KWALIFIKACJA SPC4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 34.
Jaka będzie wydajność produkcji kiszki pasztetowej, jeżeli do wyprodukowania 162 kilogramów kiszki pobrano 150 kilogramów surowca?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność liczy się jako: (masa wyrobu gotowego / masa pobranego surowca) × 100%. Tu: 162 / 150 = 1,08, a po przeliczeniu na procenty daje 108%. Wynik powyżej 100% oznacza, że masa wyrobu wzrosła (np. przez dodatki lub wodę).

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność (często nazywana też uzyskiem) w produkcji przetworów mięsnych wyraża, jaki procent masy wyrobu gotowego otrzymano w stosunku do masy pobranego surowca. Najczęściej stosowany zapis to:

Wydajność [%] = (masa wyrobu gotowego / masa surowca) × 100%

W zadaniu podano:

  • masa wyprodukowanej kiszki pasztetowej: 162 kg,
  • masa pobranego surowca: 150 kg.

Podstawiamy do wzoru:

(162 / 150) × 100% = 1,08 × 100% = 108%.

Dlaczego wynik może być większy niż 100%? W technologii przetwórstwa mięsa jest to możliwe, gdy w trakcie procesu do masy wyrobu wchodzi coś dodatkowego (np. woda, lód, dodatki funkcjonalne, osłonki, inne składniki receptury) albo gdy zmienia się zdolność wiązania wody i końcowa masa produktu rośnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 100% oznaczałoby, że masa wyrobu gotowego równa się masie surowca, a tu 162 kg jest wyraźnie większe niż 150 kg.
  • 94% odpowiadałoby sytuacji strat masy (wyrób lżejszy niż surowiec). Taki wynik mógłby się pojawić np. przy dużych ubytkach wody/tłuszczu, ale nie pasuje do danych liczbowych.
  • 112% byłoby poprawne tylko wtedy, gdy iloraz wynosiłby 1,12 (np. 168/150). W tych danych iloraz jest równy 1,08.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, sprawdź intuicyjnie, czy wynik ma być powyżej czy poniżej 100% porównując liczby. Jeśli wyrób (162) jest większy od surowca (150), wydajność musi być > 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej: wydajność [%] = (masa wyrobu gotowego / masa pobranego surowca) × 100%. Najpierw dzielisz masy w tych samych jednostkach (np. kg/kg), a potem wynik mnożysz przez 100, aby dostać procent.
Wydajność > 100% oznacza, że wyrób końcowy ma większą masę niż pobrany surowiec. Może to wynikać z dodania wody/lodu i innych składników receptury oraz z procesu technologicznego, który zwiększa wiązanie wody i podnosi masę produktu.
To informacja, że z 100 kg pobranego surowca uzyskano średnio 108 kg wyrobu gotowego (w proporcji). W praktyce wskazuje to na wzrost masy partii w procesie, a więc na dodatki lub zwiększone uwodnienie/wiązanie wody w farszu.
Wystarczą dwie wartości: masa pobranego surowca oraz masa wyrobu gotowego. Ważne, aby były w tych samych jednostkach (np. kg). Dodatkowe dane (np. ubytki, odpady) nie są konieczne, jeśli liczysz tylko wydajność.
Tak. Wydajność liczysz jako wyrób/surowiec. Odwrócenie ułamka (surowiec/wyrób) da inny wynik i może wyglądać jak strata. Dobry nawyk: sprawdź, czy wynik ma być powyżej czy poniżej 100% porównując masy z treści zadania.
Po podzieleniu mas zwykle otrzymujesz liczbę typu 1,08 albo 0,94. Dopiero potem mnożysz przez 100. Prosta kontrola: 1,08 po zamianie na procenty to 108%, a 0,94 to 94%. Pomyłki wynikają z pominięcia ×100 lub złego przesunięcia przecinka.
Typowe są oba błędy: 100% pojawia się, gdy zdający "strzela" bez obliczeń, a 94% gdy myli wydajność ze stratą i odruchowo szuka wyniku poniżej 100%. Najlepsza obrona to szybkie porównanie liczb: 162 kg > 150 kg, więc wynik musi być > 100%.
Wydajność < 100% oznacza, że masa wyrobu gotowego jest mniejsza od masy surowca. Zwykle wiąże się to z ubytkami wody i tłuszczu, odciekami, stratami obróbkowymi lub usunięciem części surowca jako odpadu/odrzutu. Sama interpretacja zależy od procesu.
Najczęściej przy rozliczaniu partii surowca i ocenie procesu: po zakończeniu produkcji (masa wyrobu gotowego) w odniesieniu do pobrania z magazynu (masa surowca). To pomaga kontrolować koszty, porównywać zmiany i wykrywać odchylenia od normy zakładowej.
Podobne zadania często dotyczą: obliczania wydajności/uzysku w %, obliczania strat i ubytków masy, przeliczania receptury na inną wielkość wsadu oraz prostego rozliczania surowca. Warto ćwiczyć rachunek procentowy i kontrolę sensowności wyniku.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wydajność liczy się jako: (masa wyrobu gotowego / masa pobranego surowca) × 100%.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Procent" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Wydajność" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wydajno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-01)
  • ePodręczniki.pl, materiał o procentach (rachunek procentowy) — https://epodreczniki.pl/ (wyszukiwanie w serwisie: "procenty", dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiał o rachunku procentowym (procent jako ułamek i przeliczanie na %)
  • Skrypt/rozdział z technologii przetwórstwa mięsa dotyczący uzysku i strat produkcyjnych
  • Zestawy zadań rachunkowych z rozliczania surowców w produkcji żywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego