KWALIFIKACJA INF9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 39.
Ile wynosi częstotliwość przebiegu prostokątnego przedstawionego na rysunku, jeżeli ti=7 ms i tę=3 ms?
Ilustracja przedstawia wykres przebiegu prostokątnego, który jest często używany w kontekście egzaminów zawodowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość sygnału prostokątnego wynika z okresu: f=1/T. Okres to suma czasów trwania obu stanów w jednym cyklu, więc T=ti+tę=7 ms + 3 ms = 10 ms = 0,01 s. Zatem f=1/0,01 s = 100 Hz. Odpowiedzi w Hz muszą uwzględniać konwersję ms→s.

Pełne wyjaśnienie:

Częstotliwość sygnału okresowego to liczba pełnych cykli w jednostce czasu. Dla przebiegów okresowych obowiązuje zależność:

f = 1/T, gdzie T to okres (czas trwania jednego pełnego powtórzenia przebiegu).

W przebiegu prostokątnym jeden okres składa się z dwóch następujących po sobie odcinków czasu: czasu trwania jednego poziomu (np. stanu wysokiego) oraz czasu trwania drugiego poziomu (np. stanu niskiego). Niezależnie od tego, który fragment oznaczono jako ti, a który jako tę, dla pojedynczego cyklu sumują się one do okresu:

  • T = ti + tę

Podstawiając dane z zadania otrzymujemy:

  • T = 7 ms + 3 ms = 10 ms
  • Konwersja jednostek: 10 ms = 10 · 10-3 s = 0,01 s
  • f = 1 / 0,01 s = 100 s-1 = 100 Hz

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,1 Hz" odpowiada okresowi 10 s, czyli o rząd wielkości niepasującemu do danych w milisekundach; taki wynik zwykle bierze się z pomylenia ms z s lub błędnego przestawienia przecinka.
  • "1,0 Hz" oznacza okres 1 s; to również nie zgadza się z sumą 7 ms i 3 ms (0,01 s).
  • "10,0 Hz" odpowiada okresowi 0,1 s, co nadal jest zbyt duże względem 0,01 s.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi zrób szybki test rzędu wielkości. Jeśli czasy są w milisekundach, to okres jest zwykle w milisekundach, a częstotliwość często wypada w dziesiątkach lub setkach Hz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz okres jako sumę czasów jednego cyklu: T = tH + tL. Potem użyj zależności f = 1/T. Pamiętaj o jednostkach: jeśli czasy są w ms, zamień na sekundy przed odwróceniem.
Okres to czas jednego pełnego powtórzenia przebiegu. Dla prostokąta jest to czas od zbocza narastającego do następnego takiego samego zbocza. W praktyce okres to suma czasu trwania poziomu wysokiego i niskiego w jednym cyklu.
Jednostką częstotliwości jest herc (Hz), czyli 1/s. Jeśli wstawisz do wzoru wartość w milisekundach bez konwersji, wynik będzie błędny o czynnik 1000. Poprawnie: 10 ms = 0,01 s, dopiero wtedy liczysz f = 1/T.
Częstotliwość zależy od okresu, czyli sumy czasów stanu wysokiego i niskiego. Wypełnienie (stosunek czasu stanu wysokiego do okresu) zmienia kształt czasowy sygnału, ale jeśli suma czasów w cyklu jest stała, to częstotliwość się nie zmienia.
Najczęściej myli się jednostki (ms z s), bierze tylko jeden odcinek czasu zamiast całego okresu, albo zapomina wykonać odwrócenie (podaje T zamiast f). Pomaga zapis pośredni: najpierw T w sekundach, dopiero potem 1/T i dopisanie Hz.
Przebiegi prostokątne pojawiają się m.in. jako sygnały zegarowe, sygnały sterujące, impulsy testowe i transmisja cyfrowa. Znajomość częstotliwości pomaga dobrać pasmo toru, ocenić poprawność generatora oraz interpretować pomiary oscyloskopem podczas uruchamiania sieci i urządzeń.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli okres wyszedł w milisekundach, to częstotliwość zwykle będzie w dziesiątkach/setkach Hz. Przykład: 10 ms = 0,01 s, więc 1/0,01 s = 100 Hz. Wyniki typu 0,1 Hz oznaczają okres wielu sekund.
To zapis tej samej jednostki inną notacją. 1 Hz = 1/s, czyli s-1. Jeśli f = 100 Hz, to znaczy, że w każdej sekundzie występuje 100 pełnych cykli sygnału okresowego.
Nie wprost. Do częstotliwości potrzebujesz okresu, czyli czasu powtórzenia zdarzenia, np. od zbocza narastającego do kolejnego zbocza narastającego. Jedno zbocze daje informację o czasie w danym miejscu, ale nie o powtarzalności całego cyklu.
Ćwicz schemat: (1) odczytaj czasy z wykresu, (2) policz T jako sumę odcinków w cyklu, (3) zamień na sekundy, (4) policz f=1/T i dopisz Hz. Rób też zadania z oscyloskopu i generatora, bo tam najczęściej pojawiają się te obliczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Częstotliwość sygnału prostokątnego wynika z okresu: f=1/T."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Częstotliwość" – definicja i zależność f=1/T, https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99stotliwo%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Okres (fizyka)" – definicja okresu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_(fizyka) (dostęp: 2026-03-14)
  • Wikipedia (PL): "Fala prostokątna" – przebieg prostokątny i jego okresowość, https://pl.wikipedia.org/wiki/Fala_prostok%C4%85tna (dostęp: 2026-03-14)

Materiały:

  • Podstawy teorii sygnałów: okres, częstotliwość, przebiegi okresowe
  • Instrukcje/laboratoria z oscyloskopu: pomiary czasu i częstotliwości
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek i rzędu wielkości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego