KWALIFIKACJA GIW13 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 28.
Ile wynosi gęstość płuczki wiertniczej, zapewniająca równowagę pomiędzy ciśnieniem hydrostatycznym a ciśnieniem złożowym, którego gradient jest równy 0,126 MPa/10 m?
Ilustracja przedstawia wzory matematyczne związane z obliczeniami ciśnienia w kontekście wiertnictwa.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gradient ciśnienia to przyrost ciśnienia na jednostkę głębokości. Dla równowagi musi on być równy gradientowi hydrostatycznemu płuczki: Δp/Δh = ρ·g. Po przeliczeniu 0,126 MPa/10 m na Pa/m i podstawieniu g otrzymuje się gęstość około 1260 kg/m3.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek równowagi między ciśnieniem hydrostatycznym słupa płuczki a ciśnieniem złożowym można zapisać w postaci równości gradientów (czyli przyrostu ciśnienia na jednostkę głębokości):

Δp/Δh = ρ · g

W pytaniu podano gradient ciśnienia złożowego: 0,126 MPa/10 m. Najpierw trzeba go sprowadzić do postaci "na 1 m" oraz do spójnych jednostek (Pa/m):

  • 0,126 MPa = 0,126 · 106 Pa
  • na 10 m, więc na 1 m: (0,126 · 106 Pa) / 10 m

Następnie korzysta się z zależności hydrostatycznej i wyznacza gęstość:

ρ = (Δp/Δh) / g

Po wykonaniu przeliczeń otrzymuje się wartość około 1260 kg/m3, co odpowiada gęstości płuczki dającej wymagany gradient hydrostatyczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1200 kg/m3 – daje zbyt mały gradient hydrostatyczny, więc może nie zapewnić równowagi (ciśnienie słupa byłoby za niskie).
  • 1300 kg/m3 – daje zbyt duży gradient hydrostatyczny, czyli "przewagę" ciśnienia słupa płuczki nad złożowym.
  • 1360 kg/m3 – jeszcze bardziej zawyża gradient, co w praktyce może zwiększać ryzyko problemów związanych z nadmiernym ciśnieniem w otworze.

Na egzaminie kluczowe jest pilnowanie dwóch miejsc, gdzie najłatwiej o pomyłkę: (1) zamiana MPa na Pa oraz (2) fakt, że gradient podano na 10 m, a nie na 1 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność hydrostatyczną w postaci gradientów: Δp/Δh = ρ·g. Najpierw przelicz gradient do Pa/m, potem liczysz ρ = (Δp/Δh)/g. Na końcu zaokrąglasz wynik do typowych jednostek kg/m3.
To informacja, o ile rośnie ciśnienie złożowe przy pogłębianiu otworu o 10 m. Ułatwia dobór parametrów płuczki, bo można go porównać z gradientem hydrostatycznym słupa płuczki i ocenić, czy płuczka "trzyma" ciśnienie.
Wzór hydrostatyczny używa jednostek spójnych SI. Jeśli gradient podasz w MPa, a g w m/s², łatwo o błąd rzędu wielkości. Przeliczenie MPa → Pa porządkuje rachunek i zmniejsza ryzyko złego wyniku.
W typowych zadaniach szkolnych przyjmuje się wartość przyspieszenia ziemskiego zgodną z SI (około 9,81 m/s²), chyba że treść zadania podaje inne założenie. Najważniejsze jest konsekwentne użycie tej samej wartości w całym rachunku.
W tym typie zadań najczęściej kończy się na kg/m3, bo to podstawowa jednostka gęstości w SI. W praktyce wiertniczej spotyka się też inne jednostki, ale na egzaminie liczy się poprawne przeliczenie do wskazanej jednostki odpowiedzi.
Najczęściej: (1) pominięcie, że gradient jest podany na 10 m, (2) brak zamiany MPa na Pa, (3) podstawienie złych jednostek do wzoru, (4) zaokrąglenie zbyt wcześnie. Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku.
Zbyt mała gęstość oznacza zbyt małe ciśnienie hydrostatyczne słupa płuczki. Wtedy ciśnienie złożowe może "wypychać" płyny do otworu (napływ). W praktyce to ryzyko komplikacji, które wymaga szybkiej reakcji technologicznej.
Zbyt duża gęstość daje nadmierne ciśnienie w otworze, co może sprzyjać utracie płuczki do formacji lub innym problemom z obiegiem. W zadaniach egzaminacyjnych oznacza to po prostu, że gęstość nie spełnia warunku równowagi z podanym gradientem.
To ciśnienie wywierane przez słup płuczki w otworze, wynikające z jej gęstości i wysokości słupa. Rośnie wraz z głębokością. W obliczeniach opisuje je zależność p = ρ·g·h lub równoważnie gradient Δp/Δh = ρ·g.
Wykonaj rachunek z pełnymi jednostkami, a na końcu porównaj wynik z podanymi wartościami. Jeśli różnice są wyraźne (np. o kilkadziesiąt kg/m3), zwykle wskazuje to jedną odpowiedź. Gdy wynik wypada "pomiędzy", sprawdź konwersje i zaokrąglenia.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Gradient ciśnienia to przyrost ciśnienia na jednostkę głębokości."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Ciśnienie hydrostatyczne" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C5%9Bnienie_hydrostatyczne (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Paskal" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Gęstość" – https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy hydrostatyki (ciśnienie w cieczy, jednostki i przeliczenia)
  • Skrypty/poradniki z technologii wiercenia dotyczące doboru gęstości płuczki (EMW)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania gradientów ciśnienia na gęstość i odwrotnie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego