KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 35.
Ile wynosi stężenie etakrydyny mleczanu w leku recepturowym zgodnie z zamieszczoną receptą?
Ilustracja przedstawia receptę na lek recepturowy, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie w ‰ oblicza się z recepty jako iloraz ilości etakrydyny mleczanu i całkowitej ilości (masy/objętości) sporządzonego leku, a następnie przelicza na promile. Po wykonaniu tego przeliczenia dla danych z recepty otrzymuje się wynik 0,5‰, a pozostałe wartości nie odpowiadają temu stosunkowi.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć stężenie etakrydyny mleczanu w leku recepturowym, trzeba odczytać z recepty dwie informacje: ilość etakrydyny mleczanu oraz ilość końcową przygotowanego leku (najczęściej masę całkowitą lub objętość roztworu, zależnie od postaci).

Następnie stosuje się definicję promila: 1‰ oznacza 1 część na 1000 części całości. W praktyce oznacza to, że stężenie w ‰ liczymy jako:

stężenie [‰] = (ilość substancji / ilość końcowa preparatu) × 1000

Kluczowe jest zachowanie spójnych jednostek (np. g i g albo mg i mg; w roztworach także poprawne odniesienie do objętości, jeśli recepta jest objętościowa). Po podstawieniu danych z recepty i przeliczeniu na promile otrzymuje się wynik 0,5‰.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,8‰ sugeruje większy udział substancji w całości niż wynika z recepty (zawyżenie wyniku, często przez pomyłkę w przeliczeniu jednostek albo w mnożeniu przez 1000).
  • 0,2‰ to wynik zaniżony, typowo pojawia się, gdy ktoś pominie część przeliczeń albo zastosuje niewłaściwy mianownik.
  • 0,1‰ jest jeszcze niższe i może wynikać z mylenia promili z procentami lub z błędnego odczytu ilości końcowej leku.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu warto wykonać szybki test sensowności wyniku (czy stężenie jest bliżej 0,1‰ czy 1‰) oraz sprawdzić, czy użyte jednostki rzeczywiście się skracają w ilorazie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promil (‰) to część tysięczna: 1‰ oznacza 1 jednostkę substancji w 1000 jednostkach całości. W recepturze pomaga zapisywać bardzo małe stężenia. Pamiętaj: 1‰ = 0,1%, więc promile są 10 razy mniejsze od procentów.
1) Odczytaj ilość substancji (np. w g lub mg).
2) Odczytaj ilość końcową leku (masa lub objętość).
3) Ujednolić jednostki.
4) Policz: (ilość substancji / ilość końcowa) × 1000.
5) Sprawdź, czy wynik ma sens (rzędy wielkości).
Definicja promila jest konieczna, ale trzeba jeszcze poprawnie zidentyfikować mianownik (całkowitą masę/objętość leku) i dopilnować jednostek. Najczęstsze błędy wynikają z tego, że ktoś mnoży/dzieli przez 1000 mechanicznie, bez kontroli, czy liczy m/m czy m/V.
Najczęściej pojawiają się przeliczenia mg ↔ g oraz zależność między zapisem objętościowym i masowym (np. gdy recepta podaje objętość roztworu). Dobrą praktyką jest zapisanie wszystkiego w jednej jednostce przed obliczeniami i dopiero potem przejście na % lub ‰.
Nie zawsze. Zależy od tego, jak w danej recepcie określono postać i ilość końcową: czasem jest to masa (m/m), a czasem objętość roztworu (m/V). Na egzaminie kluczowe jest, by mianownik brać z tego, co recepta podaje jako końcową ilość preparatu.
To celowy zabieg: ma sprawdzić uważność rachunkową. Przy małych stężeniach drobny błąd (np. pomyłka mg↔g, albo 100 zamiast 1000) daje wynik "podobny", ale niepoprawny. Dlatego zawsze wykonuj kontrolę jednostek i szybkie oszacowanie, czy wynik jest realistyczny.
Zapamiętaj stałą relację: 1% = 10‰. Jeśli z obliczeń wychodzi 0,5‰, to w procentach jest to 0,05%. W drugą stronę: 0,5% to aż 5‰. Taka kontrola pomaga wychwycić typowy błąd przesunięcia przecinka.
To nazwa substancji użytej w recepcie w postaci soli (mleczanu). W obliczeniach przyjmujesz ilość zapisaną w recepcie właśnie dla tej substancji (etakrydyny mleczanu), o ile pytanie nie wymaga wyraźnie przeliczenia na inną postać. Najważniejsze: liczyć dokładnie to, o co pyta treść.
Najczęstsze pułapki to: 1) brak ujednolicenia jednostek, 2) zły mianownik (pomylenie ilości końcowej z ilością jednego składnika), 3) pomyłka 1000 vs 100, 4) zbyt szybki wybór odpowiedzi "na oko". Pomaga zapis działania i krótka kontrola wyniku.
Ćwicz krótkie schematy: ilość substancji / ilość końcowa oraz szybkie przeliczenia %↔‰. Rozwiązuj zadania z różnymi postaciami (roztwory, maści, zasypki) i zawsze dopisuj jednostki w każdym kroku. To ogranicza błędy i przyspiesza pracę na egzaminie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Stężenie w ‰ oblicza się z recepty jako iloraz ilości etakrydyny mleczanu i całkowitej ilości (masy/objętości) sporządzonego leku, a następnie przelicza na promile."

Materiały:

  • Podręczniki do receptury aptecznej (dział: obliczenia stężeń, procenty i promile)
  • Zbiory zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (receptura)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące obliczeń recepturowych i przeliczeń jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego