KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 25.
Ile wynosi częstotliwość sygnału przedstawionego na oscylogramie?
Ilustracja przedstawia oscylogram, który jest wykresem sinusoidalnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość f wyznacza się z okresu T odczytanego z oscylogramu: f = 1/T.
Najpierw określa się czas jednego pełnego cyklu (liczba działek × nastawa podstawy czasu), a następnie oblicza odwrotność. Odczyt z wykresu odpowiada wartości 250 Hz.

Pełne wyjaśnienie:

Częstotliwość sygnału okresowego można wyznaczyć bezpośrednio z oscylogramu, korzystając z zależności f = 1/T, gdzie T to okres jednego pełnego powtórzenia przebiegu.

W praktyce na ekranie oscyloskopu (lub na wydruku oscylogramu) wykonuje się dwa kroki:

  • Odczyt okresu T: wybiera się dwa jednakowe punkty przebiegu oddalone o jeden pełny cykl (np. dwa kolejne maksima, dwa kolejne przejścia przez zero w tym samym kierunku) i liczy liczbę działek poziomych między nimi.
  • Przeliczenie na czas: liczbę działek mnoży się przez ustawienie podstawy czasu (czas/działkę), otrzymując T w sekundach (lub po przeliczeniu z ms/µs na s).

Gdy okres jest znany, oblicza się częstotliwość jako odwrotność okresu. Dla przedstawionego przebiegu odczytany okres odpowiada częstotliwości 250 Hz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 40 Hz zwykle wynika z odczytania zbyt dużego odstępu (np. kilku okresów naraz) albo pomylenia skali czasu.
  • 400 Hz to typowy skutek odczytania zbyt krótkiego odcinka (np. półokresu) lub błędnego policzenia działek.
  • 250 kHz wskazuje na błąd rzędu wielkości (np. potraktowanie ms jak µs) i pominięcie przedrostków jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy liczysz pełny okres oraz czy jednostki czasu zostały zamienione na sekundy przed użyciem wzoru f=1/T.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znajdź dwa jednakowe punkty przebiegu oddalone o jeden pełny cykl (np. dwa kolejne maksima). Policz działki poziome między nimi i pomnóż przez nastawę podstawy czasu (czas/działkę). Otrzymasz okres T.
Okres T to czas, po którym przebieg zaczyna się powtarzać w identyczny sposób. Na oscylogramie odpowiada odległości w poziomie między dwoma kolejnymi takimi samymi punktami sygnału, np. między szczytami.
Częstotliwość f informuje, ile pełnych cykli sygnału występuje w ciągu 1 sekundy. Jednostką jest herc (Hz). W praktyce spotyka się też kHz i MHz, zależnie od szybkości sygnału.
Użyj zależności f = 1/T. Najpierw przelicz okres na sekundy (np. 4 ms = 0,004 s), a potem policz odwrotność. To najpewniejsza metoda, gdy częstotliwość nie jest mierzona automatycznie przez oscyloskop.
Najczęstsza przyczyna to błąd w przedrostkach jednostek czasu: ms i µs różnią się 1000 razy. Jeśli okres odczytasz w ms, a potraktujesz jak µs, wynik częstotliwości wzrośnie 1000× (np. z Hz do kHz).
Najwygodniej wybierać punkty łatwe do identyfikacji: kolejne maksima/minima lub przejścia przez poziom odniesienia (np. zero) w tym samym kierunku. Ważne, aby mierzyć pełny okres, a nie tylko półokres.
Tak, wiele oscyloskopów ma funkcję automatycznego pomiaru częstotliwości/okresu. W zadaniach egzaminacyjnych często jednak wymaga się metody "ręcznej", czyli odczytu z siatki i przeliczenia, bo to sprawdza rozumienie skali czasu.
Gdy na oscylogramie widać stosunkowo "wolny" przebieg, zajmujący wiele działek w poziomie, wynik w kHz bywa nielogiczny. Taki wybór zwykle wskazuje na pomylenie ms z µs lub błędne przesunięcie przecinka przy przeliczaniu.
Najczęściej: policzenie półokresu zamiast pełnego, pomylenie skali czasu (czas/działkę), brak przeliczenia ms/µs na sekundy oraz błędne liczenie działek (np. od złych punktów). Pomaga zaznaczenie jednego cyklu ołówkiem na wydruku.
Ćwicz odczyt okresu z różnych przebiegów (sinus, prostokąt, trójkąt) przy różnych podstawach czasu. Zawsze zapisuj jednostki i wykonuj przeliczenie na sekundy przed użyciem wzoru. Dodatkowo powtórz przedrostki: m, µ, k, M.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Częstotliwość f wyznacza się z okresu T odczytanego z oscylogramu: f = 1/T.Najpierw określa się czas jednego pełnego cyklu (liczba działek × nastawa podstawy czasu), a następnie oblicza odwrotność."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Częstotliwość", https://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C4%99stotliwo%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – "Okres (fizyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_(fizyka) - dostęp 2026-03-01
  • Electronics Tutorials – "Frequency", https://www.electronics-tutorials.ws/accircuits/frequency.html - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcja obsługi używanego w pracowni oscyloskopu (sekcja: pomiar czasu i częstotliwości)
  • Podręcznik z podstaw miernictwa/technik pomiarowych w elektronice (rozdział: oscyloskop)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: odczyt okresu z działek i przeliczanie na Hz

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego