Suwmiarka uniwersalna z noniuszem pozwala odczytywać wymiary z dokładnością wynikającą z działki elementarnej (tu: 0,05 mm). Odczyt zawsze składa się z dwóch części:
- Skala główna – daje wartość w pełnych milimetrach (czasem także 0,5 mm, zależnie od wykonania).
- Noniusz – daje część ułamkową milimetra. Szuka się kreski noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej.
Gdy już znajdziesz tę zbieżną kreskę, obliczasz wkład noniusza: numer zbieżnej kreski × 0,05 mm. Następnie dodajesz to do odczytu ze skali głównej.
W tym zadaniu poprawny wynik to 4,05 mm, czyli: 4 mm ze skali głównej oraz 0,05 mm z noniusza (jedna działka po 0,05 mm). Taki zapis jest typowy dla suwmiarki o działce 0,05 mm: wynik nie musi mieć jednej cyfry po przecinku, bo krok odczytu wynosi 0,05 mm.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 3,85 mm – sugeruje zaniżenie części całkowitej (przesunięcie o 1 mm) lub wybór niewłaściwej kreski noniusza. To częsty skutek patrzenia na odczyt pod kątem albo startowania od złej wartości na skali głównej.
- 4,30 mm – odpowiada 6 działkom noniusza (6 × 0,05 mm), więc pasuje do sytuacji, gdy zbieżność wypadła dalej na noniuszu. Jeśli na zdjęciu zbiega się pierwsza kreska, 0,30 mm jest zawyżeniem.
- 4,45 mm – odpowiada 9 działkom noniusza (9 × 0,05 mm). To typowy błąd "przesunięcia" w liczeniu kresek albo wybór kreski, która wydaje się bliska zbieżności, ale nie jest idealnie pokryta.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź dwie rzeczy: (1) gdzie leży zero noniusza względem skali głównej (część całkowita), (2) która kreska noniusza jest najdokładniej współliniowa ze skalą główną (część ułamkowa). To ogranicza pomyłki o 0,05–0,10 mm.
