KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 39.
Jaka jest przyczyna długotrwałego występowania napięcia fazowego na obudowie odbiornika w układzie pokazanym na schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z egzaminem zawodowym dla technika elektryka, kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie TN-C-S przerwa przewodu ochronno-neutralnego w linii zasilającej przed rozdziałem powoduje "oderwanie" punktu odniesienia dla N i PE.
Przy włączonym odbiorniku potencjał przewodów N/PE (a więc i obudowy) podnosi się do wartości zbliżonej do fazowej i może utrzymywać się tak długo, jak pracuje odbiornik.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionym układzie zasilania TN-C-S przewód ochronno-neutralny w linii zasilającej jest doprowadzony do instalacji odbiorczej i dopiero tam rozdzielany na przewód neutralny oraz przewód ochronny. Oznacza to, że w punkcie rozdziału przewody neutralny i ochronny mają wspólny "początek" wynikający z ciągłości przewodu ochronno-neutralnego.

Przerwa w przewodzie ochronno-neutralnym w linii zasilającej (przed punktem rozdziału) odcina jednocześnie funkcję neutralną i ochronną w części odbiorczej. Gdy odbiornik jest włączony, prąd płynie z fazy przez impedancję odbiornika do przewodu neutralnego. Ponieważ neutralny jest powiązany z przewodem ochronnym w punkcie rozdziału, a połączenie z "ziemią"/punktem odniesienia przez przewód ochronno-neutralny zostało przerwane, potencjał tych przewodów oraz metalowej obudowy może unieść się do wartości zbliżonej do napięcia fazowego (pomniejszonej o spadek napięcia na odbiorniku). To jest szczególnie niebezpieczne, bo napięcie na obudowie może utrzymywać się długotrwale – tak długo, jak odbiornik pozostaje włączony.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Przerwa w przewodzie ochronnym przy odbiorniku oznacza brak skutecznego połączenia obudowy z przewodem ochronnym, ale sama w sobie nie "wytwarza" długotrwale napięcia fazowego na obudowie w taki sposób jak przerwa przewodu ochronno-neutralnego przed rozdziałem.
  • Zwarcie fazy z przewodem ochronnym przy odbiorniku tworzy typową pętlę zwarciową, co zwykle powoduje szybkie zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego – więc stan nie ma charakteru długotrwałego.
  • Zwarcie fazy z przewodem ochronno-neutralnym w linii także prowadzi do dużego prądu zwarciowego i zadziałania zabezpieczenia, a więc nie opisuje sytuacji, w której napięcie utrzymuje się na obudowie podczas normalnej pracy odbiornika.

W praktyce (także w obiektach związanych z gazownictwem) umiejętność rozpoznania skutków przerwy przewodu ochronno-neutralnego jest kluczowa, bo może prowadzić do groźnych napięć dotykowych na obudowach urządzeń sterujących i zabezpieczających.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TN-C-S to układ, w którym w części zasilania występuje jeden wspólny przewód ochronno-neutralny, a w instalacji odbiorczej następuje jego rozdział na przewód neutralny i ochronny. Celem jest ograniczenie liczby żył w linii i jednocześnie zapewnienie oddzielnego przewodu ochronnego w obwodach odbiorczych.
Po przerwie przewodu ochronno-neutralnego punkt odniesienia dla przewodu neutralnego i ochronnego "znika". Przy pracującym odbiorniku prąd wraca przez neutralny, a jego potencjał może się podnieść. Ponieważ neutralny i ochronny są połączone w punkcie rozdziału, ten sam potencjał pojawia się na obudowie.
"Długotrwałe" oznacza, że stan może utrzymywać się podczas normalnej pracy odbiornika, a nie tylko w chwili zwarcia. Typowe zwarcia powodują szybkie wyłączenie przez zabezpieczenie. Przy przerwie przewodu ochronno-neutralnego napięcie dotykowe może trwać tak długo, jak odbiornik jest włączony.
Nie. Przerwa przewodu ochronnego pogarsza ochronę, bo obudowa nie jest skutecznie połączona z przewodem ochronnym, ale sama przerwa nie musi powodować pojawienia się napięcia fazowego na obudowie. Napięcie na obudowie typowo pojawia się przy uszkodzeniu izolacji lub zaburzeniu punktu neutralnego.
Zwarcie fazy z przewodem ochronnym powoduje duży prąd w pętli zwarciowej. W poprawnie wykonanej instalacji prowadzi to do zadziałania zabezpieczenia nadprądowego (bezpiecznika lub wyłącznika) i szybkiego odłączenia zasilania. Dlatego stan zwarciowy z definicji ma charakter krótkotrwały.
Punkt rozdziału to miejsce, w którym wspólny przewód z części zasilania zostaje rozdzielony na dwa osobne przewody w instalacji odbiorczej: neutralny i ochronny. Na schemacie widać, że oba przewody wychodzą z jednego wspólnego punktu, a obudowa odbiornika jest podłączona do przewodu ochronnego.
Powstaje ryzyko porażenia, bo Twoje ciało może stać się częścią drogi przepływu prądu między obudową a ziemią. W sytuacji, gdy na obudowie utrzymuje się podwyższony potencjał, dotyk bezpośredni przy jednoczesnym kontakcie z ziemią tworzy niebezpieczne napięcie dotykowe i przepływ prądu przez organizm.
W tego typu zadaniach bardzo typowa jest przerwa wspólnego przewodu ochronno-neutralnego w części zasilania przed rozdziałem. To uszkodzenie wpływa jednocześnie na "neutralny" i "ochronny" w instalacji odbiorczej, przez co potencjał obudowy może się unieść podczas pracy odbiornika.
W praktyce gazowniczej spotyka się urządzenia elektryczne współpracujące z instalacjami gazowymi (sterowanie, zabezpieczenia, detekcja). Niewłaściwe warunki ochrony przeciwporażeniowej zwiększają ryzyko porażenia, a w określonych warunkach mogą też sprzyjać powstawaniu źródeł zapłonu. Dlatego rozumienie zagrożeń jest istotne.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamienie przerwy przewodu ochronnego z przerwą przewodu ochronno-neutralnego, nieuwzględnienie, że "długotrwałe" wskazuje na brak szybkiego zadziałania zabezpieczenia, oraz wybieranie odpowiedzi zawierających "zwarcie", bo brzmi groźniej. Warto zawsze prześledzić drogę prądu na schemacie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 29% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw instalacji elektrycznych (układy sieciowe, ochrona przeciwporażeniowa)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach elektrycznych oraz oceny ryzyka porażenia
  • Instrukcje eksploatacji i schematy instalacji obiektowych, w tym opis rozdziału przewodów ochronnych i neutralnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego