KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 23.
Ile wynosi posuw wiertła w mm/min przy następujących parametrach: prędkość skrawania vc = 30 m/min, średnica wiertła D = 10 mm, posuw na obrót fo = 0,1 mm/obrót?
Uwaga: w obliczeniach przyjąć, π = 3
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz prędkość obrotową:
n = 1000·vc/(π·D) = 1000·30/(3·10) = 1000 obr/min.
Posuw minutowy:
vf = fo·n = 0,1·1000 = 100 mm/min, więc poprawne jest "100 mm/min".

Pełne wyjaśnienie:

Wiercenie opisuje się m.in. prędkością skrawania vc (m/min), średnicą wiertła D (mm) oraz posuwem na obrót fo (mm/obr). Szukany "posuw w mm/min" to posuw minutowy vf.

Krok 1: obliczenie prędkości obrotowej n
Podstawowa zależność kinematyczna dla ruchu obrotowego narzędzia ma postać:
n = 1000·vc/(π·D), gdzie 1000 wynika z przeliczenia metrów na milimetry (D jest w mm).
Po podstawieniu danych z zadania (z założeniem π = 3):
n = 1000·30/(3·10) = 30000/30 = 1000 obr/min.

Krok 2: obliczenie posuwu minutowego vf
Posuw na obrót fo mówi, o ile mm narzędzie posuwa się na jeden obrót. Aby otrzymać posuw na minutę, mnożymy przez liczbę obrotów na minutę:
vf = fo·n
vf = 0,1 mm/obr · 1000 obr/min = 100 mm/min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "10 mm/min" zwykle wynika z pominięcia zera (błąd rachunkowy) albo błędnego przyjęcia n = 100 obr/min.
  • "1 mm/min" to typowy skutek potraktowania fo jako wyniku końcowego (mylenie mm/obr z mm/min) lub bardzo dużego zaniżenia n.
  • "1000 mm/min" bywa efektem heurystyki: skoro wyszło 1000 obr/min, to błędnie uznaje się to za mm/min, nie wykonując mnożenia przez fo albo ignorując jednostki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki przy każdym kroku. Jeśli w jednym miejscu masz mm/obr i obr/min, to po wymnożeniu musi wyjść mm/min. To szybki sposób na wychwycenie pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw minutowy (często oznaczany vf) to droga posuwu narzędzia w osi wiercenia w ciągu 1 minuty, podawana w mm/min. Oblicza się go z posuwu na obrót i prędkości obrotowej: vf = fo·n.
Gdy vc jest w m/min, a średnica D w mm, stosuje się wzór: n = 1000·vc/(π·D). Liczba 1000 wynika z przeliczenia metrów na milimetry, aby jednostki w równaniu były spójne.
Wzór łączy vc w m/min z D w mm. Żeby nie mieszać metrów i milimetrów, przelicza się m na mm: 1 m = 1000 mm. Stąd w liczniku pojawia się 1000·vc.
Najczęściej: posuw na obrót fo ma jednostkę mm/obr, prędkość obrotowa n ma obr/min, a posuw minutowy vf ma mm/min. Kontrola jednostek pomaga uniknąć typowych błędów.
Tak, to częsty błąd. fo mówi o posuwie na jeden obrót, więc sam w sobie nie jest wynikiem w mm/min. Aby otrzymać mm/min, trzeba go pomnożyć przez n (obr/min). Bez tego wynik będzie zaniżony.
Takie przybliżenie bywa używane w zadaniach egzaminacyjnych, aby uprościć rachunki bez kalkulatora. W praktyce technologicznej częściej przyjmuje się π≈3,14, ale na potrzeby zadania należy zawsze trzymać się wartości podanej w treści.
Sprawdź rząd wielkości: dla wiertła 10 mm i n ok. 1000 obr/min posuw 0,1 mm/obr daje ok. 100 mm/min, co jest logiczne. Jeśli wychodzą wartości 1 mm/min lub 1000 mm/min, zwykle oznacza to błąd jednostek albo pominięcie fo.
W obliczeniach często wychodzi n = 1000 obr/min, więc łatwo "przepisać" tę liczbę jako mm/min. To błąd wynikający z nieuwagi na jednostki. Posuw minutowy wymaga jeszcze mnożenia przez fo (mm/obr), dopiero wtedy powstaje mm/min.
Potrzebujesz posuwu na obrót fo oraz prędkości obrotowej n. Jeśli n nie jest dane, wyznacza się je z vc i średnicy D. W praktyce te wielkości są powiązane i często liczy się je w dwóch krokach.
Opanuj 2 kluczowe wzory: n = 1000·vc/(π·D) oraz vf = fo·n. Ćwicz pilnowanie jednostek i przekształcanie wzorów. Warto rozwiązać serię krótkich zadań na wiercenie z różnymi D i fo.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw oblicz prędkość obrotową:n = 1000·vc/(π·D) = 1000·30/(3·10) = 1000 obr/min.Posuw minutowy:vf = fo·n = 0,1·1000 = 100 mm/min, więc poprawne jest "100 mm/min"."

Źródła:

  • Sandvik Coromant, "Formula and definitions – Cutting data (turning/milling/drilling): cutting speed and spindle speed", https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/machining-formulas-definitions/pages/default.aspx - accessed 2026-03-02
  • Kennametal, "Machining Calculators / Formula references (spindle speed, feed rate)", https://www.kennametal.com/us/en/resources/machining-calculators.html - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia (EN), "Cutting speed" (zależność v = π·D·n oraz przekształcenie na n), https://en.wikipedia.org/wiki/Cutting_speed - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z obróbki skrawaniem (działy: wiercenie, parametry skrawania)
  • Katalogi narzędziowe producentów (sekcje o parametrach: v<sub>c</sub>, f<sub>o</sub>, obliczanie n i v<sub>f</sub>)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.3 z obliczeń technologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego