KWALIFIKACJA HGT7 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
Ile kilometrów w terenie ma odcinek, który na mapie w skali 1:4 000 000 wynosi 7 cm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:4 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 4 000 000 cm w terenie. Dla 7 cm: 7 × 4 000 000 = 28 000 000 cm. To jest 280 000 m, czyli 280 km. Dlatego poprawna odległość w terenie to 280 km.

Pełne wyjaśnienie:

W skali liczbowej 1:4 000 000 liczba po prawej stronie mówi, ile razy rzeczywistość jest większa od mapy. Oznacza to:

  • 1 cm na mapie = 4 000 000 cm w terenie.

W zadaniu odcinek na mapie ma 7 cm, więc w terenie będzie to:

  • 7 × 4 000 000 cm = 28 000 000 cm.

Następnie trzeba poprawnie zamienić jednostki:

  • 1 m = 100 cm, więc 28 000 000 cm ÷ 100 = 280 000 m.
  • 1 km = 1000 m, więc 280 000 m ÷ 1000 = 280 km.

Dlatego odpowiedź "280 km" jest poprawna.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi skutkami błędów:

  • "28 km" – często wynika z pominięcia części zamiany jednostek lub "zgubienia zera" przy cm→m→km.
  • "2,8 km" – zwykle jest efektem zbyt agresywnego dzielenia przez 10/100/1000 (błąd rzędu wielkości).
  • "2 800 km" – pojawia się, gdy ktoś wykona konwersję w drugą stronę albo dopisze jedno zero za dużo na końcu wyniku.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu warto szybko ocenić sens wyniku. Skala 1:4 000 000 jest bardzo "mała", więc kilka centymetrów na mapie powinno dać setki kilometrów w terenie, nie pojedyncze kilometry.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:4 000 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 4 000 000 tych samych jednostek w terenie, np. 1 cm na mapie = 4 000 000 cm w terenie. To informacja o pomniejszeniu mapy względem rzeczywistości.
Najpierw pomnóż długość z mapy przez mianownik skali: np. 7 cm × 4 000 000 = 28 000 000 cm. Potem wykonaj konwersję jednostek (cm→m→km): ÷100 i ÷1000. Dopiero końcowy wynik podaj w km.
Bo skala 1:n mówi, że mapa jest n razy mniejsza od rzeczywistości. Aby wrócić z mapy do terenu, trzeba "powiększyć" wynik, czyli mnożyć przez n. Dzielenie stosuje się w drugą stronę: teren → mapa.
Wykonaj zamianę etapami: najpierw cm→m (podziel przez 100): 28 000 000 cm = 280 000 m. Następnie m→km (podziel przez 1000): 280 000 m = 280 km. Etapy ograniczają ryzyko zgubienia zer.
Nie jest to obowiązkowe, ale jest najbezpieczniejsze. Przejście cm→m→km zmniejsza liczbę pomyłek w zerach. Można też przeliczyć od razu: 1 km = 100 000 cm, więc dzielisz liczbę centymetrów przez 100 000.
Najczęściej myli się kierunek działania (dzielenie zamiast mnożenia), gubi się zera przy zamianie cm na km, albo błędnie zakłada się, że 1 cm to 4 000 000 km zamiast 4 000 000 cm. Pomaga zapis pośredni w metrach.
Oceń rząd wielkości: skala 1:4 000 000 to mapa bardzo ogólna, więc 1 cm oznacza dziesiątki kilometrów. Jeśli masz 7 cm, wynik powinien być liczony w setkach km. Wynik rzędu 2–30 km zwykle jest podejrzany.
Ułatwia oszacowanie odległości między punktami programu (atrakcje, noclegi, miejsca zbiórki). Dzięki temu można dobrać realny czas przejazdu, liczbę postojów i wykonalność dziennego planu. To podstawowa umiejętność przy budowie harmonogramu wycieczki.
Takie skale spotyka się na mapach przeglądowych (np. całego kraju lub regionów), gdzie ważny jest ogólny układ, a nie szczegóły. Dobrze nadają się do planowania zgrubnych tras przejazdu, ale nie do precyzyjnej nawigacji w mieście.
Najpewniejsza metoda to: (1) pomnóż cm z mapy przez mianownik skali, (2) zapisz wynik w cm, (3) zamień na m (÷100), (4) zamień na km (÷1000). Każdy krok kontrolujesz osobno.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Skala 1:4 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 4 000 000 cm w terenie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL), "Skala (kartografia)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(kartografia) (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL), "Kilometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geografii: dział "Skala mapy i obliczenia kartograficzne"
  • Zadania ćwiczeniowe z przeliczania skali mapy (arkusze/podręczniki szkolne)
  • Kalkulacje jednostek długości (cm–m–km) – repetytorium matematyczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego