KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 2.
Instalację gruntowego rurowego wymiennika ciepła o pojemności 3,24 m3 napełniano z jednostajną wydajnością w czasie 3 godzin. Na jakim poziomie był ustawiony pływak na rotametrze?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rotametr wskazuje przepływ objętościowy, więc liczymy Q=V/t. Objętość 3,24 m3 to 3240 dm3. Czas 3 h to 10800 s. Zatem Q=3240/10800=0,30 dm3/s. Taki przepływ odpowiada ustawieniu pływaka na rotametrze.

Pełne wyjaśnienie:

Rotametr (przepływomierz pływakowy) służy do wskazywania przepływu objętościowego. W zadaniu znamy całkowitą objętość instalacji oraz czas napełniania przy stałej (jednostajnej) wydajności, więc stosujemy zależność:

Q = V / t

Krok 1: konwersja objętości
Podano 3,24 m3. Ponieważ odpowiedzi są w dm3/s, przeliczamy:
1 m3 = 1000 dm3, więc 3,24 m3 = 3,24 × 1000 = 3240 dm3.

Krok 2: konwersja czasu
Podano 3 godziny. Przeliczamy na sekundy:
1 h = 3600 s, więc 3 h = 3 × 3600 = 10800 s.

Krok 3: obliczenie przepływu
Q = 3240 dm3 / 10800 s = 0,30 dm3/s.

Wynik 0,30 dm3/s jest spójny z jednostkami i rzędem wielkości (około 18 dm3/min). Pozostałe propozycje wynikają typowo z błędnych przeliczeń: 0,09 dm3/s może pochodzić z pomyłki w objętości lub czasie, 0,03 dm3/s z dodatkowego błędu skali (np. dzielenia przez 10), a 0,90 dm3/s z nieuwzględnienia części przeliczeń lub omyłki w dzieleniu. Na rotametrze pływak należy ustawić na wartości odpowiadającej obliczonemu przepływowi 0,30 dm3/s.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rotametr to przepływomierz pływakowy. Pływak unosi się w zwężającej się rurce na wysokość odpowiadającą przepływowi objętościowemu medium. W praktyce odczytujesz z podziałki wartość przepływu (np. dm3/s lub l/min), a nie objętość całkowitą.
Stosuje się zależność Q = V / t, gdzie Q to przepływ (wydajność), V to objętość, a t to czas. Kluczowe jest użycie tych samych jednostek, co w odpowiedziach, np. zamiana m3 na dm3 oraz godzin na sekundy.
Ponieważ odpowiedzi są w dm3/s, a w obliczeniach Q=V/t jednostki muszą być spójne. Jeśli zostawisz m3, otrzymasz wynik w m3/s. Przeliczenie 1 m3 = 1000 dm3 pozwala bezpośrednio uzyskać przepływ w dm3/s i porównać z wariantami.
Najczęściej podczas uruchamiania i serwisu instalacji: napełnianie obiegów glikolu w gruntowych wymiennikach, uzupełnianie zładu w instalacjach grzewczych/chłodniczych oraz płukanie i odpowietrzanie. Znając pojemność zładu i czas, można ocenić rzeczywistą wydajność układu.
Najczęstszy błąd to pomylenie przelicznika z minut (60) i użycie 3 h = 180 s lub 3 h = 180 min bez przejścia na sekundy. Poprawnie: 1 h = 3600 s, więc 3 h = 10800 s. Warto zapamiętać 3600 jako stały "most" między godziną a sekundą.
Tak, można policzyć najpierw w jednostkach "na godzinę" (dm3/h), bo V jest często w dm3, a czas w h. Dopiero na końcu przeliczasz dm3/h na dm3/s, dzieląc przez 3600. Ważne, aby końcowy wynik był w jednostce wymaganej w odpowiedziach.
Zrób oszacowanie: 3,24 m3 to 3240 l. W 3 godziny to ok. 1080 l/h, czyli 18 l/min. 18 l/min to 18/60 = 0,3 l/s, a 1 l = 1 dm3, więc 0,3 dm3/s. Taka kontrola rzędu wielkości często wyłapuje błędy.
dm3/s to przepływ objętościowy: ile decymetrów sześciennych (czyli litrów) przepływa w ciągu 1 sekundy. Ponieważ 1 dm3 = 1 litr, łatwo to interpretować praktycznie. Np. 0,30 dm3/s oznacza 0,30 l/s, czyli 18 l/min.
W praktyce spotyka się m.in. przepływomierze turbinowe, elektromagnetyczne, ultradźwiękowe oraz różnicowo-ciśnieniowe. Zasada zadania Q=V/t pozostaje taka sama, jeśli mierzysz stały przepływ i chcesz go zweryfikować na podstawie znanej objętości i czasu.
Najpierw zapisz wzór Q=V/t, potem sprawdź jednostki w odpowiedziach. Zrób dwa przeliczenia: m3→dm3 (×1000) i h→s (×3600). Na końcu wykonaj szybkie oszacowanie w litrach na minutę, aby sprawdzić rząd wielkości. To zwykle eliminuje 2–3 pułapki.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Rotametr wskazuje przepływ objętościowy, więc liczymy Q=V/t."

Źródła:

  • Wikipedia: "Przepływ objętościowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Strumie%C5%84_obj%C4%99to%C5%9Bci (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Rotametr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rotametr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Metr sześcienny" (przeliczenia na dm3) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_szescienny (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw przepływu w instalacjach (hydraulika/termodynamika techniczna)
  • Instrukcje obsługi przepływomierzy (rotametrów) – zasada działania i jednostki wskazań
  • Zadania rachunkowe z przeliczeń jednostek i przepływu objętościowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego