W suwmiarce calowej wynik odczytu tworzy się jako suma dwóch składowych:
- Skala główna – daje wartość "bazową" do miejsca, w którym znajduje się zero noniusza.
- Noniusz – doprecyzowuje wynik o część tysięczną cala, wybieraną przez kreskę, która pokrywa się ze skalą główną.
1) Odczyt ze skali głównej
Na rysunku zero noniusza znajduje się za pełnymi 3 calami oraz za oznaczeniem 0,2 cala, a dodatkowo za trzecią małą działką w tym obszarze. Ponieważ małe działki mają krok 0,025 cala, otrzymujemy:
3 + 0,2 + 3×0,025 = 3,275 cala.
2) Odczyt z noniusza
Następnie szuka się kreski noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej. Na rysunku jest to 7. kreska. Dla noniusza o rozdzielczości 0,001 cala oznacza to:
7×0,001 = 0,007 cala.
3) Wynik końcowy
Dodajemy obie części:
3,275 + 0,007 = 3,282 cala.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 3,430 cala – sugeruje przestawienie odczytu na inną dziesiątą cala lub doliczenie zbyt wielu działek 0,025 na skali głównej.
- 3,323 cala – zwykle wynika z błędnego rozpoznania, która mała kreska skali głównej jest "ostatnią przed zerem noniusza" albo z mylenia kroku 0,025 z inną wartością.
- 3,510 cala – wskazuje na pomylenie całych przedziałów (np. przesunięcie interpretacji w okolice kolejnych oznaczeń) lub na błędne założenie, że noniusz dodaje setne zamiast tysięcznych cala.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj odczyt w tej kolejności: skala główna → noniusz → suma, a kreskę noniusza wybieraj po kryterium najlepszego pokrycia, nie "najbliższego".
