Indeksy (np. jednopodstawowe i łańcuchowe) są narzędziami statystycznymi używanymi do opisu zmian poziomu zjawiska w czasie. Ich sens polega na porównaniu wartości tej samej cechy w dwóch momentach/okresach:
- indeks jednopodstawowy odnosi każdy badany okres do jednego, stałego okresu bazowego;
- indeks łańcuchowy porównuje każdy okres z okresem bezpośrednio poprzednim.
Takie porównania mówią, czy zjawisko rośnie, maleje i jak szybko się zmienia, dlatego indeksy te zalicza się do miar dynamiki (miar zmienności w czasie, tempa zmian).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Dyspersji – miary dyspersji (rozproszenia) opisują, jak bardzo wartości różnią się między sobą w zbiorowości (np. rozstęp, wariancja, odchylenie standardowe). Nie służą do porównania dwóch okresów, tylko do oceny zróżnicowania w jednym rozkładzie danych.
- Korelacji – miary korelacji opisują siłę i kierunek zależności między dwiema cechami (np. dochód i wydatki). Indeks dynamiki może być liczony dla jednej cechy w czasie, więc nie mierzy związku między cechami.
- Asymetrii – miary asymetrii dotyczą kształtu rozkładu (skośności), czyli tego, czy rozkład jest "przechylony" w lewo lub w prawo. To inny obszar opisu danych niż dynamika zmian w czasie.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "jednopodstawowy" lub "łańcuchowy", myśl o porównaniu okresów i tempie zmian – to niemal zawsze prowadzi do kategorii dynamiki.
