KWALIFIKACJA BUD18 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 12.
Ile wynosi wartość kąta poziomego zmierzonego za pomocą teodolitu optycznego, jeżeli wskazania instrumentu są zgodne z przedstawionymi na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat pola widzenia mikroskopu odczytowego instrumentu geodezyjnego (teodolitu).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt składa się z liczby głównej i części dziesiętnej ze skali 0–10.
Liczba główna wynosi 237g. Indeks pionowy trafia w 5. działkę (środek skali), czyli 5/10 grada = 0,5000g. Razem daje to 237,5000g. Pozostałe odpowiedzi wynikają z przesunięcia o 0,02g lub pomylenia jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W teodolicie optycznym odczyt kąta w mikroskopie odczytowym wykonuje się dwuetapowo: najpierw odczytuje się liczbę główną (całkowite grady), a następnie część dziesiętną ze skali pomocniczej.

1) Liczba główna
Z rysunku wynika, że w dolnej części pola widzenia widnieje liczba 237. Oznacza to 237g jako część całkowitą odczytu.

2) Skala pomocnicza 0–10
Skala 0–10 przedstawia podział 1 grada na 10 równych części, czyli każda działka to 0,1g. Indeks pionowy wskazuje, na której działce znajduje się odczyt dziesiętny.

Na rysunku indeks pokrywa się dokładnie z 5. kreską (połowa skali). To oznacza:

  • 5/10 skali = 0,5g
  • z zapisem w formacie jak w odpowiedziach: 0,5000g

Wynik końcowy
237g + 0,5000g = 237,5000g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 237,5200g – odpowiadałoby indeksowi bliżej 5,2 działki (lub błędnemu "doliczeniu" 0,02g), czego rysunek nie potwierdza.
  • 237,4800° – ma inną jednostkę (stopnie). W zadaniu chodzi o odczyt z teodolitu w systemie gradowym, więc wynik powinien być w gradach (g), nie w stopniach.
  • 237,4800g – odpowiadałoby 0,48g, czyli indeksowi przed 5. działką; rysunek pokazuje dokładnie środek skali, więc ta wartość jest zaniżona.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy skala pomocnicza opisuje 0–10 w obrębie 1g; wtedy "5" oznacza 0,5g, a nie 5g. Dodatkowo pilnuj jednostki (g vs °).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj liczbę główną (całkowite grady) widoczną w polu mikroskopu, a potem część dziesiętną ze skali pomocniczej 0–10. Działki skali 0–10 oznaczają zwykle dziesiąte części 1g (czyli 0,1g). Sumujesz oba składniki.
To skala pomocnicza dzieląca 1 grad na 10 równych części. Każda działka odpowiada 0,1g. Indeks (pionowa linia) pokazuje, ile dziesiątych grada należy dodać do liczby głównej, np. 5/10 = 0,5g.
Ponieważ skala 0–10 nie oznacza liczby gradów, tylko podział jednego grada na 10 części. "5" to pięć dziesiątych 1g, czyli 0,5g. Błąd wynika z mylenia wartości działki z jednostką całkowitą.
Tak, to częsty błąd. Teodolit może mieć podział w gradach lub w stopniach, a odpowiedzi mogą zawierać oba zapisy. Na egzaminie zawsze sprawdzaj jednostkę w odpowiedzi: g oznacza grady, a ° stopnie. To różne skale (400g = 360°).
W systemie gradowym 1g = 100c. Zatem 0,1g to 10c. Skala 0–10 często odpowiada właśnie dziesiątym częściom grada, więc kolejne działki można kojarzyć z przyrostem o 10c.
Najczęściej: mylenie jednostek (g i °), odczyt "5" jako 5g zamiast 0,5g, pomijanie części dziesiętnej, oraz zaokrąglanie bez kontroli formatu zapisu (np. 237,5g zamiast 237,5000g). Pomaga spokojne zliczenie działek od zera.
Spójrz, gdzie wypada indeks na skali 0–10. Jeśli jest dokładnie w połowie, to odpowiada 5/10, czyli 0,5g. Gdy liczba główna wynosi 237, to wynik musi zaczynać się od 237, a część po przecinku powinna wynikać tylko z położenia indeksu.
Pomiar kąta poziomego wykonuje się m.in. przy zakładaniu i pomiarze osnów, tyczeniu kierunków, pomiarach sytuacyjnych oraz realizacyjnych. Odczyt z teodolitu jest podstawą do obliczeń współrzędnych, kierunków i kontroli poprawności pomiaru w terenie.
Zależnie od konstrukcji instrumentu skala 0–10 daje odczyt w krokach 0,1g, a w praktyce często stosuje się estymację położenia indeksu między kreskami, aby zapisać wynik dokładniej (np. do setnych lub tysięcznych grada). Na egzaminie liczy się zgodność z rysunkiem.
Taki zapis ujednolica wyniki i odpowiada typowemu zapisywaniu odczytów w zadaniach egzaminacyjnych. Cztery miejsca po przecinku pozwalają pokazać, że odczyt wynika ze skali pomocniczej (np. 0,5000g), a nie z luźnego zaokrąglenia. Ułatwia też porównanie z innymi odpowiedziami.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odczyt składa się z liczby głównej i części dziesiętnej ze skali 0–10.Liczba główna wynosi 237g.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gradian" (miara kąta, zależność 400g = 360°) https://pl.wikipedia.org/wiki/Gradian - dostęp 2026-02-19
  • Wikipedia (PL): "Teodolit" (opis instrumentu i zastosowania do pomiaru kątów) https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit - dostęp 2026-02-19
  • Wikipedia (EN): "Gradian" (definicja i relacje jednostek) https://en.wikipedia.org/wiki/Gradian - dostęp 2026-02-19

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej dotyczące pomiarów kątów teodolitem
  • Instrukcje obsługi (DTR) teodolitów optycznych – rozdziały o mikroskopie odczytowym
  • Zestawy zadań z odczytu skal gradowych i stopniowych na instrumentach geodezyjnych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego