Analiza sitowa (granulometryczna) polega na przesianiu wysuszonej próbki gruntu przez zestaw sit o malejących oczkach, a następnie na zważeniu mas zatrzymanych na poszczególnych sitach i obliczeniu udziałów procentowych frakcji. Kluczowe jest dobranie takiej masy próbki, aby wynik był reprezentatywny, a proces przesiewania przebiegał prawidłowo.
Dla piasku drobnego przyjmuje się standardową masę próbki 200–250 g. Taki zakres jest kompromisem pomiędzy dwoma ograniczeniami metody:
- Zbyt mała próbka (np. rzędu dziesiątek gramów) zwiększa ryzyko błędu losowego: pojedyncze ziarna lub niewielkie skupiska mogą nadmiernie wpływać na procentowy udział frakcji. W efekcie krzywa uziarnienia może nie odzwierciedlać rzeczywistego składu materiału.
- Zbyt duża próbka (np. setki gramów do kilku kilogramów dla materiału drobnego) może przeciążać sita i utrudniać kontakt ziaren z powierzchnią sita. Prowadzi to do gorszego rozdziału frakcji, wolniejszego przesiewania i potencjalnie do zaniżenia/ zawyżenia udziałów na poszczególnych sitach.
Dlatego zakres 200–250 g jest typowo stosowany w praktyce laboratoryjnej dla piasku drobnego: pozwala uzyskać stabilny wynik, a jednocześnie nie obciąża nadmiernie zestawu sit i wytrząsarki.
Pozostałe propozycje mas są nieadekwatne do piasku drobnego: wartości rzędu 50–100 g są częściej kojarzone z sytuacją, gdy wystarcza mniejsza naważka (ryzyko niereprezentatywności), natomiast 500–1000 g oraz 1000–5000 g odnoszą się do materiałów grubszych (np. piasek gruby/pospółki), gdzie większe ziarna wymagają większej masy, by próbka obejmowała dostateczną liczbę ziaren.
W praktyce, przed przesiewaniem próbkę należy wysuszyć (do stałej masy), odważyć właściwą naważkę, przeprowadzić przesiewanie na wytrząsarce, a następnie obliczyć udziały frakcji i wykreślić krzywą uziarnienia służącą do klasyfikacji gruntu.
