KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 30.
Ile wynosi wartość napięcia U1, jeżeli R3/R1=1, Uwyj=2V, U2=4V?
Obraz przedstawia schemat obwodu elektrycznego ze wzmacniaczem operacyjnym oraz zestaw równań matematycznych umieszczonych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
We wzmacniaczu różnicowym (przy spełnieniu warunku doboru rezystorów) obowiązuje zależność Uwyj=(R3/R1)·(U2−U1). Po podstawieniu danych: 2=1·(4−U1), więc 4−U1=2, stąd U1=2 V.

Pełne wyjaśnienie:

Układ jest wzmacniaczem różnicowym na wzmacniaczu operacyjnym. Dla poprawnie dobranych rezystorów (warunek równości odpowiednich stosunków) napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do różnicy napięć na wejściach. W tym zadaniu podano, że R3/R1=1, czyli wzmocnienie różnicowe wynosi 1.

Stosujemy podaną zależność:

Uwyj=(R3/R1)·(U2−U1)

Podstawiamy wartości liczbowe:

2 V = 1 · (4 V − U1)

Upraszczamy równanie:

2 = 4 − U1

Przenosimy składniki:

U1 = 4 − 2 = 2 V

Dlatego odpowiedź "2 V" jest poprawna.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo wynikają z typowych pomyłek: "1 V" może pojawić się przy błędnym przekształceniu (np. podzieleniu przez 2 bez podstawy), "4 V" to efekt bezrefleksyjnego przepisania wartości U2 zamiast obliczenia U1, a "8 V" sugeruje nieuzasadnione "podwojenie" wartości (jakby wzmocnienie było 2 lub gdyby pomylono zależność różnicową z sumowaniem).

W praktyce takie rachunki wykorzystuje się przy uruchamianiu torów analogowych: sprawdza się, czy z zadanych U1 i U2 uzyskuje się oczekiwane Uwyj, lub odwrotnie – wyznacza się nieznane napięcie wejściowe z pomiaru na wyjściu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ, w którym napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do różnicy dwóch napięć wejściowych. Dzięki temu wzmacnia sygnał użyteczny (różnicę), a może tłumić składową wspólną zakłóceń. Często spotyka się go w torach pomiarowych i układach czujników.
Wskazówką jest nazwa i typowy wzór: wyjście zależy od (U2−U1). W praktyce układ ma dwa wejścia oraz rezystory dobrane parami (stosunki rezystancji są równe). Jeśli w równaniu lub opisie pojawia się nawias z minusem, to jest to układ różnicowy.
Stosunek R3/R1 wyznacza wzmocnienie dla składowej różnicowej. Rezystory tworzą sieć sprzężenia zwrotnego, która ustala, jak mocno wyjście reaguje na różnicę napięć wejściowych. Gdy R3/R1=1, układ nie wzmacnia różnicy, tylko ją "przenosi" na wyjście.
Użyj zależności: Uwyj=(R3/R1)·(U2−U1). Podstaw dane liczbowe, a następnie rozwiąż proste równanie liniowe na U1. Kluczowe jest pilnowanie znaków w nawiasie i poprawne przenoszenie składników na drugą stronę równania.
Bo 4 V to wartość U2 podana w treści i część osób wybiera ją bez obliczeń (efekt zakotwiczenia). Wzmacniacz różnicowy nie "przepisuje" U2 na wyjście ani na U1; trzeba uwzględnić, że wyjście zależy od różnicy U2 i U1.
Najczęściej myli się znaki: po przeniesieniu wyrazów ktoś zapisuje U1=2−4 zamiast U1=4−2. Drugi błąd to "gubienie minusa" przy U1. Warto robić przekształcenia krok po kroku i na końcu sprawdzić podstawieniem, czy wynik spełnia równanie.
W torach pomiarowych (mostki, czujniki, pomiary małych napięć), w układach akwizycji danych i wszędzie tam, gdzie ważne jest tłumienie zakłóceń wspólnych. Podczas montażu i uruchamiania urządzeń elektronik często weryfikuje, czy z danych wejść uzyskuje się oczekiwane napięcie wyjściowe.
Zapewnia, że układ zachowuje się jak "prawdziwy" wzmacniacz różnicowy: wyjście zależy głównie od różnicy wejść, a nie od ich średniej. Gdy stosunki nie są równe, pojawia się błąd wzmocnienia i pogarsza się tłumienie składowej wspólnej, co utrudnia pomiary.
Tak, przez szybkie podstawienie kontrolne. Jeśli U1=2 V i U2=4 V, to (U2−U1)=2 V. Przy R3/R1=1 wyjście powinno wynieść 2 V, co zgadza się z danymi. Taka kontrola ogranicza ryzyko błędu znaku lub pomyłki w przekształcaniu.
Najlepiej opanować kilka standardowych konfiguracji (odwracający, nieodwracający, sumator, różnicowy) i umieć szybko przekształcać proste równania. Pomaga rozpisywanie jednostek (V) i kontrola wyniku podstawieniem. Dodatkowo warto ćwiczyć odczyt oznaczeń U1/U2/Uwyj ze schematów.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że we wzmacniaczu różnicowym (przy spełnieniu warunku doboru rezystorów) obowiązuje zależność Uwyj=(R3/R1)·(U2−U1).

Źródła:

  • Wikipedia: "Wzmacniacz różnicowy" (opis zasady działania i zależności wyjścia od różnicy wejść) https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz_r%C3%B3%C5%BCnicowy - dostęp 2026-04-02
  • Wikipedia: "Wzmacniacz operacyjny" (sprzężenie zwrotne i przykładowe konfiguracje) https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz_operacyjny - dostęp 2026-04-02
  • All About Circuits: "The Differential Amplifier" (omówienie konfiguracji i relacji wyjście-wejścia) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-8/differential-amplifier/ - dostęp 2026-04-02

Materiały:

  • Notatki/rozdział o wzmacniaczu operacyjnym i sprzężeniu zwrotnym (kurs elektroniki analogowej)
  • Zadania rachunkowe z układów: odwracający, nieodwracający, sumator, różnicowy
  • Karty katalogowe wzmacniaczy operacyjnych (sekcje: przykładowe aplikacje i typowe układy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego