KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 27.
Ilustracja 3. Na której ilustracji przedstawiono urządzenie służące do przeprowadzenia analizy sitowej piasku formierskiego?
Ilustracja przedstawia cztery różne urządzenia, które mogą być używane w kontekście analizy materiałów w przemyśle
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza sitowa służy do wyznaczania uziarnienia piasku formierskiego. Wykonuje się ją na zestawie sit o malejących oczkach, zwykle mocowanych w przesiewaczu/wstrząsarce, który wymusza przesiewanie próbki. Dlatego właściwa jest odpowiedź wskazująca ilustrację przedstawiającą takie urządzenie.

Pełne wyjaśnienie:

Analiza sitowa piasku formierskiego to badanie, które określa rozkład uziarnienia (udział poszczególnych frakcji ziarnowych). Wynik jest ważny, bo uziarnienie wpływa m.in. na przepuszczalność formy, zagęszczalność, gładkość powierzchni odlewu oraz podatność na powstawanie wad.

Jakie urządzenie jest do tego potrzebne?
Do analizy sitowej stosuje się zestaw sit (kilka sit o różnych wielkościach oczek, ułożonych w kolumnę) oraz element wymuszający przesiewanie, najczęściej przesiewacz laboratoryjny/wstrząsarkę sitową. Konstrukcyjnie rozpoznaje się go po tym, że umożliwia stabilne zamocowanie kolumny sit, docisk pokrywy i wykonywanie ruchu drgającego/posuwisto-zwrotnego przez określony czas.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Na ilustracji 2."?
Ponieważ wskazuje ilustrację, na której przedstawiono urządzenie przeznaczone do przesiewania próbki przez zestaw sit, czyli typowe wyposażenie do wykonania analizy sitowej piasku formierskiego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Na ilustracji 1. – ta odpowiedź jest błędna, jeśli pokazany sprzęt nie jest przesiewaczem/zestawem sit, lecz innym urządzeniem laboratoryjnym lub procesowym (np. do przygotowania, mieszania lub zagęszczania masy).
  • Na ilustracji 3. – błędna, gdy ilustracja nie przedstawia układu sit ani mechanizmu przesiewania, tylko urządzenie o innej funkcji technologicznej.
  • Na ilustracji 4. – błędna z analogicznego powodu: analiza sitowa wymaga sit i przesiewania, a nie np. pomiaru innej właściwości (wilgotności, wytrzymałości, przepuszczalności) lub czynności przygotowawczej.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na ilustracjach cech "kolumny sit" (kilka pierścieniowych elementów ułożonych jeden na drugim) oraz sposobu ich unieruchomienia w urządzeniu wibrującym/wstrząsającym. To najszybszy identyfikator analizy sitowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie uziarnienia, czyli określenie, jaki procent próbki piasku zatrzymuje się na sitach o kolejno mniejszych oczkach. Pozwala opisać rozkład frakcji ziarnowych i ocenić, czy piasek ma parametry odpowiednie do wykonywania form i rdzeni.
Najczęściej używa się zestawu sit (ułożonych w kolumnę) oraz przesiewacza/wstrząsarki sitowej, która wprowadza sita w drgania i ułatwia przesiewanie próbki. Często w komplecie są także pokrywa i denko oraz zaciski do stabilnego zamocowania sit.
Uziarnienie wpływa na właściwości masy formierskiej: przepuszczalność gazów, podatność na zagęszczanie, jakość powierzchni odlewu i ryzyko wad. Zbyt drobny piasek może pogarszać przepuszczalność, a zbyt gruby utrudniać uzyskanie gładkiej powierzchni i dokładności.
Najbardziej charakterystyczne są: widoczna kolumna kilku sit (pierścienie ułożone jeden na drugim), element dociskowy (pokrywa/zaciski) oraz korpus urządzenia wibrującego lub wstrząsającego. Sprzęt jest "pod analizę", a nie do mieszania czy ugniatania masy.
W praktyce tak: po przesiewaniu waży się ilość materiału na każdym sicie i przelicza udziały procentowe frakcji. W pytaniach rozpoznawczych na egzaminie często nie ma rachunków, ale warto pamiętać, że wynik analizy to zestaw procentów lub wskaźnik opisujący uziarnienie.
Typowe pomyłki to wybór urządzenia "pod piasek" tylko dlatego, że ma pojemnik lub drgania, np. mieszarki albo innego sprzętu laboratoryjnego. Uczeń nie szuka wtedy cechy kluczowej: zestawu sit i sposobu ich mocowania. Pomaga porównanie: przesiewacz = sita, mieszarka = łopatki.
Wykonuje się ją m.in. przy ocenie nowej partii piasku, w kontroli bieżącej obiegu piasku w odlewni oraz po zmianach w procesie regeneracji/uzdatniania. Badanie pomaga szybko wykryć, że materiał "zmienił się" i może powodować pogorszenie jakości form oraz odlewów.
Niewłaściwe uziarnienie może zwiększać ryzyko wad związanych z gazami (gdy spada przepuszczalność), pogarszać gładkość powierzchni, zwiększać przywieranie masy lub utrudniać uzyskanie dokładnych krawędzi. Dlatego kontrola uziarnienia jest elementem nadzorowania procesu odlewniczego.
Najczęściej dotyczy piasku (ziarna), bo badanie opisuje rozkład wielkości cząstek. Masa formierska zawiera dodatki i lepiszcze, więc do oceny całości stosuje się także inne badania (np. wilgotności, wytrzymałości, przepuszczalności). Na egzaminie rozróżnij: sita = frakcje ziaren.
Ucz się "cech rozpoznawczych" sprzętu: co jest elementem roboczym i jaki jest cel badania. Dla analizy sitowej: kolumna sit + mocowanie + mechanizm drgań. Dla innych badań: inny element roboczy (np. forma do próbek, przyrząd do ubijania, komora pomiarowa).
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Analiza sitowa służy do wyznaczania uziarnienia piasku formierskiego."

Źródła:

  • Wikipedia (en): Sieve analysis — https://en.wikipedia.org/wiki/Sieve_analysis (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (en): Sieve shaker — https://en.wikipedia.org/wiki/Sieve_shaker (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (en): Sand casting — https://en.wikipedia.org/wiki/Sand_casting (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe laboratorium odlewni dotyczące badań piasków formierskich (procedura analizy sitowej)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii i badań materiałów sypkich (przesiewanie, klasyfikacja ziarnowa)
  • Karty technologiczne i wymagania jakościowe piasków formierskich stosowanych w danym zakładzie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego