Tolerancja wymiaru na rysunku technicznym oznacza, jak bardzo rzeczywisty wymiar (np. średnica wałka) może się różnić od wymiaru nominalnego i nadal być uznany za zgodny z dokumentacją. W praktyce jest to szerokość pola tolerancji.
Jeżeli na rysunku średnica wałka ma podane odchyłki (np. w postaci dwóch wartości przy wymiarze), to postępuje się następująco:
- Krok 1: Odczytaj odchyłkę górną oraz odchyłkę dolną przypisaną do tej średnicy.
- Krok 2: Wyznacz wymiar górny i wymiar dolny (granice dopuszczalne), dodając odchyłki do wymiaru nominalnego.
- Krok 3: Oblicz tolerancję jako różnicę: (wymiar górny) − (wymiar dolny). To właśnie wartość tolerancji.
Odpowiedź "0,1 mm" oznacza, że dopuszczalny rozrzut między granicą górną a dolną dla tej średnicy wynosi 0,1 mm.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Wartości "0,2 mm", "0,3 mm" i "0,5 mm" odpowiadałyby znacznie szerszemu polu tolerancji. Taki wybór zwykle wynika z typowych pomyłek: odczytania tylko jednej odchyłki (np. samego "+…") jako tolerancji albo pominięcia znaku i nieprawidłowego wyznaczenia wymiarów granicznych. Na egzaminie warto zawsze upewnić się, że liczysz różnicę dwóch granic, a nie przepisujesz jedną liczbę z zapisu.
W praktyce mechatronika poprawne odczytanie tolerancji wpływa na dobór metody obróbki i kontroli (np. czy wystarczy toczenie i pomiar mikrometrem, czy potrzebne jest dokładniejsze wykończenie), a także na pewność montażu elementów współpracujących (łożyska, piasty, sprzęgła).
