W opiece i asystowaniu osobie z niepełnosprawnością często ocenia się różne sfery funkcjonowania. Pytanie dotyczy rozróżnienia między stanem fizycznym i psychicznym, czyli dwoma obszarami, które mogą wymagać innego rodzaju wsparcia.
Stan fizyczny opisuje sprawność organizmu i możliwości ciała. W praktyce przekłada się to na to, czy osoba potrafi wykonać czynności dnia codziennego (ADL), takie jak wstawanie, chodzenie, utrzymanie równowagi, higiena, ubieranie, jedzenie czy bezpieczne korzystanie z otoczenia. Ograniczenia fizyczne mogą wynikać np. z chorób narządu ruchu, uszkodzeń neurologicznych, bólu, osłabienia lub obniżonej wydolności.
Stan psychiczny dotyczy tego, jak funkcjonuje umysł. Obejmuje zarówno procesy poznawcze (myślenie, koncentrację, pamięć, orientację, podejmowanie decyzji), jak i sferę emocjonalną (nastrój, odczuwanie i regulację emocji, reakcje na stres). W kontekście wsparcia ważne jest np. to, czy osoba rozumie polecenia, potrafi ocenić ryzyko, kontroluje impulsy lub doświadcza obniżonego nastroju i lęku.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Stan fizyczny dotyczy zdolności do wykonywania czynności dnia codziennego, a stan psychiczny dotyczy zdolności do myślenia i odczuwania emocji." Trafnie pokazuje, że "fizyczne" odnosi się do sprawności ciała, a "psychiczne" do funkcjonowania umysłu.
Pozostałe propozycje są błędne, bo:
- Teza o podziale na osoby starsze i młode wprowadza kryterium wieku, które nie definiuje różnicy między stanem fizycznym i psychicznym.
- Przypisanie komunikacji wyłącznie do stanu fizycznego, a poruszania wyłącznie do stanu psychicznego odwraca znaczenia; dodatkowo oba obszary mogą współwystępować i wpływać na siebie.
- Stwierdzenie, że nie ma różnicy, ignoruje podstawowy podział na sferę somatyczną i psychiczną, użyteczny w planowaniu opieki.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się ADL/samoobsługa – to zwykle sfera fizyczna; jeśli mowa o myśleniu, nastroju, emocjach, pamięci – to sfera psychiczna.
