KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 30.
Ile wynosi koszt zakupu surowców potrzebnych do produkcji jednej porcji zupy kurpiowskiej, ustalony na podstawie normatywu surowcowego na 4 porcje?
Ilustracja przedstawia tabelę z normatywem surowcowym zupy kurpiowskiej na 4 porcje.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt jednej porcji oblicza się, dzieląc łączny koszt surowców z normatywu na 4 porcje przez 4.
Po takim przeliczeniu otrzymuje się koszt jednostkowy porcji, czyli 1,0 zł. Pozostałe kwoty wynikają zwykle z pominięcia dzielenia lub błędnego przeliczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W gastronomii normatyw surowcowy (karta receptury) określa ilości surowców na daną liczbę porcji oraz – jeśli dołączono ceny – pozwala policzyć łączny koszt surowców dla całej partii produkcyjnej (tu: dla 4 porcji). Pytanie dotyczy jednak kosztu jednej porcji, więc trzeba wykonać przeliczenie jednostkowe.

Zasada obliczeń jest stała: koszt jednostkowy porcji = (koszt surowców dla podanej liczby porcji) / (liczba porcji). Skoro normatyw dotyczy 4 porcji, dzielimy łączny koszt przez 4. Taki sposób przeliczenia prowadzi do wyniku 1,0 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1,5 zł – typowy skutek błędu w dzieleniu (np. dzielenie przez inną liczbę niż 4) albo zaokrągleń wykonanych na niewłaściwym etapie.
  • 2,0 zł – często wynika z pominięcia informacji "na 4 porcje" i potraktowania wartości z normatywu jako kosztu porcji lub z podziału przez 2 zamiast przez 4.
  • 3,0 zł – bywa efektem błędnego odczytu danych wejściowych (np. pomylenie kosztu części surowców z kosztem całkowitym) albo niewykonania przeliczenia na porcję.

Wskazówka egzaminacyjna: przed obliczeniem podkreśl w treści, czego dotyczy wynik (1 porcja czy cała partia) i jakiej liczby porcji dotyczą dane z normatywu. To minimalizuje pomyłki wynikające z pośpiechu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się przeliczenie jednostkowe: koszt 1 porcji = koszt dla 4 porcji / 4. Najpierw upewnij się, że masz łączny koszt surowców z normatywu (z uwzględnieniem cen), a dopiero potem dzielisz przez liczbę porcji.
Normatyw surowcowy to dokument (karta receptury), który opisuje ilości surowców potrzebnych do przygotowania potrawy dla określonej liczby porcji. Często zawiera też gramatury, straty obróbkowe, wydajność oraz podstawę do wyliczenia kosztu surowców.
Bo podany koszt dotyczy łącznie 4 porcji. Pytanie pyta o koszt jednej porcji, więc należy rozdzielić koszt całej partii na porcje. Dzielenie przez liczbę porcji daje koszt jednostkowy.
Nie. Koszt surowców (food cost) obejmuje wartość użytych składników. Cena sprzedaży uwzględnia dodatkowo narzuty: koszty pracy, energii, amortyzacji, strat, podatki oraz marżę. Na egzaminie ważne jest rozróżnienie kosztu recepturowego i ceny dla gościa.
Najczęstsze błędy to: pominięcie informacji o liczbie porcji w normatywie, dzielenie przez złą liczbę, mylenie kosztu części surowców z kosztem całkowitym oraz zaokrąglanie na zbyt wczesnym etapie obliczeń, co zniekształca wynik końcowy.
Straty obróbkowe uwzględnia się na etapie tworzenia normatywu/receptury, gdy przechodzisz z masy brutto na masę netto (lub odwrotnie). Jeśli normatyw już je zawiera, to w zadaniu zwykle przyjmujesz dane z normatywu bez dodatkowych korekt.
Porównaj wynik z kosztem dla całej partii: koszt 1 porcji pomnożony przez 4 powinien dać koszt dla 4 porcji. Dodatkowo oceń logicznie: koszt jednej porcji nie może być większy niż koszt całej partii i zwykle jest "w okolicach" jednej czwartej.
W praktyce ceny surowców zmieniają się często, dlatego zadania o koszcie bywają nieaktualne, jeśli nie mają stałego załącznika z cenami. Na egzaminie przyjmuj zawsze ceny podane w zadaniu/załączniku, nawet jeśli rynkowo dziś wyglądają inaczej.
Zwróć uwagę na sformułowania: "jedna porcja" oznacza koszt jednostkowy, a "na X porcji" lub "dla X porcji" to koszt partii. Jeśli dane są dla 4 porcji, a pytanie o 1 porcję, konieczne jest przeliczenie przez podział.
Ćwicz na kartach receptur: licz koszt surowców na partię i na porcję, trenuj szybkie dzielenie/mnożenie i kontrolę wyniku. Pomaga też schemat: dane → łączny koszt → przeliczenie na porcję → kontrola. Unikaj zaokrągleń na początku.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej (normatywy, receptury, food cost) używane w szkole
  • Przykładowe karty receptur/normatywy surowcowe z obliczaniem kosztu porcji
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania kosztów: koszt dla X porcji → koszt jednostkowy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego