KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 1.
Ile wynosi dokładność pomiaru suwmiarką przedstawioną na rysunku?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane do dokładnych pomiarów długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność (rozdzielczość) suwmiarki z noniuszem wynika z podziałki noniusza na rysunku: jest to najmniejszy przyrost, jaki można odczytać. Dla przedstawionego noniusza odpowiada on wartości 0,05 mm, więc taki jest minimalny krok odczytu wskazania.

Pełne wyjaśnienie:

W suwmiarekach z noniuszem "dokładność" w treści takich zadań najczęściej oznacza rozdzielczość odczytu, czyli najmniejszą wartość działki, jaką można jednoznacznie odczytać z podziałki. Jest ona wyznaczana przez konstrukcję noniusza (liczbę i rozstaw jego działek) oraz to, jak noniusz "dogania" podziałkę główną.

Na rysunku należy zwrócić uwagę na noniusz i sprawdzić, jaka jest jego elementarna działka odczytu. Dla przedstawionej suwmiarki rozdzielczość wynosi 0,05 mm, co oznacza, że wynik można podawać z krokiem co 0,05 mm (np. 12,00; 12,05; 12,10 itd.).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do tej suwmiarki?

  • 0,10 mm – to typowa rozdzielczość prostszych noniuszy; na rysunku podziałka umożliwia drobniejszy odczyt.
  • 0,20 mm – byłaby zbyt "gruba" jak na większość suwmiarek warsztatowych stosowanych do precyzyjnej kontroli wymiarów; nie odpowiada pokazanej podziałce.
  • 0,02 mm – spotyka się przy innych konstrukcjach (np. niektóre suwmiarki lub przyrządy cyfrowe), ale wymagałoby to innej gradacji noniusza niż przedstawiona.

W praktyce (również w obsłudze technicznej) warto pamiętać, że rozdzielczość przyrządu to nie to samo co błąd pomiaru: na wynik wpływa też docisk szczęk, prostopadłość, czystość powierzchni, temperatura oraz stan zużycia przyrządu. Jednak w tym zadaniu oceniana jest właśnie umiejętność rozpoznania kroku odczytu z noniusza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Noniusz to pomocnicza podziałka na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamkową część milimetra. Szuka się kreski noniusza idealnie pokrywającej się z kreską podziałki głównej, a jej numer wskazuje część ułamkową wyniku.
Trzeba odczytać, jaki jest "krok" noniusza, czyli najmniejsza wartość, którą można uzyskać z jego podziałki. Na rysunku zwykle widać liczbę działek noniusza i odpowiadającą im skalę w mm, co pozwala wskazać rozdzielczość (np. 0,05 mm).
To typowe rozdzielczości spotykane w przyrządach pomiarowych: 0,05 mm często dotyczy suwmiarek z noniuszem, a 0,02 mm bywa spotykane w innych konstrukcjach (lub w odczycie cyfrowym). W zadaniu wybiera się wartość zgodną z podziałką widoczną na rysunku.
Najczęściej myli się podziałkę główną z noniuszem, wybiera "znaną" wartość rozdzielczości bez sprawdzenia rysunku albo nie sprawdza, która kreska noniusza dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej. Pomaga spokojne sprawdzenie dopasowania kresek.
Nie. Dokładność/rozdzielczość w takich zadaniach zwykle oznacza najmniejszy krok odczytu (np. 0,05 mm). Błąd pomiaru zależy dodatkowo od stanu przyrządu, techniki pomiaru, nacisku, ustawienia, temperatury i czystości powierzchni.
Dobiera się przyrząd tak, aby jego rozdzielczość i błąd graniczny były wyraźnie mniejsze niż tolerancja kontrolowanego wymiaru. Jeśli tolerancja jest "ciasna", sama suwmiarka może nie wystarczyć i lepszy będzie mikrometr lub sprawdzian.
Mikrometr wybiera się, gdy potrzebna jest większa precyzja i powtarzalność (mniejszy krok odczytu) albo gdy mierzony wymiar wymaga bardziej kontrolowanego docisku. Suwmiarka jest szybka i uniwersalna, ale zwykle mniej dokładna w trudnych pomiarach.
Suwmiarką mierzy się m.in. średnice zewnętrzne i wewnętrzne, grubości, szerokości, a także głębokości (z użyciem pręta głębokościomierza). W praktyce to typowe pomiary warsztatowe pomocne przy kontroli pasowania i weryfikacji części.
Przed pomiarem należy domknąć szczęki i sprawdzić, czy "0" noniusza pokrywa się z "0" skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, przyrząd może wymagać korekty/serwisu, a wyniki będą obarczone stałym błędem.
Zwykle nie. Zadanie wymaga rozpoznania rozdzielczości na podstawie podziałki noniusza przedstawionej na rysunku. Najlepsza strategia to przypomnieć sobie zasadę: rozdzielczość wynika z konstrukcji noniusza i dopasowania jego kresek do skali głównej.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Dokładność (rozdzielczość) suwmiarki z noniuszem wynika z podziałki noniusza na rysunku: jest to najmniejszy przyrost, jaki można odczytać."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Noniusz - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje metrologii warsztatowej (odczyt z noniusza, zasady pomiaru długości)
  • Karty katalogowe i instrukcje użytkowania suwmiarek (rozdzielczość, błąd graniczny, warunki pomiaru)
  • Materiały szkolne z podstaw pomiarów wielkości geometrycznych i niepewności pomiaru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego