KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 8.
Ile zaworów tłocznych i ssawnych posiada dwucylindrowa pompa płuczkowa dwustronnego działania typu duplex?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa duplex ma 2 cylindry. Przy dwustronnym działaniu każdy cylinder pracuje na oba końce, więc na każdym cylindrze występują po 2 zawory ssawne i 2 tłoczne. Dla dwóch cylindrów daje to łącznie 4 zawory ssące oraz 4 zawory tłoczne w całej pompie.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa płuczkowa typu duplex to pompa tłokowa (zwykle tłokowa/piston) o dwóch cylindrach. Kluczowe w pytaniu jest określenie dwustronnego działania (double-acting), które oznacza, że podczas ruchu tłoka roboczego w jednym kierunku jedna strona cylindra wykonuje ssanie, a druga strona w tym samym czasie wykonuje tłoczenie. Przy ruchu w przeciwną stronę role się odwracają.

W praktyce każdy "koniec" cylindra musi mieć elementy, które wymuszają jednokierunkowy przepływ płuczki:

  • zawór ssawny – przepuszcza płuczkę do komory roboczej tylko w kierunku zasysania,
  • zawór tłoczny – przepuszcza płuczkę z komory roboczej do kolektora tłocznego tylko w kierunku tłoczenia.

Dla jednego cylindra w pompie dwustronnego działania są więc dwa miejsca pracy (po obu stronach tłoka), a w każdym z nich potrzebna jest para zaworów: ssawny i tłoczny. To daje 2 zawory ssawne i 2 zawory tłoczne na cylinder.

Ponieważ pompa duplex ma 2 cylindry, mnożymy wartości "na cylinder" przez dwa:

  • ssawne: 2 × 2 = 4 zawory ssące,
  • tłoczne: 2 × 2 = 4 zawory tłoczne.

Dlatego odpowiedź "4 zawory ssące i 4 tłoczne" jest zgodna z zasadą budowy i pracy pompy dwucylindrowej dwustronnego działania.

Pozostałe propozycje są typowymi pomyłkami: "2 i 2" ignoruje fakt, że cylinder ma dwa końce robocze; "1 i 1" myli pompę z bardzo uproszczonym schematem; "8 i 8" wynika zwykle z podwójnego zliczenia (np. przyjęcia po 4 i 4 na cylinder zamiast na całą pompę).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dwustronne działanie oznacza, że tłok pracuje na obie strony cylindra: gdy jedna strona zasysa płuczkę, druga jednocześnie ją tłoczy. Po zmianie kierunku ruchu role stron cylindra się odwracają. Wpływa to bezpośrednio na liczbę zaworów ssawnych i tłocznych.
Określenie duplex odnosi się do pompy z dwoma cylindrami. W praktyce spotyka się też inne typy (np. o innej liczbie cylindrów), ale w tym pytaniu kluczowe jest, że duplex = dwucylindrowa konstrukcja.
Najpierw policz "na cylinder": przy dwustronnym działaniu cylinder ma dwa końce robocze, więc typowo wypada po 2 zawory ssawne i 2 tłoczne na cylinder. Potem przemnażasz przez 2 cylindry, otrzymując łącznie 4 ssawne i 4 tłoczne dla całej pompy.
Taka odpowiedź pasuje do uproszczonego myślenia "dwa cylindry = dwa komplety zaworów", ale pomija, że w pompie dwustronnego działania każdy cylinder ma dwa końce robocze. Zawory są potrzebne dla obu stron cylindra, dlatego łączna liczba jest większa.
Zawór ssawny przepuszcza płuczkę do komory roboczej cylindra tylko podczas fazy zasysania. Ma zapobiegać cofaniu się płuczki w stronę kolektora ssawnego, dzięki czemu przepływ w układzie jest jednokierunkowy i pompa może wytworzyć wymagane ciśnienie robocze.
Zawór tłoczny otwiera się podczas fazy tłoczenia i kieruje płuczkę do kolektora tłocznego. Jednocześnie zamyka się przy spadku ciśnienia, aby nie dopuścić do cofania płuczki do cylindra. Uszkodzenia zaworu tłocznego często skutkują pulsacją i spadkiem wydajności.
Najczęściej obserwuje się spadek wydajności, nierówną pracę i wzrost pulsacji ciśnienia. Mogą pojawić się też nietypowe dźwięki (uderzenia), przegrzewanie elementów, a w skrajnych przypadkach trudności z utrzymaniem ciśnienia. Diagnostyka wymaga rozróżnienia strony ssawnej i tłocznej.
Najczęściej wtedy, gdy zdający pamięta tylko liczbę cylindrów ("duplex = 2") i automatycznie przypisuje po jednym zaworze ssawnym i tłocznym na cylinder. To błąd wynikający z pominięcia dwustronnego działania, czyli pracy na dwa końce cylindra.
Zwróć uwagę na sformułowanie: "jednostronnego działania" oznacza pracę roboczą tylko po jednej stronie tłoka, a "dwustronnego działania" – po obu stronach. W pytaniach o zawory to zwykle oznacza, że w wersji dwustronnej liczysz zawory osobno dla obu końców cylindra.
Pomaga szybka checklista: ile cylindrów? (duplex = 2), czy dwustronna? (oba końce cylindra pracują), ile zaworów na cylinder? (po 2 ssawne i 2 tłoczne). Dopiero wtedy wybierasz wariant zgodny z sumą dla całej pompy.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Pompa duplex ma 2 cylindry. Przy dwustronnym działaniu każdy cylinder pracuje na oba końce, więc na każdym cylindrze występują po 2 zawory ssawne i 2 tłoczne."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i DTR pomp płuczkowych stosowanych w wiertnictwie (sekcje: budowa, zawory, obsługa bieżąca)
  • Podręczniki/opracowania z zakresu urządzeń wiertniczych: pompy płuczkowe i układy płuczkowe
  • Schematy poglądowe pomp tłokowych dwustronnego działania (rysunki z opisem zaworów ssawnych i tłocznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego