KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 31.
Ile wynoszą naprężenia w pręcie skręcanym momentem 60 Nm o wskaźniku wytrzymałości na skręcanie 3000 mm3?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W skręcaniu naprężenie styczne liczy się ze wzoru τ = M/Wt. Moment 60 N·m trzeba zamienić na N·mm: 60·1000 = 60000 N·mm. Następnie τ = 60000 / 3000 = 20 N/mm², a 1 N/mm² = 1 MPa, więc wynik to 20 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W pręcie skręcanym momentem obrotowym występują naprężenia styczne. Dla obliczeń w ujęciu wytrzymałości materiałów korzysta się z zależności:

τ = M / Wt

gdzie: τ – naprężenie styczne, M – moment skręcający, Wt – wskaźnik wytrzymałości na skręcanie (moduł przekroju w skręcaniu).

Krok 1: ujednolicenie jednostek
Podano M = 60 N·m oraz Wt = 3000 mm3. Żeby dzielenie było poprawne, moment wyrażamy w N·mm:
1 N·m = 1000 N·mm
Stąd: 60 N·m = 60 · 1000 = 60000 N·mm.

Krok 2: podstawienie do wzoru
τ = 60000 / 3000 = 20 N/mm2.

Krok 3: zamiana jednostki na MPa
W mechanice: 1 N/mm2 = 1 MPa, więc otrzymujemy:
τ = 20 MPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 18 MPa – typowy efekt rachunkowy (np. pomyłka w dzieleniu) albo zaokrąglenia "na oko", bez sprawdzenia wyniku.
  • 5 MPa – może wynikać z użycia niewłaściwej wartości momentu lub niepoprawnego przeliczenia jednostek (np. błędne założenie innego Wt).
  • 50 MPa – często pojawia się, gdy ktoś nie kontroluje rzędu wielkości albo myli dane wejściowe; po poprawnym przeliczeniu jednostek τ powinno wyjść dokładnie 20 MPa.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach ze skręcania najpierw sprawdź, czy moment i wskaźnik przekroju są w kompatybilnych jednostkach (m vs mm). Ten jeden krok najczęściej decyduje o poprawnym wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność τ = M/Wt, gdzie τ to naprężenie styczne. Najpierw ujednolić jednostki (np. N·m na N·mm), potem wykonać dzielenie. Wynik w N/mm² można bezpośrednio zapisać jako MPa.
Ponieważ Wt podano w mm³, a we wzorze τ = M/Wt moment powinien być w jednostce zgodnej z milimetrami. Przeliczenie jest proste: 1 N·m = 1000 N·mm. Pominięcie tego kroku zmienia wynik nawet 1000 razy.
Wt (moduł przekroju w skręcaniu) opisuje, jak kształt i wymiary przekroju wpływają na naprężenia przy skręcaniu. Im większe Wt, tym mniejsze naprężenie dla tego samego momentu. Jednostka mm³ wynika z definicji opartej o geometrię przekroju.
Tak. To równoważne jednostki: 1 MPa = 10⁶ Pa, a 1 N/mm² = 1 N/(10⁻³ m)² = 10⁶ N/m² = 10⁶ Pa. Dlatego w zadaniach z wytrzymałości materiałów wynik w N/mm² często zapisuje się od razu jako MPa.
Najczęściej: (1) brak konwersji N·m→N·mm, (2) pomylenie skręcania ze zginaniem i użycie złego wzoru, (3) podstawienie Wt w innych jednostkach niż w treści, (4) brak kontroli rzędu wielkości wyniku (czy wynik ma sens).
Sprawdź rząd wielkości: po przeliczeniu 60 N·m to 60000 N·mm. Dzieląc przez 3000 mm³ dostajesz około 20, czyli kilkanaście–kilkadziesiąt MPa. Gdy wychodzą ułamki MPa albo tysiące MPa, zwykle oznacza to błąd jednostek.
Naprężenie rośnie wraz z momentem M, a maleje wraz ze wzrostem Wt. W praktyce: większe obciążenie napędu zwiększa naprężenia, a większa średnica wału (większe Wt) zmniejsza naprężenia. To intuicja pomocna przy szybkiej ocenie odpowiedzi.
Gdy dobiera się lub kontroluje elementy przenoszące moment: wały, trzpienie, sprzęgła, klucze dynamometryczne, niektóre śruby. W nadzorze produkcji obliczenia pomagają ocenić, czy element ma zapas wytrzymałości i czy wykonanie (wymiary) jest zgodne z założeniami.
Jeśli jest mowa o skręcaniu i podany jest moment, to typowo szuka się naprężeń stycznych τ. Naprężenia normalne σ pojawiają się np. przy rozciąganiu/ściskaniu lub zginaniu. Słowo "skręcany" jest tu kluczowym sygnałem.
Nie, jeśli Wt jest już podane. Średnica jest potrzebna dopiero wtedy, gdy trzeba wyznaczyć Wt z geometrii przekroju. W tym typie zadania egzaminacyjnego Wt podaje się celowo, aby skupić się na doborze wzoru i poprawnych jednostkach.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W skręcaniu naprężenie styczne liczy się ze wzoru τ = M/Wt."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Torsion (mechanics) – zależność naprężenia w skręcaniu τ = T*r/J oraz powiązanie z modułem przekroju, https://en.wikipedia.org/wiki/Torsion_(mechanics) (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): Megapaskal – przeliczenie jednostek i relacja 1 MPa = 1 N/mm², https://pl.wikipedia.org/wiki/Megapaskal (dostęp: 2026-03-02)
  • Engineering ToolBox: Stress Units – relacje między Pa, MPa i N/mm², https://www.engineeringtoolbox.com/stress-units-d_990.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wytrzymałości materiałów (dział: skręcanie prętów kołowych)
  • Zestawy zadań rachunkowych z mechaniki technicznej dla technika mechanika
  • Tablice jednostek i przeliczniki (N·m ↔ N·mm, MPa ↔ N/mm^2)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego