KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 18.
Instrument geodezyjny przedstawiony na ilustracji to
Ilustracja przedstawia teodolit, który jest instrumentem geodezyjnym używanym do pomiarów kątów poziomych i pionowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Teodolit to instrument geodezyjny służący przede wszystkim do pomiaru kątów poziomych i pionowych, zwykle z lunetą oraz kołami/limbusami. Niwelator służy do niwelacji (różnic wysokości), planimetr do pomiaru pól na planach, a węgielnica jest prostym narzędziem do wyznaczania kątów.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "teodolit.", ponieważ teodolit jest klasycznym instrumentem geodezyjnym przeznaczonym do pomiaru kątów (poziomych i pionowych). Charakterystyczne dla teodolitu są m.in. luneta obserwacyjna oraz elementy umożliwiające odczyt i nastawę kątów (koła/limbusy, alidady, śruby nastawcze), a całość zwykle pracuje na statywie, co ułatwia dokładne centrowanie i poziomowanie.

Odpowiedź "niwelator." jest niepoprawna, bo niwelator służy przede wszystkim do wyznaczania różnic wysokości (niwelacji). W praktyce niwelator współpracuje z łatą niwelacyjną i nie jest projektowany jako podstawowy przyrząd do precyzyjnych pomiarów kątów w dwóch płaszczyznach.

Odpowiedź "planimetr." jest niepoprawna, ponieważ planimetr to przyrząd (najczęściej ręczny, "kreślarski") używany do pomiaru pól powierzchni na mapach i planach poprzez obwiedzenie konturu. Nie jest to instrument obserwacyjny z lunetą do pracy terenowej w typowym ustawieniu na statywie.

Odpowiedź "węgielnica." także jest niepoprawna: węgielnica to proste narzędzie do wyznaczania/prowadzenia kątów (np. w rysunku technicznym lub pracach warsztatowych). Nie jest to precyzyjny instrument geodezyjny do pomiarów terenowych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "rozpoznaj przyrząd" warto kojarzyć nie tylko nazwę, ale i funkcję: teodolit = kąty, niwelator = wysokości, planimetr = pola na mapie, węgielnica = narzędzie pomocnicze do kątów, nie instrument geodezyjny terenowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Teodolit to instrument geodezyjny służący głównie do pomiaru kątów poziomych i pionowych. W praktyce wykorzystuje się go do tyczenia kierunków, kontroli przebiegu osi oraz pomiarów sytuacyjnych, także w warunkach kopalnianych.
Najprościej po funkcji i elementach odczytu: teodolit jest "od kątów" i ma rozwiązania do odczytu/nastawy kątów w dwóch płaszczyznach, a niwelator jest "od wysokości" i pracuje z łatą. Oba mogą mieć lunetę i statyw, więc trzeba szukać cech typowych dla pomiaru kątów.
Planimetr służy do mierzenia pól powierzchni na mapach i planach przez prowadzenie końcówki po obrysie figury. Nie jest przeznaczony do obserwacji celów w terenie ani do ustawiania na statywie w celu pomiaru kątów, dlatego nie zastąpi teodolitu.
Niwelator służy do wyznaczania różnic wysokości (niwelacji). W kopalni wykorzystuje się go m.in. do kontroli rzędnych, spadków i odwodnienia, a także do przenoszenia wysokości na kolejne punkty osnowy pomiarowej w wyrobiskach.
Nie. Węgielnica jest prostym narzędziem do wyznaczania kątów, ale nie zapewnia dokładności i sposobu pracy wymaganych w geodezji górniczej. Do precyzyjnego tyczenia kierunków i kontroli kątów w wyrobiskach stosuje się instrumenty geodezyjne, np. teodolit.
Teodolit wykorzystuje się m.in. do tyczenia osi i kierunków wyrobisk, przenoszenia kierunku w przodku, kontroli załamań trasy oraz zakładania i sprawdzania osnowy. Pomaga utrzymać projektowany przebieg chodników i zgodność dokumentacji z wykonaniem.
Częsty błąd to utożsamianie każdego przyrządu z lunetą na statywie z niwelatorem lub teodolitem bez analizy szczegółów. Inny błąd to mylenie narzędzi biurowych/kreślarskich (np. planimetr) ze sprzętem terenowym. Warto uczyć się cech charakterystycznych i przeznaczenia.
Osnowa pomiarowa to układ punktów odniesienia, na których opiera się wykonywanie pomiarów i tyczeń. Teodolit (lub instrumenty o podobnej funkcji) służy do wyznaczania kierunków i kątów między punktami osnowy, co umożliwia przenoszenie geometrii w głąb wyrobisk.
Wtedy, gdy pytanie dotyczy pomiaru różnic wysokości, kontroli spadków, wyznaczania rzędnych lub pracy z łatą niwelacyjną. Jeśli w treści mowa o kątach poziomych i pionowych albo o tyczeniu kierunków, częściej właściwy będzie teodolit.
Najskuteczniejsze jest ćwiczenie na zdjęciach i w pracowni: oglądaj instrumenty, nazywaj elementy i dopasowuj je do zastosowań (kąty, wysokości, pola na mapie). Rób krótkie fiszki: nazwa → funkcja → cechy wyglądu. To ogranicza zgadywanie "po statywie".
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że teodolit to instrument geodezyjny służący przede wszystkim do pomiaru kątów poziomych i pionowych, zwykle z lunetą oraz kołami/limbusami.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Teodolit" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Niwelator" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelator - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Planimetr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Planimetr - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw geodezji oraz geodezji górniczej (rozdziały o instrumentach i pomiarach kątowych)
  • Instrukcje obsługi i karty katalogowe teodolitów/niwelatorów (części składowe, nazewnictwo)
  • Zestawy zdjęć/rysunków instrumentów geodezyjnych do ćwiczeń rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego