KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 40.
Ile razy i w jaki sposób należy złamać arkusz papieru formatu A2, aby wykonać wkład jednoskładkowy formatu A5?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Formaty serii A powstają przez kolejne dzielenie arkusza na pół. Z arkusza A2, aby uzyskać A5, trzeba wykonać trzy kolejne połowienia: A2→A3 (1), A3→A4 (2), A4→A5 (3). Aby zachować właściwe proporcje, zgięcia wykonuje się krzyżowo, czyli prostopadle do poprzedniego.

Pełne wyjaśnienie:

W serii formatów A obowiązuje zasada, że każdy kolejny format (A3, A4, A5 itd.) ma połowę pola formatu poprzedniego, a proporcje boków pozostają takie same. Oznacza to, że przejście z A2 do A5 nie polega na "jednym dużym zgięciu", tylko na trzech kolejnych zgięciach o połowę:

  • A2 po pierwszym złamie daje A3,
  • A3 po drugim złamie daje A4,
  • A4 po trzecim złamie daje A5.

Stąd poprawna liczba złamów to 3. Druga część pytania dotyczy kierunku zgięć. Żeby po każdym połowieniu utrzymać format wynikowy zgodny z serią A (właściwa orientacja i proporcje), w praktyce stosuje się zgięcia krzyżowe, czyli wykonywane prostopadle do poprzedniej linii zgięcia (naprzemiennie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "2-krotnie, równolegle" – dwa połowienia z A2 dają A4, a nie A5. Błąd wynika z pominięcia jednego etapu połowienia.
  • "3-krotnie, równolegle" – liczba złamów jest właściwa, ale trzy zgięcia wykonywane ciągle w tym samym kierunku (równolegle) nie odpowiadają typowemu uzyskaniu formatu A5 w układzie krzyżowym; w praktyce prowadzi to do innego układu złożeń/orientacji.
  • "4-krotnie, prostopadle" – cztery połowienia z A2 prowadzą do A6 (A2→A3→A4→A5→A6), więc format wynikowy byłby zbyt mały.

W zadaniach egzaminacyjnych warto stosować prostą kontrolę: każdy "krok" A w dół to jedno połowienie. Od A2 do A5 są trzy kroki, więc trzy złamy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz "kroki" w serii A: A2→A3 to 1 złam, A3→A4 to 2, A4→A5 to 3. Każdy kolejny format A ma połowę pola poprzedniego, więc przejście o jeden numer w dół odpowiada jednemu zgięciu (połowieniu arkusza).
Bo A5 jest o trzy stopnie "mniejszy" w serii A niż A2. Każdy stopień to jedno połowienie: po 1. złamie masz A3, po 2. A4, po 3. A5. Gdybyś zrobił tylko 2 złamy, skończyłbyś na A4, a 4 złamy dałyby A6.
"Prostopadle" oznacza, że kolejny złam wykonujesz pod kątem 90° do poprzedniej linii zgięcia (złam krzyżowy). W praktyce pomaga to utrzymać poprawny format wynikowy serii A i typowy układ składki używany w przygotowaniu wkładów.
Trzy złamy dają odpowiednią liczbę połowień, ale wykonywanie ich zawsze w jednym kierunku (równolegle) zwykle nie odpowiada standardowemu uzyskaniu formatu A5 w układzie krzyżowym. W zadaniach egzaminacyjnych "A2 do A5" najczęściej oznacza złamy naprzemienne, czyli prostopadłe.
Użyj kontroli "numerowej": różnica między A2 a A5 wynosi 3, więc potrzebujesz 3 połowień. Dodatkowo sprawdź skrajne konsekwencje: 2 złamy kończą się na A4 (za duży), a 4 złamy na A6 (za mały). To szybki test logiczny.
To wkład (część publikacji) wykonany z jednej składki, czyli z jednego arkusza złożonego odpowiednią liczbę razy do formatu użytku. W praktyce oznacza to, że cały wkład powstaje z pojedynczego arkusza po falcowaniu, bez łączenia kilku składek.
Najczęstsze błędy to: pomijanie jednego etapu połowienia (np. A2→A4 zamiast A2→A5), mylenie kierunku złamów (równoległe vs krzyżowe) oraz mechaniczne dodawanie "jeszcze jednego" zgięcia bez sprawdzenia, jaki format wtedy wyjdzie.
Każdy złam to połowienie formatu. Cztery połowienia z A2 prowadzą do A6: A2→A3→A4→A5→A6. To jeden krok za daleko, więc arkusz będzie złożony na format mniejszy niż wymagany. Dlatego 4 złamy nie pasują do celu A5.
Kierunek złamów wpływa na orientację stron, układ składki i późniejszą obróbkę introligatorską (np. kompletowanie, szycie, klejenie). Poprawnie dobrane złamy ograniczają pomyłki montażowe i ułatwiają uzyskanie właściwego formatu użytku oraz czytelnego układu stron.
Złam krzyżowy (prostopadły) stosuje się, gdy potrzebujesz kolejnych połowień w dwóch kierunkach, aby uzyskać typowy format serii A i właściwy układ składki. Złam równoległy częściej wykorzystuje się do węższych, podłużnych złożeń, np. w ulotkach składanych "w harmonijkę".
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Formaty serii A powstają przez kolejne dzielenie arkusza na pół."

Źródła:

  • ISO.org – opis normy ISO 216 (A-series paper sizes), https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia – "ISO 216", sekcja o serii A i zasadzie połowienia formatów, https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-02-18)
  • International Paper – "Paper Sizes (A Series)", zestawienie formatów i relacji wymiarów, https://www.internationalpaper.com/resources/paper-sizes (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw introligatorstwa i falcowania arkuszy (składki, złamy równoległe i krzyżowe)
  • Opracowania o formatach papieru serii A (ISO 216) i ich zależnościach
  • Instrukcje/poradniki producentów falcerek dotyczące typów złamów (fold types) i zastosowań

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego