KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 7.
Ile wynosi stężenie procentowe roztworu zawierającego 0,56 g substancji w 140,0 g roztworu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru: (masa substancji / masa roztworu) × 100%.
Podstawiając: (0,56 g / 140,0 g) × 100% = 0,004 × 100% = 0,4%.
Pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia dzielenia lub mnożenia przez 100 albo z błędnego przestawienia przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu chodzi o stężenie procentowe masowe roztworu, czyli udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu, wyrażony w procentach.

Wzór:
stężenie % (m/m) = (m substancji / m roztworu) × 100%

Obliczenie krok po kroku:

  • m(substancji) = 0,56 g
  • m(roztworu) = 140,0 g
  • Ułamek masowy: 0,56 / 140,0 = 0,004
  • Po zamianie na procent: 0,004 × 100% = 0,4%

Dlatego poprawne jest 0,4%.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • 0,2% może wynikać z błędnego dzielenia lub nieprawidłowego zaokrąglenia (np. przyjęcia złej masy roztworu).
  • 0,56% to typowy błąd polegający na potraktowaniu masy substancji (0,56 g) jako "procentów" bez odniesienia do masy roztworu.
  • 0,784% sugeruje błędne operowanie przecinkiem lub pomylenie danych (np. użycie innego mianownika), bo prawidłowy ułamek 0,56/140 jest znacznie mniejszy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź rząd wielkości. Skoro 0,56 g w 140 g to około 1/250, wynik procentowy powinien być znacznie poniżej 1%, czyli okolice 0,4% są logiczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie procentowe masowe (m/m) liczysz: (masa substancji / masa roztworu) × 100%. Upewnij się, że obie masy są w tych samych jednostkach (np. g i g), a na końcu dopisz znak %.
Oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 0,4 g substancji. To opis udziału masy składnika w masie całego roztworu, przydatny w obliczeniach i kontroli składu preparatu.
Dzielenie mas daje ułamek (np. 0,004). Procent to "na sto", więc aby zamienić ułamek na procent, mnożysz przez 100. Bez tego otrzymasz ułamek masowy, a nie wartość w %.
Gdy w treści podane są masy w gramach (substancji i roztworu), naturalną interpretacją jest procent masowy (m/m). Procent objętościowy wymagałby danych w ml lub cm³ oraz jednoznacznego wskazania V/V.
Zrób ocenę rzędu wielkości: 0,56 g w 140 g to ułamek dużo mniejszy niż 1/100, więc wynik musi być poniżej 1%. Taka kontrola pomaga wychwycić błąd przecinka lub pominięcie mnożenia przez 100.
Najczęściej: brak mnożenia przez 100, podstawienie złej masy (np. rozpuszczalnika zamiast roztworu), niezgodne jednostki, oraz błędne przesunięcie przecinka. Pomaga zapisanie wzoru i wykonanie prostego testu sensowności.
Nie. 0,56% oznaczałoby 0,56 g w 100 g roztworu. Tutaj roztworu jest 140 g, więc udział procentowy jest mniejszy. Poprawne obliczenie to dzielenie 0,56 przez 140 i dopiero potem × 100%.
Zwykle zaokrągla się do liczby miejsc po przecinku zgodnej z odpowiedziami lub z sensem danych (np. 140,0 g sugeruje określoną dokładność). Najważniejsze: nie zaokrąglaj zbyt wcześnie w środku obliczeń, tylko na końcu.
Wtedy nie da się policzyć procentu masowego bez dodatkowych danych (np. gęstości), a często chodzi o procent masowo-objętościowy (m/V) lub molarność. Na egzaminie zwróć uwagę na jednostki: g, ml, l determinują typ stężenia.
Poza % (m/m) przydają się: % (m/V), stężenie molowe, ułamek masowy oraz przeliczenia mg/ml. W recepturze i obrocie ważne jest rozumienie, co dokładnie opisuje etykieta i jak przeliczyć dawkę na ilość substancji.
info

Statystycznie 70% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "mass fraction" oraz definicje wielkości składu mieszanin – https://goldbook.iupac.org/ (hasło: mass fraction) - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl): "Stężenie procentowe" – definicja i sposób obliczania stężenia procentowego masowego – https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe - dostęp 2026-02-27
  • OpenStax Chemistry 2e: "Solution Concentrations" (procent masowy jako sposób wyrażania składu roztworów) – https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/4-6-solution-concentrations - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obliczeń recepturowych dla technika farmaceutycznego (dział: stężenia)
  • Podstawy chemii ogólnej – rozdział o stężeniach roztworów
  • Zadania rachunkowe z receptury aptecznej (ćwiczenia z procentu masowego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego