KWALIFIKACJA TWO1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 6.
Ilustracja przedstawia wykonywanie pomiarów geodezyjnych, w wyniku których można wyznaczyć
Ilustracja przedstawia scenę związaną z wykonywaniem pomiarów geodezyjnych, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiary geodezyjne pokazane na budowie (np. niwelacja) służą przede wszystkim do wyznaczania różnic wysokości i rzędnych, czyli wysokości punktu w terenie.
Wielkości typu kąt pionowy lub poziomy są typowe dla pomiarów kątowych, a "zenit" nie jest wynikiem, który standardowo "wyznacza się" jako wartość użytkową dla robót ziemnych.

Pełne wyjaśnienie:

W robotach regulacyjnych i hydrotechnicznych pomiary geodezyjne są wykonywane po to, aby ustalić położenie i wysokość elementów w terenie oraz kontrolować zgodność robót z projektem. Jeżeli na ilustracji przedstawiono typowe pomiary wysokościowe (często realizowane jako niwelacja), to ich bezpośrednim efektem jest wyznaczenie wysokości punktu (rzędnej) albo różnicy wysokości między punktami, a następnie przeniesienie tego na konkretną wysokość w odniesieniu do reperu.

Odpowiedź "wysokość punktu." jest właściwa, ponieważ właśnie ta wielkość jest kluczowa przy:

  • ustalaniu niwelety dna koryta lub kanału,
  • kontroli spadków i poziomów (np. korony wału),
  • sprawdzaniu głębokości wykopów i wysokości nasypów,
  • tyczeniu i odbiorach robót w terenie.

Odpowiedzi związane z kątami są nieadekwatne do celu takich pomiarów wysokościowych. "kąt pionowy." i "kąt poziomy." to wielkości mierzone w pomiarach kątowych (np. teodolitem/tachimetrą), wykorzystywane do określania kierunków, azymutów czy obliczeń sytuacyjnych. Nawet jeśli instrument potrafi mierzyć kąty, pytanie dotyczy tego, co na podstawie przedstawionych pomiarów można wyznaczyć jako wynik użyteczny — w tym kontekście jest to wysokość.

Odpowiedź "zenit." również nie pasuje: "zenit" jest pojęciem kierunkowym w astronomii/geodezji (kierunek pionu ku górze), ale nie jest typową wartością, którą wprost "wyznacza się" jako rezultat prac pomiarowych na budowie w sensie praktycznym (tak jak rzędną punktu).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniach o geodezji na budowie pojawiają się hasła związane z kontrolą poziomów, spadków, niwelety, reperów i rzędnych, najczęściej chodzi o wysokość (pomiary wysokościowe), a nie o kąty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelacja to metoda pomiaru, której celem jest wyznaczanie różnic wysokości między punktami, a w praktyce budowlanej także ich rzędnych (wysokości). W robotach hydrotechnicznych używa się jej do kontroli niwelety, spadków i poziomów wykonania robót.
Najczęściej wyznacza się wysokości (rzędne) i położenie sytuacyjne punktów. W kontekście robót ziemnych i hydrotechnicznych kluczowe są rzędne dna, skarp i koron oraz kontrola spadków, bo to one decydują o odpływie wody i zgodności z projektem.
Ponieważ niwelacja służy do uzyskania informacji wysokościowej: różnicy wysokości i w konsekwencji wysokości punktu względem przyjętego odniesienia (np. reperu). To typowy wynik wykorzystywany do tyczenia i odbioru robót, np. dna koryta czy korony wału.
Pomiar wysokości dotyczy rzędnej (poziomu) punktu i jest typowy dla niwelacji. Pomiar kąta (pionowego lub poziomego) dotyczy kierunków i geometrii obserwacji, częściej w pomiarach teodolitem/tachimetrą. To różne cele i różne wyniki pracy.
Rzędna jest potrzebna m.in. podczas wyznaczania i kontroli: dna kanału lub koryta, spadku podłużnego, wysokości nasypów, głębokości wykopów, poziomu korony wału oraz przy odbiorach robót. Bez rzędnych nie da się wiarygodnie sprawdzić zgodności z projektem.
Reper to punkt o znanej wysokości (rzędnej), który stanowi odniesienie dla pomiarów wysokościowych. Dzięki reperom można przenosić wysokości na teren budowy i sprawdzać, czy wykonane elementy (np. dno, skarpy, korony) mają właściwy poziom.
W niwelacji celem jest informacja o wysokości, a nie o kierunkach w płaszczyźnie poziomej. Kąt poziomy jest charakterystyczny dla pomiarów kątowych używanych do wyznaczania kierunków i położenia sytuacyjnego. W zadaniach o niwelecie i poziomach zwykle nie jest kluczowy.
Tak, ale zależy od metody i instrumentu. Kąt pionowy bywa mierzony tachimetrem/teodolitem w pomiarach kątowo-odległościowych. Jednak gdy zadanie dotyczy typowych pomiarów wysokościowych na budowie (niwelacji), praktycznym wynikiem jest przede wszystkim wysokość punktu, a nie kąt.
Zenit to kierunek pionu ku górze (pojęcie z geometrii sferycznej/astronomii, używane też w geodezji teoretycznej). W praktyce robót budowlanych i hydrotechnicznych częściej operuje się rzędnymi, spadkami i odległościami. Dlatego "zenit" zwykle nie jest wynikiem wymaganym do realizacji robót.
Najczęstsze błędy to automatyczne kojarzenie każdego instrumentu z pomiarem kątów oraz mylenie pojęć (np. "zenit" z kątem pionowym). Pomaga pytanie kontrolne: jaki wynik jest potrzebny na budowie (rzędna, spadek, niweleta) i czy to wskazuje na pomiar wysokościowy.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Niwelacja (geodezja)" — opis celu niwelacji (wyznaczanie różnic wysokości i wysokości punktów). https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja_(geodezja) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Niwelator" — przeznaczenie instrumentu do pomiarów wysokościowych. https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelator (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tachimetr" — informacja, że instrument służy m.in. do pomiaru kątów i odległości (dla odróżnienia od pomiarów wysokościowych). https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji budowlanej/inżynieryjnej dotyczące niwelacji i wyznaczania wysokości
  • Instrukcje obsługi niwelatora (optycznego lub cyfrowego) oraz podstawy pracy z łatą niwelacyjną
  • Zadania ćwiczeniowe z interpretacji wyników pomiarów wysokościowych na budowie (rzędne, niwelety, repery)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego