KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 21.
Ile stopni sprężania ma sprężarka przedstawiona na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny sprężarki wielostopniowej, co sugeruje jej zastosowanie w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczbę stopni sprężarki określa się przez zliczenie kolejnych stopni roboczych widocznych na rysunku (w sprężarce osiowej: para wirnik–kierownica/stator tworzy jeden stopień sprężania).
Na przedstawionym przekroju widać osiem takich kolejnych stopni, dlatego poprawna jest odpowiedź: "Osiem stopni."

Pełne wyjaśnienie:

W sprężarkach wielostopniowych (typowo osiowych w silnikach turbinowych) "stopień sprężarki" oznacza powtarzalny układ elementów, w którym energia jest przekazywana do powietrza i zamieniana na wzrost ciśnienia. W ujęciu konstrukcyjnym jeden stopień w sprężarce osiowej najczęściej rozumie się jako wieniec łopatek wirnika (który nadaje powietrzu energię i prędkość) oraz następującą po nim kierownicę/stator (która prostuje strugę i zamienia część energii kinetycznej na wzrost ciśnienia).

Dlatego, aby poprawnie odpowiedzieć na pytanie, nie należy kierować się "typową" liczbą stopni dla jakiegoś popularnego silnika, tylko policzyć stopnie widoczne na rysunku. W praktyce egzaminacyjnej najczęstszy błąd polega na liczeniu wyłącznie wieńców wirnika albo wyłącznie kierownic, co daje wynik zaniżony lub zawyżony o 1.

  • Odpowiedź "Osiem stopni." jest poprawna, ponieważ na przekroju sprężarki widocznych jest osiem kolejnych stopni roboczych (osiem powtarzających się sekcji stopniowania).
  • "Siedem stopni" bywa wybierane, gdy pomija się pierwszy albo ostatni stopień podczas zliczania (nieuwaga) albo gdy błędnie przyjmuje się, że któryś z widocznych elementów nie należy do stopnia.
  • "Sześć stopni." zwykle wynika z mylenia stopnia z "sekcją" sprężarki (np. liczeniem tylko większych podziałów konstrukcyjnych), albo z liczenia co drugiego elementu (np. tylko wirników), bez uwzględnienia kompletnego stopnia.
  • "Dziewięć stopni." może pojawić się, gdy dolicza się element, który nie stanowi pełnego stopnia (np. wlotową kierownicę/układ prowadzący) jako stopień roboczy, mimo że nie jest to typowy "wirnik–stator" stopnia sprężania.

Wskazówka do nauki: na rysunkach przekrojowych sprężarki osiowej szukaj powtarzalnego rytmu łopatkowania. Licz stopnie zawsze w ten sam sposób (np. od pierwszego wieńca wirnika do ostatniego), a wynik porównaj z liczbą widocznych zestawów stopniowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień sprężarki to powtarzalny układ elementów, w którym powietrze jest sprężane. W sprężarce osiowej najczęściej przyjmuje się, że jeden stopień tworzą: wirnik (dodaje energię) oraz kierownica/stator (zamienia część prędkości na wzrost ciśnienia).
Najpewniej liczysz stopnie, zliczając kolejne powtarzające się "sekcje" łopatkowania. Ustal metodę: np. licz od pierwszego wieńca wirnika do ostatniego, traktując parę wirnik–kierownica jako jeden stopień. Unikaj liczenia samej kierownicy wlotowej jako stopnia.
Liczenie tylko wirników zaniża lub zawyża wynik, bo w praktyce stopień sprężarki opisuje cały proces sprężania w danym "kroku", a nie tylko jeden wieniec łopatek. Kierownica/stator ma kluczową rolę w zamianie energii kinetycznej na wzrost ciśnienia, więc pominięcie jej zniekształca pojęcie stopnia.
Zwykle nie. Kierownica wlotowa (jeśli występuje) służy do ukierunkowania strugi przed pierwszym wirnikiem i nie jest traktowana jako pełny stopień roboczy typu wirnik–stator. Na egzaminie trzeba rozróżnić elementy przygotowujące przepływ od stopni, które realnie realizują sprężanie w kolejnych sekcjach.
Najczęstsze błędy to: pominięcie pierwszego lub ostatniego stopnia (nieuwaga), liczenie tylko wirników albo liczenie dodatkowego elementu (np. wlotowej kierownicy) jako stopnia. Pomaga powolne liczenie i sprawdzenie, czy każdy "stopień" ma swój powtarzalny układ łopatkowania.
W sprężarce osiowej przepływ powietrza jest głównie wzdłuż osi silnika i sprężanie zachodzi w wielu kolejnych stopniach łopatkowych. W sprężarce promieniowej powietrze jest odrzucane na zewnątrz siłą odśrodkową, zwykle z mniejszą liczbą stopni, ale większym sprężem na stopień. Na rysunkach rozpoznasz je po kierunku kanałów przepływowych.
Liczba stopni wpływa na to, jak sprężarka buduje ciśnienie i jak rozkłada się spręż na kolejne sekcje. W praktyce wiąże się to z charakterystyką pracy, marginesem stateczności (ogólnie) oraz z budową i zakresem czynności obsługowych. Dla technika ważna jest też identyfikacja właściwej sekcji na schemacie.
Najczęściej wtedy, gdy zadanie sprawdza umiejętność interpretacji dokumentacji technicznej: schematów przekrojowych, rysunków zespołów silnika, opisów konstrukcji. W takich pytaniach nie wystarczy wiedza "z pamięci" o konkretnych typach silników — trzeba policzyć elementy pokazane na rysunku.
Nie zawsze. W wielu rozwiązaniach liczba kierownic i wirników jest powiązana ze stopniami, ale mogą występować dodatkowe elementy, np. kierownice wlotowe albo elementy wyprowadzające przepływ, które nie są pełnym stopniem sprężania. Dlatego na rysunku liczy się stopnie jako powtarzalne sekcje robocze, a nie każdy pojedynczy wieniec.
Ćwicz rozpoznawanie elementów na przekrojach: wirnik, kierownica, obudowa, dyfuzor (jeśli dotyczy). Rób krótkie serie zadań polegających na liczeniu stopni i nazywaniu sekcji. Pomaga też powtórka podstaw przepływu w silniku turbinowym oraz terminologii używanej w dokumentacji technicznej.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • FAA, Aviation Maintenance Technician Handbook—Powerplant (FAA-H-8083-32A), rozdziały dotyczące silników turbinowych i sprężarek, https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook (dostęp: 04.03.2026)
  • Cohen H., Rogers G.F.C., Saravanamuttoo H.I.H., "Gas Turbine Theory", rozdziały o sprężarkach osiowych i stopniowaniu (wydania akademickie; weryfikacja po tytule i spisie treści w bibliotekach)
  • Treager I.E., "Aircraft Gas Turbine Engine Technology", rozdziały o sprężarkach i ich stopniach (podręcznik technologii silników turbinowych; weryfikacja po ISBN/tytule w katalogach bibliotecznych)

Materiały:

  • Podręczniki do budowy i eksploatacji silników turbinowych lotniczych (rozdziały o sprężarkach osiowych)
  • Materiały szkoleniowe EASA Part-66/147 dla zagadnień silników turbinowych (moduł o zespołach silnika)
  • FAA Aviation Maintenance Technician Handbook—Powerplant (sekcje o sprężarkach i przepływie w silniku turbinowym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego