KWALIFIKACJA BUD24 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 36.
Informacje zamieszczone w tabeli dotyczą stosowania i wykonania faktury
Ilustracja przedstawia fragment tekstu dotyczącego fakturowania powierzchni kamiennych w technice udarowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "nacinanej (szlak krakowski)", ponieważ opis wskazuje na regularne bruzdy uzyskiwane przez nacinanie dłutem szerokim na wygładzonej powierzchni. Dodatkowo podano typowe zastosowanie dekoracyjne w postaci ornamentu pasowego na obrzeżach elementów kamiennych.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie techniki podano cechy charakterystyczne dla faktury nacinanej, nazywanej tradycyjnie szlakiem krakowskim. Kluczowe są dwie informacje: (1) sposób wykonania oraz (2) wygląd śladów na powierzchni.

Dlaczego "nacinanej (szlak krakowski)"?
Materiał źródłowy mówi wprost o "nacinaniu dłutem szerokim" uprzednio wygładzonej powierzchni. Taka obróbka daje regularny, powtarzalny rysunek: równoległe pasy, a w każdym pasie poprzeczne, równoległe bruzdy o zaokrąglonym przekroju i ostrych krawędziach na brzegach. To jest typowa charakterystyka faktury nacinanej. Określenie "szlak krakowski" wiąże się właśnie z taką fakturą stosowaną dekoracyjnie jako ornament pasowy na obrzeżach i krawędziach elementów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "karbowanej" – faktura karbowana jest kojarzona z innym narzędziem (np. dłutem zębatym) i daje bardziej "zębaty", mniej jednolity charakter wcięć. Sam opis nacinań wykonywanych szerokim dłutem i regularnych bruzd pasowych nie odpowiada typowej karbowanej strukturze.
  • "młotkowanej" – faktura młotkowana powstaje przez punktowe, liczne uderzenia (np. młotkiem kamieniarskim lub groszkownikiem), co daje gęste wgłębienia/punktowanie, a nie opisane bruzdy wykonywane dłutem.
  • "piłowanej" – faktura piłowana jest skutkiem mechanicznego cięcia piłą i zwykle ma równy charakter z liniowymi śladami cięcia, ale bez wskazania na technikę udarową i bez bruzd formowanych dłutem. W materiale podkreślono obróbkę udarową i nacinanie dłutem, co wyklucza piłowanie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się konkretne narzędzie (tu: dłuto szerokie) oraz regularne bruzdy, najpierw dopasuj technikę do narzędzia, a dopiero potem do efektu wizualnego. To ogranicza ryzyko pomylenia nacinanej z innymi fakturami udarowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Faktura nacinana to rodzaj wykończenia powierzchni kamienia, w którym na wygładzonej płaszczyźnie wykonuje się regularne nacięcia (bruzdy) narzędziem dłutowym. Efektem są powtarzalne, równoległe ślady, często układane w pasy dekoracyjne na obrzeżach elementu.
W fakturze nacinanej kluczowe jest użycie dłuta szerokiego i techniki udarowej. To odróżnia ją od faktur wykonywanych młotkami (punktowanie) lub narzędziami tnącymi (piłowanie). W opisie szukaj wprost wzmianki o "nacinaniu dłutem".
"Szlak krakowski" to tradycyjna nazwa odnoszona do dekoracyjnego zastosowania faktury nacinanej jako ornamentu pasowego na krawędziach i obrzeżach elementów kamiennych. Jeśli opis mówi o pasach bruzd i nacinaniu dłutem szerokim, to prowadzi właśnie do tej identyfikacji.
W fakturze nacinanej podkreśla się regularność: równoległe pasy i bruzdy o powtarzalnym układzie, powstałe przez nacinanie dłutem szerokim. Karbowana częściej kojarzy się z innym charakterem śladu (np. "zębatym") i mniej jednoznaczną regularnością. Czytaj uważnie cechy geometrii bruzd.
Faktura młotkowana powstaje przez liczne, punktowe uderzenia (np. groszkownikiem), co daje drobne wgłębienia i "ziarnistą" chropowatość. Faktura nacinana tworzy bruzdy (nacięcia) wykonywane dłutem szerokim, zwykle w układzie pasowym. Różni je i narzędzie, i typ śladu.
Powierzchnia piłowana może mieć widoczne linie, ale są to ślady cięcia, a nie udarowe bruzdy formowane dłutem. W zadaniach egzaminacyjnych rozstrzygające bywa wskazanie techniki: jeśli mowa o "nacinaniu dłutem" i ornamentach pasowych, to nie jest to faktura piłowana.
Szlak krakowski spotyka się jako motyw dekoracyjny na obrzeżach i krawędziach elementów kamiennych, np. w opaskach okiennych, portalach, cokołach lub innych detalach. Celem jest podkreślenie krawędzi i wzbogacenie plastyki detalu bez zmiany jego formy konstrukcyjnej.
Najczęściej myli się fakturę nacinaną z karbowaną (bo obie są "rowkowane") oraz utożsamia każdą technikę udarową z młotkowaniem. Błąd wynika z pomijania narzędzia w opisie. Na egzaminie najpierw dopasuj narzędzie (dłuto/młotek/piła), potem wygląd śladu.
Typowe są poprzeczne, równoległe bruzdy w obrębie pasów oraz powtarzalny, regularny rytm. Opisy często wskazują na zaokrąglony przekrój bruzdy i ostre krawędzie na brzegach. Taki zestaw cech odróżnia nacinanie dłutem szerokim od punktowania lub przypadkowych wcięć.
Przećwicz rozpoznawanie faktur z opisów i zdjęć: łącz narzędzie z efektem (dłuto–bruzdy, groszkownik–wgłębienia, piła–ślady cięcia). Rób własne notatki porównawcze i ucz się słów-kluczy: "nacinanie", "pas", "bruzdy", "udarowa". To skraca czas wyboru odpowiedzi.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "nacinanej (szlak krakowski)", ponieważ opis wskazuje na regularne bruzdy uzyskiwane przez nacinanie dłutem szerokim na wygładzonej powierzchni."

Źródła:

  • Opis ilustracji (zweryfikowany): "Fakturowanie powierzchni kamiennych w technice udarowej (fragment)", punkt 1.5 – cytaty o "nacinaniu dłutem szerokim" i "ornamencie pasowym na obrzeżach".

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z kamieniarstwa/obróbki kamienia naturalnego (działy: fakturowanie, techniki udarowe)
  • Materiały dydaktyczne z konserwacji i renowacji elementów kamiennych (rozpoznawanie śladów narzędzi)
  • Atlasy/opracowania fotograficzne faktur kamienia (porównanie: nacinana, karbowana, młotkowana, piłowana)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego