W pytaniu chodzi o proporcję objętościową gipsu i piasku w zaprawie gipsowej o oznaczeniu M 4. Proporcja objętościowa to praktyczny sposób odmierzania składników na budowie (np. miarką, wiadrem), a zapis 1:1 oznacza, że na każdą jedną miarę gipsu przypada jedna miara piasku.
Dlaczego 1:1 jest poprawne?
W zaprawach gipsowych piasek pełni rolę wypełniacza: wpływa na urabialność, skurcz, ekonomię mieszanki i "pracę" zaprawy podczas nakładania. Dla zaprawy M 4 przyjmuje się równy udział objętościowy gipsu i piasku, czyli 1:1, co odpowiada typowemu, zrównoważonemu składowi dla prac tynkarskich/naprawczych, gdzie wymagana jest dobra urabialność i odpowiednia wytrzymałość.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 1:0,5 – oznacza relatywnie mało piasku (zaprawa "bogata w spoiwo"). Taki skład może być bardziej lepki, szybciej wiązać i mieć inne właściwości robocze niż przyjęte dla M 4, dlatego nie odpowiada wymaganej proporcji.
- 1:2 – oznacza zbyt duży udział piasku w stosunku do gipsu. Zaprawa może stać się "chuda", gorzej się zagładzać i mieć inne parametry niż przewidziane dla danej klasy/oznaczenia.
- 1:4 – to skrajnie duża ilość piasku, typowa raczej dla mieszanek o zupełnie innych przeznaczeniach lub parametrach. W zaprawie gipsowej prowadziłoby to do znacznego osłabienia roli spoiwa i pogorszenia przyczepności oraz spójności.
Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na słowo "objętościowa". Jeśli w odpowiedziach są proste stosunki (1:0,5; 1:1; 1:2; 1:4), nie chodzi o wodę zarobową ani dodatki, tylko o relację spoiwa do wypełniacza. W takich pytaniach najczęściej sprawdzana jest znajomość typowego składu zaprawy przypisanego do danego oznaczenia.
