KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Ile razy i w jaki sposób należy złamać arkusz papieru formatu A2, aby wykonać składkę formatu A5?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Formaty serii A powstają przez kolejne dzielenie arkusza na pół.
Aby przejść z A2 do A5, trzeba wykonać trzy kolejne redukcje formatu: A2→A3→A4→A5, czyli trzy złamania. W praktyce składkę uzyskuje się przez zgięcia wykonywane naprzemiennie pod kątem 90°, czyli prostopadle.

Pełne wyjaśnienie:

W serii formatów A każdy kolejny format (np. A3 względem A2) powstaje przez podzielenie arkusza na dwie równe części. Oznacza to, że jedno złamanie arkusza zmniejsza format o "jeden stopień" w szeregu A.

Żeby otrzymać składkę formatu A5 z arkusza A2, trzeba przejść przez trzy kolejne etapy zmniejszania:

  • A2 po pierwszym złamaniu daje A3,
  • A3 po drugim złamaniu daje A4,
  • A4 po trzecim złamaniu daje A5.

Stąd poprawna jest odpowiedź "3-krotnie". Pozostaje kierunek złamów. W praktyce przygotowania składek typowo stosuje się złamy prostopadłe (krzyżowe), czyli kolejne zgięcia wykonywane są pod kątem 90° względem poprzedniego. Taki sposób ułatwia uzyskanie stabilnego bloku składki i odpowiada klasycznemu "schodzeniu" formatów A w dół bez efektu długiego, wąskiego pakietu powstającego przy wielokrotnym falcowaniu równoległym.

Odpowiedź "2-krotnie, równolegle" jest błędna, bo dwa złamania z A2 prowadzą najwyżej do A4, a nie do A5. Odpowiedź "3-krotnie, równolegle" myli kierunek: trzy złamania dają właściwy stopień formatu, ale w kontekście składki przyjmuje się zgięcia krzyżowe. Odpowiedź "4-krotnie, prostopadle" zawyża liczbę etapów – cztery złamania z A2 prowadziłyby do A6, więc format byłby zbyt mały.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpisz w myślach sekwencję formatów po każdym zgięciu (A2→A3→A4→A5). Jeśli liczba etapów się nie zgadza, odpowiedź odpada bez analizowania szczegółów falcowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz "przeskoki" w szeregu A: A2→A3 (1), A3→A4 (2), A4→A5 (3). Każdy przeskok odpowiada jednemu podzieleniu arkusza na pół, czyli jednemu złamaniu. Dlatego z A2 do A5 wychodzą trzy złamania.
Bo seria A jest zdefiniowana jako kolejne połówki: po 2 złamaniach z A2 otrzymasz A4, a po 4 złamaniach A6. Tylko 3 złamania prowadzą do A5. To wynika z samej definicji formatów A, niezależnie od maszyny.
Składka to arkusz (lub jego część) złożony w określony sposób, tworzący zestaw kart/stron, który później może być kompletowany i łączony (np. szycie, klejenie). Poprawne falcowanie składek wpływa na pasowanie stron, grzbiet i estetykę wyrobu.
Złam równoległy polega na wykonywaniu kolejnych zgięć w tym samym kierunku (równolegle do poprzedniego). Złam prostopadły (krzyżowy) oznacza, że następne zgięcie jest pod kątem 90° do wcześniejszego. W praktyce dobór zależy od wyrobu i układu stron.
Stosuje się je często przy przygotowaniu składek do broszur i książek, gdy zależy na kompaktowym pakiecie i typowym układzie stron. Zgięcia krzyżowe ograniczają powstawanie długiego, wąskiego "paska" i ułatwiają dalsze operacje introligatorskie.
Jeśli trzymasz się wyłącznie falcowania (bez przycinania), liczba etapów wynika z relacji formatów serii A i pozostaje taka sama. Inne technologie (np. cięcie przed falcowaniem) mogą zmienić przebieg procesu, ale w typowym zadaniu egzaminacyjnym chodzi o standardowe zmniejszanie przez zgięcia.
Najczęściej myli się liczbę przejść między formatami (np. A2→A5 liczone jako "dwa kroki"), myli się kierunek kolejnych złamów oraz zakłada się, że "więcej złamań = zawsze lepiej". Pomaga rozpisanie sekwencji formatów po każdym zgięciu.
Wystarczy zejść w dół o trzy stopnie: A2→A3→A4→A5. Jeśli zadanie dotyczy serii A, to najpewniejsza metoda. Nie musisz pamiętać wymiarów w milimetrach, tylko zasadę "połówkowania" kolejnych formatów.
Kierunek włókien wpływa na pękanie, falowanie i jakość krawędzi zgięcia. Zwykle dąży się do takiego planu falcowania, by zgięcie było możliwie "przyjazne" dla włókien. Na egzaminie warto kojarzyć, że dobry plan falcowania to nie tylko format, ale też jakość złamu.
Ćwicz: (1) zejścia po formatach A o 1–4 stopnie, (2) rozróżnianie złamu równoległego i krzyżowego, (3) kojarzenie pojęć: arkusz–składka–zeszyt–blok. Dobrze działa rysunek prostokąta i zaznaczanie kolejnych zgięć.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Formaty serii A powstają przez kolejne dzielenie arkusza na pół.Aby przejść z A2 do A5, trzeba wykonać trzy kolejne redukcje formatu: A2→A3→A4→A5, czyli trzy złamania."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series, and indication of machine direction"
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Format_papieru (dostęp: 2026-03-02)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (accessed 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii introligatorskiej (falcowanie i rodzaje złamów)
  • Tablice/ściągi z formatami papieru serii A i ich wymiarami
  • Instrukcje i poradniki producentów falcówek (schematy złamów równoległych i krzyżowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego