W tego typu zadaniach kluczowe jest rozróżnienie: stężenie (procent) to nie to samo co ilość substancji czynnej w gramach. Dodanie podłoża do maści oznacza rozcieńczenie: masa substancji czynnej pozostaje taka sama, rośnie tylko masa całego preparatu.
Krok 1: oblicz ilość substancji czynnej w maści wyjściowej.
Maść 5,0% (m/m) zawiera 5,0 g substancji w 100 g maści. W 75,0 g będzie więc:
msc = 0,05 · 75,0 g = 3,75 g.
Krok 2: wyznacz masę końcową maści o stężeniu 3,0%.
Po rozcieńczeniu nadal mamy 3,75 g substancji czynnej, ale ma ona stanowić 3,0% masy całkowitej M:
3,75 g = 0,03 · M
M = 3,75 / 0,03 = 125,0 g.
Krok 3: oblicz, ile podłoża trzeba dodać.
Skoro masa końcowa ma wynosić 125,0 g, a początkowo było 75,0 g, to masa dodanego podłoża:
mpodłoża = 125,0 − 75,0 = 50,0 g.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 45,0 g – wynika zwykle z rachunku "na skróty" lub z błędnego przeliczenia proporcji. Po dodaniu 45 g masa końcowa to 120 g, a wtedy 3,75/120 = 3,125%, czyli za dużo.
- 112,5 g – to częsty efekt pomylenia tego, co jest masą końcową, z tym, co ma być dodane. Dodanie 112,5 g dałoby 187,5 g maści i zbyt małe stężenie.
- 125,0 g – to poprawna masa maści końcowej, ale pytanie dotyczy masy podłoża do dodania, czyli różnicy mas (125,0−75,0).
Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o rozcieńczaniu zawsze zacznij od policzenia gramów substancji czynnej. Dopiero potem wyznacz masę końcową z równania procentowego i na końcu odejmij masę początkową.
