KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 22.
Ile wynosi objętość nasypu drogowego o długości 500 m, wysokości 2 m, szerokości górnej krawędzi 6 m i dolnej 10 m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekrój poprzeczny nasypu jest trapezem o podstawach 6 m i 10 m oraz wysokości 2 m. Jego pole: (6+10)/2 · 2 = 16 m2.
Objętość nasypu to pole przekroju razy długość: 16 · 500 = 8000 m3, więc poprawny wynik to 8000 m3.

Pełne wyjaśnienie:

Nasyp drogowy o stałym przekroju poprzecznym można traktować jak graniastosłup: jego objętość oblicza się jako pole przekroju poprzecznego pomnożone przez długość.

W treści podano szerokość górnej krawędzi 6 m i dolnej 10 m oraz wysokość 2 m. Taki przekrój odpowiada trapezowi, gdzie podstawami są 6 m i 10 m, a wysokością trapezu jest 2 m.

Krok 1: pole trapezu
Wzór: P = (a + b)/2 · h
Podstawienie: P = (6 + 10)/2 · 2
Najpierw suma podstaw: 6 + 10 = 16
Dzielimy przez 2: 16/2 = 8
Mnożymy przez wysokość: 8 · 2 = 16 m2

Krok 2: objętość nasypu
Objętość graniastosłupa: V = P · L, gdzie L to długość.
Podstawienie: V = 16 m2 · 500 m = 8000 m3

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • Wartość 7000 m3 sugeruje pomyłkę rachunkową lub niepełne użycie wzoru (np. błędne pole przekroju).
  • Wartość 6000 m3 często wynika z potraktowania przekroju jak mniejszej figury (np. błędne przyjęcie szerokości średniej lub pomylenie wymiarów).
  • Wartość 10000 m3 może wynikać z przyjęcia błędnego pola przekroju (np. użycia 10 m jako stałej szerokości i policzenia jak prostokąta: 10 · 2 = 20 m2, a potem 20 · 500 = 10000 m3).

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu sprawdź jednostki. Pole musi wyjść w m2, a dopiero po pomnożeniu przez długość w m otrzymasz m3. Taka kontrola szybko wykrywa błędy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz pole przekroju trapezu: P = (a+b)/2 · h, gdzie a i b to szerokości (podstawy), a h to wysokość. Potem objętość nasypu: V = P · L, gdzie L to długość nasypu.
W praktyce nasyp ma węższą koronę (górną krawędź) i szerszą podstawę przy terenie, a boki są nachylone. To odpowiada figurze z dwiema równoległymi krawędziami różnej długości, czyli trapezowi.
Szerokość górnej krawędzi i dolnej krawędzi traktuje się jako długości podstaw trapezu w przekroju poprzecznym. Z tych dwóch wartości wyznacza się szerokość "średnią" we wzorze na pole trapezu.
Stosuj schemat: (1) dodaj podstawy, (2) podziel przez 2, (3) pomnóż przez wysokość. Zapisanie działań w trzech krokach ogranicza pośpiech i zmniejsza ryzyko pominięcia dzielenia.
Nie, bo 10 m to tylko dolna szerokość. Przekrój nie ma stałej szerokości 10 m na całej wysokości, więc obliczenie jak dla prostokąta zawyża pole przekroju i daje zbyt dużą objętość.
Zrób kontrolę jednostek i przybliżenie: pole przekroju powinno być między 6·2=12 m2 a 10·2=20 m2, czyli ok. 16 m2. Dla 500 m daje to ok. 8000 m3. Jeśli wychodzi znacznie mniej/więcej, sprawdź rachunki.
Gdy nasyp (lub wykop) ma stały przekrój na całej długości odcinka. Wtedy bryłę można traktować jak graniastosłup. Jeśli przekrój się zmienia, zwykle potrzebne są metody uśredniania z kilku przekrojów.
Najczęstsze to: błędne rozpoznanie figury przekroju (trapez vs prostokąt), pomylenie wymiarów (podstaw z wysokością), pominięcie dzielenia przez 2 w trapezie oraz brak kontroli jednostek m2/m3 po wykonaniu działań.
Nie przelicza się "wprost" m2 na m3. Najpierw liczysz pole przekroju w m2, a następnie mnożysz przez długość (w metrach). Dopiero iloczyn m2 · m daje m3.
Warto umieć liczyć sprawnie ręcznie, bo zadania egzaminacyjne często opierają się na prostych liczbach. Kluczowe jest zapamiętanie wzorów (trapez, prostokąt) i umiejętność wykonania obliczeń krok po kroku z kontrolą jednostek.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Przekrój poprzeczny nasypu jest trapezem o podstawach 6 m i 10 m oraz wysokości 2 m."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Trapez" – wzór na pole trapezu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Trapez (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Graniastosłup" – objętość jako pole podstawy razy wysokość/długość, https://pl.wikipedia.org/wiki/Graniastos%C5%82up (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy (PL): materiały o polach figur (trapez) – dział Geometria, https://pl.khanacademy.org/math/geometry/hs-geo-area (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z matematyki zawodowej: pola figur i objętości brył
  • Materiały dydaktyczne do BUD.13 dotyczące obmiaru robót ziemnych i drogowych
  • Zestawy zadań: obliczanie kubatury wykopów i nasypów z przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego