KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 13.
Inwentarz archiwalny dla opracowanego zespołu (zbioru) sporządza się wyłącznie dla dokumentacji kategorii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Inwentarz archiwalny sporządza się dla opracowanego zespołu (zbioru) wtedy, gdy mamy do czynienia z materiałami archiwalnymi, czyli dokumentacją kategorii A.
Oznaczenia B10, B25 i B50 wskazują dokumentację niearchiwalną z okresem przechowywania, dla której co do zasady nie tworzy się inwentarza archiwalnego zespołu.

Pełne wyjaśnienie:

Inwentarz archiwalny jest podstawową pomocą archiwalną i środkiem ewidencyjno-informacyjnym sporządzanym dla opracowanego zespołu lub zbioru materiałów archiwalnych. Kluczowe jest więc rozpoznanie, jakiej kategorii dotyczy dokumentacja.

Odpowiedź "A" jest poprawna, ponieważ kategoria A oznacza materiały archiwalne przeznaczone do trwałego (wieczystego) przechowywania. Skoro zespół (zbiór) został opracowany, to jego opis w postaci inwentarza porządkuje informacje o jednostkach archiwalnych i umożliwia wyszukiwanie oraz udostępnianie.

Odpowiedzi z symbolem kategorii B (np. "B10", "B25", "B50") są niepoprawne, bo wskazują dokumentację niearchiwalną, dla której określa się czas przechowywania wyrażony liczbą lat. Tego typu dokumentacja zasadniczo nie tworzy trwałego zasobu archiwalnego, a jej ewidencja i kontrola odbywa się w innych reżimach (np. wykazy/spisy w ramach gospodarki dokumentacją), a nie poprzez inwentarz archiwalny zespołu w rozumieniu opracowania archiwalnego.

Typowa pułapka egzaminacyjna polega na tym, że liczby w odpowiedziach B10/B25/B50 wyglądają na "bardziej precyzyjne", co może sugerować poprawność. W rzeczywistości precyzja dotyczy wyłącznie okresu przechowywania, a pytanie sprawdza rozróżnienie: inwentarz archiwalny jest narzędziem dla materiałów archiwalnych (A), nie dla kategorii B z czasowym przechowywaniem.

Wskazówka na egzamin: gdy widzisz odpowiedzi "A" oraz "B z liczbą lat", najpierw przypomnij sobie, że A = archiwalia (wieczyście), B = niearchiwalne (czasowo). Następnie powiąż to z narzędziem: inwentarz służy opisowi zasobu archiwalnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria archiwalna A oznacza materiały archiwalne przeznaczone do trwałego przechowywania jako część zasobu archiwalnego. W praktyce to dokumentacja o wartości historycznej, dowodowej lub informacyjnej, którą zachowuje się bezterminowo i którą obejmuje się narzędziami opracowania, np. inwentarzem.
Symbole B10, B25 i B50 oznaczają dokumentację niearchiwalną (kategoria B) z okresem przechowywania wyrażonym w latach. Liczba wskazuje minimalny czas przechowywania, po którym dokumentacja może podlegać dalszym decyzjom (np. brakowaniu) zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej jednostce.
Inwentarz archiwalny jest pomocą archiwalną do opisu i wyszukiwania materiałów archiwalnych. Ponieważ kategoria A obejmuje dokumentację przeznaczoną do stałego zachowania, potrzebuje ona trwałego, uporządkowanego opisu struktury zespołu lub zbioru, aby zapewnić kontrolę ewidencyjną i udostępnianie.
W ujęciu praktycznym zespół jest zwykle powiązany z jednym twórcą (pochodzenie/proweniencja), a zbiór bywa zestawieniem materiałów łączonych według tematu, typu lub innego kryterium. W obu przypadkach po opracowaniu materiałów archiwalnych sporządza się narzędzia opisu, takie jak inwentarz.
Inwentarz archiwalny porządkuje informacje o jednostkach archiwalnych w zespole lub zbiorze, m.in. sygnatury, tytuły/opisy jednostek, daty skrajne oraz uwagi porządkowe. Celem jest szybkie wyszukanie materiału i zachowanie kontroli nad układem zasobu po opracowaniu.
Co do zasady kategoria B oznacza dokumentację niearchiwalną, czyli nieprzeznaczoną do wieczystego przechowywania. W praktyce ostateczne decyzje co do losu dokumentacji zależą od procedur i oceny wartości, ale samo oznaczenie B10/B25/B50 wskazuje, że nie jest to typowy materiał do opracowania w formie inwentarza archiwalnego zespołu.
Najczęstszy błąd to kierowanie się "konkretnością" liczby w B10/B25/B50 i wybór kategorii B, mimo że pytanie dotyczy narzędzi opracowania archiwalnego. Drugi błąd to założenie, że każda dokumentacja musi mieć inwentarz, co miesza ewidencję kancelaryjną z opracowaniem materiałów archiwalnych.
Inwentarz sporządza się po opracowaniu materiałów archiwalnych, gdy zespół (zbiór) jest uporządkowany i opisany na poziomie jednostek archiwalnych. Wtedy inwentarz staje się kluczowym narzędziem do identyfikacji zawartości zespołu oraz do obsługi udostępniania i kwerend.
Nie. Spis zdawczo-odbiorczy służy przekazaniu dokumentacji i potwierdzeniu jej zakresu, natomiast inwentarz archiwalny jest efektem opracowania materiałów archiwalnych i ma funkcję informacyjną oraz ewidencyjną dla zasobu (zespół/zbiór). Różnią się celem, momentem powstania i szczegółowością opisu.
Ucz się par: A = archiwalia (wieczyste przechowywanie) oraz B = niearchiwalne (okres w latach). Ćwicz na przykładach środków ewidencyjnych: rozpoznawaj, które dotyczą opracowania zasobu archiwalnego (np. inwentarz), a które obiegu i przekazywania dokumentacji (np. spisy).
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw archiwistyki (pojęcia: kategoria A/B, inwentarz, zespół, zbiór)
  • Materiały dydaktyczne szkoły lub OKE dla kwalifikacji archiwalnych (dział: ewidencja i opracowanie)
  • Wewnętrzne instrukcje archiwum zakładowego i przykładowe inwentarze zespołów archiwalnych (analiza struktury wpisów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego