KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 21.
Ile wynoszą dopuszczalne naprężenia ścinające kt, jeżeli dopuszczalne naprężenia rozciągające kr = 150 MPa, przy zależności kt = 0,60kr?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy bezpośrednio z podanej zależności: kt = 0,60·kr. Po podstawieniu kr = 150 MPa otrzymujemy kt = 0,60·150 MPa = 90 MPa. Pozostałe wartości wynikają z błędnego współczynnika, niewłaściwego działania (np. dzielenia) albo pomyłki rachunkowej.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dopuszczalne naprężenie rozciągające kr = 150 MPa oraz zależność między dopuszczalnym naprężeniem ścinającym i rozciągającym:

kt = 0,60 · kr

To jest relacja proporcjonalna, więc rozwiązanie polega na prostym podstawieniu i wykonaniu mnożenia:

  • Krok 1: podstaw kr = 150 MPa do wzoru kt = 0,60·kr.
  • Krok 2: oblicz: 0,60 · 150 = 90.
  • Krok 3: zachowaj jednostkę: wynik to 90 MPa.

Dlaczego inne odpowiedzi są niepoprawne?

  • "75 MPa" sugeruje użycie współczynnika 0,50 (albo wykonanie niepełnego rachunku). To częsty błąd, gdy ktoś "zaokrągla w głowie" 0,60 do 0,5.
  • "105 MPa" może wynikać z pomylenia współczynnika (np. 0,70) lub błędu w mnożeniu. W relacji liniowej wynik musi być dokładnie 60% wartości kr.
  • "120 MPa" odpowiadałoby współczynnikowi 0,80, czyli jest sprzeczne z podanym 0,60. Często pojawia się przez automatyczne wybieranie "większej" wartości bez liczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z relacją typu kt = a·kr warto szybko sprawdzić sens wyniku. Ponieważ a = 0,60 < 1, kt musi być mniejsze od kr, czyli mniejsze niż 150 MPa, i równe dokładnie 60% tej wartości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wartości graniczne naprężeń, których nie powinno się przekraczać w projektowaniu/ocenie elementu. kr dotyczy rozciągania, a kt ścinania. Są używane do szybkiego sprawdzenia, czy obciążenia robocze mieszczą się w bezpiecznym zakresie.
Wystarczy wstawić wartość kr do wzoru i wykonać mnożenie przez 0,60. To relacja proporcjonalna: kt stanowi 60% wartości kr. Na końcu należy dopisać właściwą jednostkę, zwykle MPa.
Bo współczynnik 0,60 jest mniejszy od 1. Taka zależność oznacza, że dopuszczalne naprężenie ścinające jest przyjęte jako część (tu: 60%) dopuszczalnego naprężenia rozciągającego. To szybka kontrola sensu wyniku bez wchodzenia w szczegóły materiałowe.
W praktyce obliczeń wytrzymałościowych często traktuje się je jako równoważne jednostki (w wielu podręcznikach spotkasz zapis 1 MPa = 1 N/mm²). Najważniejsze na egzaminie to zachować spójność jednostek i podać wynik w jednostce użytej w treści.
Najczęstsze pomyłki to: użycie złego współczynnika (np. 0,8 zamiast 0,6), wykonanie dzielenia zamiast mnożenia, błąd w mnożeniu dziesiętnym oraz brak jednostki w odpowiedzi. Pomaga krótka kontrola: 0,60 oznacza "60%", więc wynik ma być wyraźnie mniejszy od kr.
Możesz policzyć 60% z 150. Najprościej: 10% z 150 to 15, więc 60% to 6·15 = 90. Alternatywnie: 0,6·150 = (6·150)/10 = 900/10 = 90. Obie metody ograniczają ryzyko błędu rachunkowego.
Stosuje się je podczas wstępnej oceny elementów maszyn (np. wałów, połączeń, wsporników) oraz przy kontroli dokumentacji konstrukcyjnej. Pozwalają szybko sprawdzić, czy projekt lub warunki pracy nie przekraczają przyjętych ograniczeń bezpieczeństwa i trwałości.
W samym rachunku wystarcza matematyka (podstawienie i mnożenie), ale sens wielkości i zapisów (kr, kt, MPa) pochodzi z wytrzymałości materiałów. Na egzaminie warto umieć oba aspekty: policzyć poprawnie i ocenić, czy wynik ma logiczny rząd wielkości.
Spójrz na współczynnik 0,60. Skoro jest mniejszy od 1, wynik kt musi być mniejszy od kr (czyli mniejszy niż 150 MPa). Dodatkowo 60% z 150 to więcej niż połowa (75) i mniej niż 3/4 (112,5), więc wynik powinien być w tym przedziale.
Trenuj krótkie zadania rachunkowe: podstawianie do wzorów, procenty, jednostki MPa oraz szybkie kontrole sensu wyniku (czy rośnie/maleje). Pomaga też własna lista typowych pułapek: współczynniki dziesiętne, zaokrąglenia i zapominanie o jednostkach.
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Korzystamy bezpośrednio z podanej zależności: kt = 0,60·kr."

Materiały:

  • Podstawy wytrzymałości materiałów (rozdziały o naprężeniach i naprężeniach dopuszczalnych)
  • Zbiór zadań rachunkowych z wytrzymałości materiałów: proporcje, przekształcanie wzorów, jednostki
  • Notatki/ściąga z jednostek i przeliczeń w mechanice (Pa, MPa, N/mm²)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego