KWALIFIKACJA BUD19 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Ile wynosi wartość kąta zwrotu stycznych w łuku kołowym, jeżeli długość stycznej jest równa promieniowi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W łuku kołowym długość stycznej spełnia zależność: T = R · tan(Δ/2). Jeśli T = R, to tan(Δ/2) = 1, więc Δ/2 = 45°, a zatem Δ = 90°. Ponieważ 360° = 400g, to 90° odpowiada 100g, czyli 100g,0000.

Pełne wyjaśnienie:

W geometrii łuku kołowego (łuk prosty) podstawową zależnością łączącą promień R, długość stycznej T i kąt zwrotu stycznych Δ jest:

T = R · tan(Δ/2)

W zadaniu podano warunek: T = R. Podstawiamy do wzoru:

R = R · tan(Δ/2)

Dzielimy stronami przez R (dla R ≠ 0):

tan(Δ/2) = 1

Wartość tangensa równa 1 występuje dla kąta 45° (w podstawowym zakresie). Zatem:

Δ/2 = 45° → Δ = 90°

Odpowiedzi podano w gonach (g), więc wykonujemy przeliczenie. Pełny kąt wynosi 360° = 400g, czyli 1° = 400/360 g. Stąd:

90° = 90 · (400/360) g = 100g

Dlatego poprawna wartość to 100g,0000.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z następujących powodów:

  • 50g,0000 odpowiada 45°, czyli połowie szukanego kąta (błąd polega na pominięciu faktu, że w formule występuje Δ/2).
  • 90g,0000 to 81° (bo 100g = 90°). To częsty błąd wynikający z intuicyjnego utożsamienia zapisu "90" w gonach z 90°.
  • 45g,0000 to 40,5°, czyli nie pasuje ani do Δ/2, ani do Δ przy warunku T = R.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pojawia się relacja "T równe R", warto od razu skojarzyć ją z tan(Δ/2)=1 i pamiętać, że dopiero potem przelicza się stopnie na gony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To kąt między dwiema stycznymi do łuku kołowego w punktach jego początku i końca. W geometrii łuku prostego jest on równy kątowi środkowemu odpowiadającemu temu łukowi i często oznacza się go jako Δ.
Najczęściej korzysta się ze wzoru T = R · tan(Δ/2), gdzie R to promień łuku, a Δ to kąt zwrotu (w tych samych jednostkach kątowych, w jakich liczysz tangens). Wzór łączy geometrię okręgu z trygonometrią.
Wynika to z rozpatrywania trójkąta utworzonego przez promień i styczną: kąt przy środku okręgu dzieli się na dwie równe części, gdy analizuje się jedną połówkę układu (od bisekcji kąta). Stąd w tangensie pojawia się połowa kąta zwrotu.
Podstawowa zależność to 360° = 400g. Z tego wynika, że 1° = 400/360 g, a 1g = 0,9°. W praktyce często zapamiętuje się też, że 90° = 100g i 45° = 50g.
Nie. 90g to 90 · 0,9° = 81°. Częsty błąd polega na utożsamieniu liczby "90" w gonach ze stopniami. W geodezji trzeba zawsze sprawdzić jednostkę (g, °, rad) przed oceną wyniku.
Jeśli T = R w zależności T = R · tan(Δ/2), to od razu masz tan(Δ/2)=1. To daje Δ/2=45°, czyli Δ=90°. Potem tylko konwersja: 90° = 100g. To szybka ścieżka na egzaminie.
Najczęstsze to: pomylenie Δ z Δ/2, pominięcie konwersji stopnie–gony, użycie niewłaściwej funkcji (np. sinus zamiast tangensa) oraz wybór odpowiedzi "na oko" przez podobieństwo liczb. Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku.
Podczas tyczenia i inwentaryzacji obiektów liniowych (np. osie dróg, dojazdy, łuki w zagospodarowaniu terenu) oraz przy sprawdzaniu geometrii w dokumentacji projektowej. Elementy łuku (R, T, Δ) pozwalają wyznaczać punkty charakterystyczne w terenie.
Użyj punktów odniesienia: 100g = 90°, 200g = 180°, 50g = 45°. Jeśli z rachunków wychodzi kąt prosty, oczekuj 100g. Jeśli wychodzi połowa kąta prostego, oczekuj 50g. Takie "kotwice" szybko wykrywają pomyłki jednostek.
Styczna dotyka okręgu w jednym punkcie i jest prostopadła do promienia w punkcie styczności. Cięciwa łączy dwa punkty na okręgu i leży wewnątrz figury. W zadaniach z łukiem kołowym "długość stycznej" zwykle oznacza odcinek od P.I. do punktu styczności.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W łuku kołowym długość stycznej spełnia zależność: T = R · tan(Δ/2)."

Źródła:

  • Wikipedia: Tangens – wartości i definicja funkcji trygonometrycznej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tangens - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia: Gon (grad) – przelicznik 400g = 360°, https://pl.wikipedia.org/wiki/Gon - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej dotyczące krzywych (łuk kołowy, styczne, kąt zwrotu)
  • Zestawy zadań z trygonometrii (tangens, arcus tangens, kąty charakterystyczne)
  • Tablice/ściągi z przeliczników jednostek kątowych (stopnie–gony) używane w geodezji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego