KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 9.
Jaka będzie wartość natężenia przepływu nośnika ciepła wyrażona w dm3/s, jeżeli zarejestrowana na rotametrze wartość wynosi 10,8 m3/h?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konwersja m³/h → dm³/s wymaga przeliczenia objętości i czasu.
10,8 m³/h = 10,8×1000 = 10800 dm³/h, a 1 h = 3600 s, więc 10800/3600 = 3 dm³/s. Wynik 3,000 dm³/s jest poprawny; pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia 1000 lub 3600 albo błędnego przesunięcia przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

Rotametr często podaje natężenie przepływu w jednostkach "na godzinę" (m³/h), natomiast w obliczeniach instalacyjnych wygodna bywa jednostka "na sekundę" (dm³/s). Dlatego kluczowa jest dwustopniowa konwersja: zmiana jednostki objętości oraz zmiana jednostki czasu.

Krok 1 – objętość: 1 m³ = 1000 dm³, więc 10,8 m³/h = 10,8 × 1000 = 10800 dm³/h.

Krok 2 – czas: 1 godzina to 3600 sekund, więc aby przejść z "na godzinę" na "na sekundę", dzielimy przez 3600: 10800 dm³/h ÷ 3600 = 3 dm³/s.

Dlatego odpowiedź "3,000 dm³/s" jest zgodna z rachunkiem i wymiarem jednostek. Odpowiedź "1,080 dm³/s" sugeruje błąd w dzieleniu przez 3600 lub niepełne przeliczenie czasu. Odpowiedź "0,003 dm³/s" jest typowym skutkiem błędnego przesunięcia przecinka albo odwrócenia skali (jakby dm³ było większe od m³). Odpowiedź "10,800 dm³/s" oznacza pominięcie przeliczenia godzin na sekundy (pozostawiono "/h", ale zapisano "/s").

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj kontrolę sensowności: skoro 10,8 m³/h to 10800 dm³/h, to "na sekundę" wartość powinna być znacznie mniejsza niż 10800, ale nie ekstremalnie mała; podział przez 3600 daje wynik rzędu kilku dm³/s, co jest typowe dla wielu obiegów nośnika ciepła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz objętość: 10,8 m³/h = 10,8×1000 = 10800 dm³/h. Potem przelicz czas: 1 h = 3600 s, więc 10800 dm³/h ÷ 3600 = 3 dm³/s. Zawsze rób oba kroki, bo zmieniasz i "m³→dm³", i "h→s".
Liczba 3600 wynika z przeliczenia jednostki czasu: godzina ma 3600 sekund. Jeśli wielkość jest podana "na godzinę", a potrzebujesz "na sekundę", musisz podzielić wartość przez 3600, aby zachować ten sam rzeczywisty przepływ.
Rotametr to przepływomierz zmiennego przekroju (stożkowa rurka z pływakiem). Mierzy natężenie przepływu cieczy lub gazu. W instalacjach nośnika ciepła pomaga kontrolować przepływ przez wymiennik, kocioł lub obieg pompowy, co wpływa na bilans i sprawność układu.
Tak. 1 dm³ jest równy 1 litrowi, więc dm³/s i L/s to równoważne jednostki. Na egzaminie zwracaj uwagę na zapis w odpowiedziach: czasem to ta sama wartość liczbowa, tylko inny symbol jednostki.
Najczęściej: (1) pominięcie mnożnika 1000 przy m³→dm³, (2) pominięcie dzielnika 3600 przy h→s, (3) błędne przesunięcie przecinka dające wynik 0,003 zamiast 3, (4) wpisanie poprawnej liczby, ale z błędną jednostką "/s" zamiast "/h".
Zrób kontrolę rzędu wielkości: przejście z "na godzinę" na "na sekundę" zawsze zmniejsza liczbę (dzielisz przez 3600). Z kolei m³→dm³ zwiększa liczbę (mnożysz przez 1000). Jeśli po obu krokach wynik jest ogromny jak 10800 dm³/s lub bardzo mały jak 0,003 dm³/s, sprawdź, czy nie odwróciłeś działania.
W praktyce przemysłowej na rotametrach często spotyka się skale w m³/h, L/h albo czasem w jednostkach masowych po przeliczeniu (np. kg/h). W zadaniach egzaminacyjnych typowe jest przeliczanie na dm³/s (lub L/s), bo to wygodne w obliczeniach instalacyjnych.
Moc cieplna zależy od tego, ile czynnika przenosi energię w czasie. W uproszczeniu większy przepływ (przy tej samej różnicy temperatur i właściwościach czynnika) umożliwia przeniesienie większej mocy. Dlatego poprawne jednostki przepływu są kluczowe przy doborze pomp, regulacji i diagnostyce układu.
Gdy odczyt z aparatury (np. rotametru) jest w m³/h, a obliczenia lub nastawy wymagają dm³/s/L/s, np. przy wyznaczaniu mocy na wymienniku, porównaniu z projektem, doborze armatury regulacyjnej czy analizie pracy pompy. Przeliczenie ułatwia też porównanie kilku obiegów w jednym układzie.
Wyćwicz schemat: objętość (m³↔dm³↔L) oraz czas (h↔min↔s). Zawsze zapisuj jednostki w każdym kroku i sprawdzaj, czy "/h" na końcu zmieniło się na "/s". Pomaga też zapamiętać: m³→dm³ mnożysz ×1000, h→s dzielisz ÷3600.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Konwersja m³/h → dm³/s wymaga przeliczenia objętości i czasu.10,8 m³/h = 10,8×1000 = 10800 dm³/h, a 1 h = 3600 s, więc 10800/3600 = 3 dm³/s."

Źródła:

  • NIST, The International System of Units (SI) – sekcje dot. przedrostków i jednostek pochodnych (czas, objętość), https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-units (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), Rotameter – opis przepływomierza zmiennego przekroju, https://en.wikipedia.org/wiki/Rotameter (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), Metr sześcienny – relacja m³ do dm³, https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw hydrauliki/termiki dla technika energetyka (dział: jednostki i przepływy)
  • Karty katalogowe przepływomierzy (rotametrów) – przykłady skal i jednostek
  • Tablice przeliczeń jednostek (objętość, czas, przepływ objętościowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego