KWALIFIKACJA BUD22 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 36.
Ile wynosi szerokość podstawy grobli stawowej o wymiarach:
- wysokość – 3 m
- szerokość korony – 2 m
- nachylenie skarp – 1 : 3
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nachylenie skarp 1:3 oznacza zwykle 1 m w pionie na 3 m w poziomie. Dla wysokości 3 m rzut poziomy jednej skarpy to 3×3=9 m. Podstawa grobli to szerokość korony 2 m powiększona o dwie skarpy: 2 + 2×9 = 20 m.

Pełne wyjaśnienie:

Grobla stawowa w uproszczonym przekroju poprzecznym ma kształt trapezu: u góry znajduje się korona (tu: 2 m), a po bokach dwie skarpy o zadanym nachyleniu. Pytanie dotyczy szerokości podstawy, czyli wymiaru "u dołu" grobli.

Kluczowe jest poprawne odczytanie zapisu nachylenie skarp 1 : 3. W praktyce robót ziemnych taki zapis najczęściej oznacza proporcję: 1 część w pionie do 3 części w poziomie. To znaczy, że na każdy 1 m wysokości skarpa "odchodzi" na 3 m w poziomie.

Dane:

  • wysokość grobli: 3 m
  • szerokość korony: 2 m
  • nachylenie skarp: 1:3

Obliczamy rzut poziomy jednej skarpy:

3 m (wysokości) × 3 = 9 m (w poziomie).

Ponieważ grobla ma dwie skarpy (lewą i prawą), do szerokości korony trzeba dodać dwa razy po 9 m:

szerokość podstawy = 2 m + 2 × 9 m = 20 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 18 m pojawia się zwykle, gdy ktoś doda tylko "dwie skarpy" bez korony (2×9=18) lub omyłkowo pomniejszy szerokość korony.
  • 9 m to wynik pośredni: rzut poziomy jednej skarpy, a nie całej podstawy grobli.
  • 22 m może wynikać z błędnej interpretacji proporcji (np. przyjęcia innego przeliczenia) albo z dodania zbyt dużego naddatku bez podstaw.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz podstawę jako: korona + lewa skarpa (rzut) + prawa skarpa (rzut). To ogranicza ryzyko pominięcia jednej strony lub pomylenia wyniku pośredniego z końcowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza to proporcję: 1 część w pionie na 3 części w poziomie. Czyli jeśli grobla ma 3 m wysokości, to skarpa w poziomie "wychodzi" na 3×3=9 m. Zawsze warto sprawdzić, czy w danym materiale dydaktycznym nie przyjęto innej konwencji zapisu.
Oblicz rzut poziomy jednej skarpy: wysokość × n, gdy nachylenie jest 1:n. Następnie dodaj koronę i dwie skarpy: podstawa = korona + 2×rzut. Dla 3 m i 1:3 rzut to 9 m, więc podstawa wynosi 2 + 18 = 20 m.
Przekrój poprzeczny grobli ma zwykle dwie strony: skarpę lewą i prawą. Każda z nich ma taki sam rzut poziomy, jeśli przekrój jest symetryczny. Pominięcie jednej skarpy to częsty błąd, bo wtedy wynik dotyczy tylko połowy poszerzenia grobli, a nie całej szerokości podstawy.
Szerokość korony to wymiar "na górze" grobli, mierzony po jej płaskiej, użytkowej powierzchni. W obliczeniach podstawy jest to część stała, do której dodaje się poszerzenia wynikające z nachylenia skarp. Nie należy jej mylić z szerokością podstawy, która jest zawsze większa.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie proporcji (traktowanie 1:3 jako 3 poziom na 1 pion), policzenie tylko jednej skarpy, zatrzymanie się na wyniku pośrednim (np. 9 m) oraz nieuwzględnienie korony. Pomaga schemat: korona + lewa skarpa + prawa skarpa.
Nie. Zapis 1:3 to stosunek pionu do poziomu (spadek w formie proporcji), a nie kąt. Da się go przeliczyć na kąt trygonometrycznie, ale w zadaniach zawodowych zwykle pracuje się bezpośrednio na proporcjach, bo szybciej wyznaczają rzut poziomy skarpy.
Przy planowaniu robót ziemnych (zajęcie terenu, pas robót), wstępnym szacowaniu ilości gruntu do wbudowania oraz przy kontroli zgodności wykonania z projektem. Znajomość szerokości podstawy pomaga też ocenić, czy skarpy mają miejsce na uformowanie przy danej wysokości grobli.
Można oszacować: przy 1:3 każda skarpa "rozchodzi się" na ok. 3×wysokość. Dla 3 m daje to ok. 9 m na stronę, czyli ok. 18 m razem, plus korona 2 m. Suma ok. 20 m wygląda spójnie i jest znacznie większa niż sama korona.
W wielu zadaniach egzaminacyjnych tak, jeśli nie podano osobnych nachyleń dla strony odwodnej i odpowietrznej (lub podobnego rozróżnienia). Gdy skarpy są różne, trzeba policzyć każdy rzut oddzielnie i dodać je do korony. Brak doprecyzowania zwykle oznacza wariant symetryczny.
Ćwicz schematy: przekrój trapezowy, nachylenia 1:n, objętość nasypu z pola przekroju oraz jednostki. Rób krótkie szkice i zapisuj wzór ogólny (np. podstawa = korona + 2×rzut). Warto trenować na kilku wysokościach i różnych nachyleniach, by uniknąć automatyzmów.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Nachylenie skarp 1:3 oznacza zwykle 1 m w pionie na 3 m w poziomie."

Materiały:

  • Podręcznik/opracowanie do robót ziemnych i budowli ziemnych w melioracjach (dział: przekroje grobli, skarpy)
  • Materiały dydaktyczne z geometrii praktycznej dla budownictwa (trapez, podobieństwo trójkątów, proporcje spadków)
  • Zadania ćwiczeniowe z obliczeń przekrojów wałów/grobli (arkusze szkoły lub OKE, jeśli dostępne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego