KWALIFIKACJA SPC6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 33.
Ile należy odważyć NaOH w proszku oraz odmierzyć wody, aby przygotować 200 g roztworu 1%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór 1% (m/m) oznacza, że 1% masy roztworu stanowi NaOH. Dla 200 g roztworu masa NaOH to 0,01 × 200 g = 2 g. Reszta to woda: 200 g − 2 g = 198 g. Suma mas musi dać dokładnie 200 g, inaczej stężenie nie będzie 1%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o przygotowanie 200 g roztworu 1%. W typowych zadaniach chemicznych zapis "1% roztworu" oznacza stężenie procentowe masowe (m/m), czyli udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu.

Krok 1: oblicz masę NaOH.
1% z 200 g to: 0,01 × 200 g = 2 g NaOH.

Krok 2: oblicz masę wody.
Masa roztworu końcowego ma wynosić 200 g, więc wodę dobiera się "do masy": 200 g − 2 g = 198 g wody.

Kontrola wyniku: 2 g + 198 g = 200 g, a udział NaOH wynosi 2/200 = 0,01 = 1%, więc warunek zadania jest spełniony.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Odpowiedź "1 g odczynnika i 199 g wody" daje stężenie 1/200 = 0,5%, czyli za małe. "1 g odczynnika i 200 g wody" w ogóle nie tworzy 200 g roztworu, tylko 201 g, więc stężenie też się nie zgadza. "2 g odczynnika i 200 g wody" daje 202 g roztworu, a udział NaOH to 2/202 ≈ 0,99%, czyli nie jest dokładnie 1%.

Wskazówka egzaminacyjna: przy roztworach % (m/m) zawsze pilnuj dwóch rzeczy: (1) policz procent od masy roztworu końcowego, (2) sprawdź bilans masy, tzn. czy suma składników równa się masie roztworu z treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej "1% roztwór" oznacza 1% masowy (m/m): 1 g substancji w 100 g całego roztworu. Czyli masa substancji to 1% masy końcowej, a masa wody jest dopełnieniem do wymaganej masy roztworu.
Liczymy 1% z masy roztworu końcowego: 0,01 × 200 g = 2 g. To jest masa NaOH. Potem dobieramy wodę tak, by suma mas wyniosła 200 g.
Bo masa roztworu ma wynieść 200 g. Skoro NaOH ma być 2 g, to wody musi być 200 − 2 = 198 g. Wtedy suma mas się zgadza i udział NaOH wynosi dokładnie 1%.
Nie, bo wtedy powstaje ok. 202 g roztworu. Stężenie byłoby 2/202 ≈ 0,99%, a zadanie wymaga 1% przy masie końcowej 200 g. Woda musi być odważona jako 198 g.
Zrób dwa szybkie testy: (1) suma mas składników ma dać masę roztworu z treści, (2) policz udział: masa substancji / masa roztworu × 100%. Dla 2 g w 200 g wychodzi 1%.
Najczęściej myli się "% w roztworze końcowym" z "% dodanego składnika", albo zapomina o bilansie masy (np. dodaje 200 g wody i jeszcze odczynnik). Błędem jest też mylenie procentu masowego z objętościowym.
Jeśli treść podaje masę roztworu (np. 200 g), to najczytelniej jest odważać składniki w gramach. Odmierzanie w ml wymagałoby dodatkowych założeń o gęstości, których zwykle tu nie podano.
Roztwory NaOH stosuje się jako środki alkaliczne do usuwania zabrudzeń organicznych (np. białka, tłuszcze) z instalacji i urządzeń. W praktyce ważne jest poprawne przygotowanie stężenia roboczego i zachowanie zasad BHP.
NaOH jest żrący: używaj okularów, rękawic i odzieży ochronnej. Wsypuj odczynnik ostrożnie i mieszaj, bo rozpuszczanie wydziela ciepło. Postępuj zgodnie z kartą charakterystyki oraz instrukcją stanowiskową.
Stosuj schemat: masa substancji = (procent/100) × masa roztworu. Masa wody = masa roztworu − masa substancji. Dla 5% i 500 g: 0,05×500=25 g substancji, woda 475 g.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 76% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Roztwór 1% (m/m) oznacza, że 1% masy roztworu stanowi NaOH."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "mass fraction" (definition and relation to percent by mass) — https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 (accessed 2026-02-27)
  • ChemLibreTexts: "Mass Percent" (definition and worked examples) — https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_-_The_Central_Science_(Brown_et_al.)/04%3A_Reactions_in_Aqueous_Solution/4.2%3A_Concentration_of_Solutions (accessed 2026-02-27)
  • Khan Academy: "Mass percent" / "Percent composition" (concept of percent by mass and calculations) — https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome/percent-composition/a/mass-percent (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy chemii ogólnej: roztwory i sposoby wyrażania stężenia
  • Materiały dydaktyczne z obliczeń technologicznych (procenty, bilans masy)
  • Instrukcje zakładowe BHP i karty charakterystyki (SDS) dla NaOH

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego