KWALIFIKACJA SPL4 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 29.
Ile minimum opakowań DPPL o pojemności 600 litrów należy zastosować do przewozu 3 300 litrów materiału niebezpiecznego o temperaturze wrzenia 90°C?
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Fragment Załącznika A umowy ADR – przepisy ogólne i przepisy dotyczące
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla materiału o temperaturze wrzenia 90°C z tabeli ADR wynika maksymalny stopień napełnienia 92%. Opakowanie DPPL o pojemności 600 l można więc napełnić do 552 l. Dzieląc 3300 l przez 552 l, otrzymujemy ok. 5,98, a liczby opakowań nie wolno zaokrąglać w dół. Trzeba więc użyć 6 jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie łączy znajomość przepisów ADR z prostym obliczeniem pojemności użytkowej opakowania. Dla materiału niebezpiecznego o temperaturze wrzenia 90°C należy z tabeli odczytać dopuszczalny stopień napełnienia 92%. Oznacza to, że opakowanie DPPL o objętości nominalnej 600 l nie może być napełnione do pełna, lecz tylko do 0,92 tej wartości. Obliczenie jest następujące: 600 l × 92% = 552 l. Tyle materiału można umieścić w jednym opakowaniu.

Następnie trzeba ustalić, ile takich opakowań jest potrzebnych do przewozu 3300 l: 3300 l ÷ 552 l = 5,978... Ponieważ pytanie dotyczy minimalnej liczby opakowań, wynik trzeba zaokrąglić w górę do pełnej sztuki. Nie można użyć części opakowania jako oddzielnej jednostki przewozowej, dlatego poprawny wynik to 6.

Odpowiedź "5 cystern." jest zbyt mała, bo pięć opakowań po 552 l daje tylko 2760 l, czyli mniej niż wymagane 3300 l. Odpowiedzi "7 cystern." i "8 cystern." oznaczają liczbę większą niż minimalna, więc nie spełniają warunku z pytania. W takich zadaniach najczęstszy błąd polega na pominięciu procentowego ograniczenia napełnienia i liczeniu tak, jakby każde opakowanie miało pełne 600 l. Warto też zwracać uwagę na słowo "minimum", bo ono zawsze wymusza sprawdzenie, czy po zaokrągleniu w dół cały ładunek nadal się mieści. Na egzaminie najlepiej zapisać dwa krótkie kroki: najpierw pojemność robocza jednego opakowania, potem dzielenie całkowite z zaokrągleniem w górę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień napełnienia to dopuszczalna część pojemności nominalnej, którą wolno wykorzystać przy przewozie cieczy niebezpiecznej. Jeśli tabela ADR podaje 92%, to opakowanie 600 l można napełnić tylko do 552 l. Pozostawiona wolna przestrzeń ogranicza ryzyko wzrostu ciśnienia, odkształcenia opakowania i wycieku.
Najpierw odczytaj z tabeli właściwy procent napełnienia, a potem pomnóż pojemność nominalną przez ten procent. Dla 600 l i 92% zapis jest prosty: 600 × 0,92 = 552 l. To właśnie pojemność robocza jednego opakowania, której używasz później do obliczenia liczby potrzebnych jednostek.
Nominalna pojemność opakowania nie oznacza automatycznie możliwości wykorzystania 100% objętości. Przy cieczach niebezpiecznych trzeba zostawić wolną przestrzeń na rozszerzalność cieplną i zmiany ciśnienia. Dlatego w zadaniach ADR liczy się pojemność dopuszczalna po zastosowaniu procentu napełnienia, a nie sama wartość z etykiety.
Zaokrąglenie w górę stosuje się wtedy, gdy obliczasz liczbę opakowań, palet, kontenerów lub innych jednostek, których nie można podzielić na niezależne części. Jeśli wynik wynosi 5,98, to pięć sztuk nie wystarczy do przewozu całej objętości. Minimalna liczba pełnych jednostek musi więc wynosić sześć.
To temperatura, przy której ciecz zaczyna wrzeć w określonych warunkach odniesienia. W zadaniach ADR parametr ten wpływa na dopuszczalny stopień napełnienia opakowania. Im niższa temperatura początku wrzenia, tym zwykle większa ostrożność przy napełnianiu, ponieważ ciecz łatwiej przechodzi w stan pary i zwiększa ciśnienie.
Najczęstsze pomyłki to liczenie na podstawie pełnej pojemności opakowania, pomijanie tabeli procentowej, błędne odczytanie przedziału temperatury wrzenia oraz zaokrąglenie wyniku w dół. Warto też uważać na słowa "minimum" i "maksymalnie", bo to one decydują, jak interpretować końcowy wynik obliczeń.
Samo działanie matematyczne zwykle pozostaje podobne, ale słowo "minimum" zmienia interpretację wyniku. Po obliczeniu liczby opakowań trzeba wskazać najmniejszą pełną liczbę sztuk, która pomieści cały ładunek. To oznacza zaokrąglenie w górę, nawet wtedy, gdy część dziesiętna wyniku jest bardzo mała.
Najpierw znajdź przedział odpowiadający temperaturze wrzenia materiału, a następnie odczytaj przypisany mu procent napełnienia. Ten procent zamieniasz na ułamek dziesiętny i mnożysz przez pojemność jednego opakowania. Dopiero tak obliczoną pojemność roboczą porównujesz z całkowitą ilością materiału do przewozu.
Takie obliczenia są potrzebne przy planowaniu wysyłek cieczy niebezpiecznych, doborze liczby opakowań, przygotowaniu załadunku oraz kontroli zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa. Korzystają z nich spedytorzy, magazynierzy i osoby organizujące transport, bo od poprawnego wyliczenia zależy zarówno koszt, jak i legalność przewozu.
Najlepiej ćwiczyć trzy elementy jednocześnie: odczyt danych z tabel ADR, szybkie obliczanie procentów oraz poprawne zaokrąglanie liczby jednostek transportowych. Dobrą metodą jest rozwiązywanie krótkich zadań rachunkowych z różnymi parametrami ładunku i każdorazowe zapisywanie pełnego toku obliczeń krok po kroku.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Dla materiału o temperaturze wrzenia 90°C z tabeli ADR wynika maksymalny stopień napełnienia 92%."

Źródła:

  • ADR 2025 files, United Nations Economic Commission for Europe, strona z plikami obowiązującej edycji ADR, https://unece.org/transport/dangerous-goods/adr-2025-files - dostęp 2026-04-03
  • European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR), applicable as from 1 January 2025, ECE/TRANS/352 Vol.I, Part 4, Chapter 4.1.1.4, https://unece.org/sites/default/files/2025-01/ADR%202025%20Vol%20I%20and%20II.pdf - dostęp 2026-04-03
  • European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR), applicable as from 1 January 2023, ECE/TRANS/326 Vol.I, Part 4, Chapter 4.1.1.4, https://unece.org/sites/default/files/2023-01/ADR%202023%20Vol%20I.pdf - dostęp 2026-04-03

Materiały:

  • aktualne wydanie umowy ADR, część 4 i załącznik A
  • zestawy zadań rachunkowych z organizacji transportu
  • ćwiczenia z odczytu tabel i przedziałów wartości

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego