KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 15.
Ile wynosi maksymalna podwójna wartość amplitudy drgań mierzonych na pokrywach łożysk prądnicy przy znamionowej prędkości obrotowej 1 500 obr/min?
Ilustracja przedstawia tabelę z informacjami dotyczącymi maksymalnej podwójnej wartości amplitudy drgań mierzonych na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna podwójna wartość amplitudy (peak-to-peak) drgań na pokrywach łożysk prądnicy przy 1500 obr/min odpowiada wartości granicznej oceny drgań w pomiarach łożyskowych.
Prawidłowa odpowiedź: 80 µm. Pozostałe wartości są zbyt niskie (rygorystyczne) albo zbyt wysokie (przekraczające typowe limity).

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o maksymalną podwójną wartość amplitudy drgań, czyli miarę peak-to-peak (od szczytu do szczytu) rejestrowaną na pokrywach łożysk prądnicy pracującej z prędkością znamionową 1500 obr/min. Taki pomiar jest typowy dla oceny stanu dynamicznego maszyny wirującej, ponieważ łożyska i ich obudowy przenoszą drgania od wirnika, niewyważenia, niewspółosiowości, luzów oraz zjawisk elektromagnetycznych.

Wartość 80 µm jest wskazana jako graniczna (maksymalna) dla tego sposobu zapisu amplitudy w rozpatrywanym kontekście egzaminacyjnym. Kluczowe jest też rozróżnienie, że pytanie nie dotyczy np. prędkości drgań w mm/s (RMS), tylko amplitudy w µm i to w ujęciu podwójnym (peak-to-peak). To najczęstsze źródło pomyłek.

  • 120 µm – wartość wyższa od podanej granicy; w praktyce mogłaby oznaczać przekroczenie kryterium i konieczność diagnostyki przyczyn (np. niewyważenie, luzy, problemy łożyskowe).
  • 180 µm – wartość zdecydowanie zawyżona; takie drgania częściej kojarzą się ze stanem nieakceptowalnym lub awaryjnym, zależnie od klasy i kryterium oceny.
  • 50 µm – wartość zbyt niska jako "maksymalna"; mogłaby odpowiadać ostrzejszym wymaganiom odbiorowym albo innemu kryterium/klasie, ale nie spełnia warunku "maksymalna" w tym zestawie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy jednostka to µm (przemieszczenie) czy mm/s (prędkość), oraz czy wymagane jest peak-to-peak (podwójna amplituda). Te dwa elementy często przesądzają o wyborze właściwego progu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wartość drgań liczona od szczytu do szczytu przebiegu (P-P), czyli suma amplitudy dodatniej i ujemnej. Nie jest to RMS ani wartość "od zera do szczytu". W zadaniach egzaminacyjnych trzeba ją odróżnić od prędkości drgań w mm/s.
Najczęściej spotkasz: µm (przemieszczenie), mm/s (prędkość drgań, zwykle RMS) oraz m/s² (przyspieszenie). Wybór jednostki zależy od pasma częstotliwości i metody oceny; egzamin często sprawdza umiejętność rozróżniania tych miar.
Obudowa i pokrywa łożyska przenoszą drgania od wirnika i układu łożyskowego, więc są dobrym punktem do oceny stanu dynamicznego maszyny. Ułatwia to wykrywanie typowych usterek, np. niewyważenia, niewspółosiowości, luzów czy problemów z łożyskami.
1500 obr/min jest typową prędkością maszyn synchronicznych pracujących w sieci 50 Hz przy odpowiedniej liczbie biegunów. W praktyce dotyczy to wielu jednostek wytwórczych. Na egzaminie warto kojarzyć tę prędkość z "typową" pracą prądnicy w systemie elektroenergetycznym.
Nie. Dopuszczalne poziomy zależą m.in. od typu maszyny, mocy, prędkości, konstrukcji posadowienia, punktu pomiarowego i przyjętego dokumentu oceny (norma/wytyczne). Dlatego w praktyce korzysta się z DTR, zaleceń producenta i norm oceny drgań dla danej klasy maszyn.
Wartość dopuszczalna określa poziom uznawany za akceptowalny w normalnej pracy. Wartość alarmowa (lub "trip") jest wyższa i wiąże się z reakcją eksploatacyjną: diagnostyką, ograniczeniem pracy albo wyłączeniem. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa: "maksymalna", "dopuszczalna", "alarmowa".
Najczęstsze przyczyny to: niewyważenie wirnika, niewspółosiowość sprzęgła, luzy w fundamentach lub oprawach, zużycie łożysk, tarcie, uszkodzenia elementów wirujących oraz problemy z wyważeniem po remoncie. Wzrost drgań zwykle wymaga analizy trendu i diagnostyki widmowej.
Najczęściej myli się µm (przemieszczenie) z mm/s (prędkość) albo bierze wartość "od zera do szczytu" zamiast peak-to-peak. Błąd powoduje wybór odpowiedzi zawyżonej lub zaniżonej. Pomaga sprawdzenie: jednostka + czy w treści jest "podwójna".
Nie w pełni. Prędkość jest ważna, ale limit zależy też od klasy maszyny i sposobu oceny (np. miara drgań, punkt pomiaru). W zadaniach testowych limit jest zwykle przypisany do konkretnego rodzaju maszyny i kryterium. Dlatego kluczowe jest rozpoznanie, że chodzi o peak-to-peak na pokrywach łożysk.
Opanuj podstawowe miary drgań (µm, mm/s, m/s²), różnicę peak-to-peak vs RMS oraz typowe miejsca pomiaru (łożyska, korpus). Przećwicz interpretację progów: dopuszczalne/alarmowe. Pomaga też praca na przykładowych arkuszach i notatka "jednostka + definicja miary" do szybkiej kontroli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Maksymalna podwójna wartość amplitudy (peak-to-peak) drgań na pokrywach łożysk prądnicy przy 1500 obr/min odpowiada wartości granicznej oceny drgań w pomiarach łożyskowych.Prawidłowa odpowiedź: 80 µm."

Źródła:

  • ISO 20816-3:2019, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of machine vibration — Part 3: Industrial machines with nominal power above 15 kW and nominal speeds between 120 r/min and 30 000 r/min (zakres: ocena drgań maszyn na częściach nieobrotowych)
  • ISO 10816-3:2009, Mechanical vibration — Evaluation of machine vibration by measurements on non-rotating parts — Part 3: Industrial machines with nominal power above 15 kW and nominal speeds between 120 r/min and 15 000 r/min (historyczne podejście do limitów i stref oceny)

Materiały:

  • Podręczniki z diagnostyki wibroakustycznej maszyn wirujących (rozdziały: miary drgań, punkty pomiarowe, interpretacja)
  • Dokumentacje ruchowe/DTR prądnic i układów łożyskowych (wymagania odbiorowe drgań)
  • Normy i przewodniki dotyczące pomiaru oraz oceny drgań maszyn (seria ISO 10816/20816)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego