KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 9.
Jaka powinna być wartość posuwu minutowego (vf) podczas frezowania głowicą frezową z 6 ostrzami (z = 6), jeżeli zalecany posuw wynosi fz = 0,2 mm/ostrze, a obroty freza wynoszą n = 600 min-1?
Wykorzystaj zależność: vf= fzz n
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw minutowy oblicza się ze wzoru vf = fz · z · n. Po podstawieniu: 0,2 mm/ostrze · 6 · 600 min-1 = 1,2 · 600 = 720. Jednostki: (mm/ostrze)·(ostrzy)·(1/min) dają mm/min, więc poprawny wynik to 720 mm/min.

Pełne wyjaśnienie:

Posuw minutowy vf (czasem nazywany posuwem roboczym w jednostce czasu) określa, jaką drogę w milimetrach narzędzie/posuw wykona w ciągu jednej minuty. Dla frezowania narzędziem wieloostrzowym typowa zależność ma postać:

vf = fz · z · n

  • fz to posuw na ostrze (mm/ostrze), czyli ile materiału "przypada" na jedno ostrze przy jednym obrocie,
  • z to liczba ostrzy (zębów) biorących udział w skrawaniu,
  • n to prędkość obrotowa (min-1), czyli liczba obrotów na minutę.

W zadaniu: fz = 0,2 mm/ostrze, z = 6, n = 600 min-1.

Obliczenia krok po kroku:

  • Najpierw fz · z = 0,2 · 6 = 1,2 mm/obr (w praktyce: mm na jeden obrót narzędzia),
  • Następnie vf = 1,2 · 600 = 720 mm/min.

Kontrola jednostek jest tu kluczowa: (mm/ostrze) · (ostrzy) daje mm/obrót, a po przemnożeniu przez (obr/min) otrzymujemy mm/min.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 120 mm/min zwykle wynika z policzenia tylko 0,2 · 600 i pominięcia liczby ostrzy. To typowy błąd, gdy myli się posuw na ostrze z posuwem na obrót.
  • 1,2 mm/min odpowiada jedynie etapowi 0,2 · 6 = 1,2, czyli posuwowi na obrót (mm/obr), a nie posuwowi minutowemu.
  • 3600 mm/min to efekt pomyłki rachunkowej lub nieprawidłowego mnożenia (np. 6 · 600 = 3600 bez uwzględnienia współczynnika 0,2) albo błędnego zaokrąglenia.

Na egzaminie warto zawsze wykonać szybki "test sensowności": przy 600 obr/min i 1,2 mm/obr wynik rzędu kilkuset mm/min jest logiczny, więc 720 mm/min pasuje do skali.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności vf = fz · z · n, gdzie fz jest w mm/ostrze, z to liczba ostrzy, a n to obroty w min-1. Najpierw policz fz·z (mm/obr), potem pomnóż przez n, aby dostać wynik w mm/min.
fz (mm/ostrze) mówi, jaką "porcję" posuwu dostaje jedno ostrze freza na jeden obrót. Jest ważny, bo wpływa na grubość wióra, obciążenie ostrzy, jakość powierzchni i trwałość narzędzia. Zbyt duży fz może powodować szybkie zużycie lub drgania.
W jednym obrocie freza pracuje kilka ostrzy. Jeśli każde ostrze "zabiera" fz, to łączny posuw przypadający na jeden obrót rośnie proporcjonalnie do liczby ostrzy z. Pominięcie z jest częstym błędem, bo prowadzi do zaniżenia posuwu minutowego.
Najczęściej: fz jest w mm/ostrze, n w min-1 (obr/min), z jest bez jednostki (liczba ostrzy), a vf wychodzi w mm/min. Warto zrobić kontrolę jednostek, żeby nie pomylić mm/obr z mm/min.
Nie. Posuw na obrót (czasem oznaczany jako f) to mm/obr, a posuw minutowy vf to mm/min. Łączy je prędkość obrotowa: vf = f · n. We frezowaniu z kolei f = fz · z, stąd pełny wzór vf = fz · z · n.
Zrób ocenę rzędu wielkości. Jeśli fz·z daje ok. 1 mm/obr, a n to kilkaset obr/min, to vf powinien być w setkach mm/min. Gdy wychodzi kilka mm/min albo kilka tysięcy bez uzasadnienia, prawdopodobnie zgubiono czynnik lub jednostki.
Najczęstsze to: pominięcie z (wychodzi za mały posuw), zatrzymanie się na etapie fz·z i uznanie mm/obr za mm/min, oraz pomyłki rachunkowe w mnożeniu. Pomaga zapis krokowy: najpierw fz·z, potem wynik · n, z kontrolą jednostek.
Przy ustawianiu parametrów obróbki (np. w programie CNC lub w planie technologicznym), doborze nastaw na obrabiarce oraz przy weryfikacji zaleceń z dokumentacji narzędzia. Znajomość vf ułatwia też ocenę wydajności i przyczyn problemów, np. drgań lub złej jakości powierzchni.
Teoretycznie vf rośnie wraz z z przy stałych fz i n, ale w praktyce fz bywa ograniczane przez materiał, moc obrabiarki, sztywność układu i wymagania jakościowe. Zwiększenie liczby ostrzy może wymagać korekty fz, aby nie przeciążyć narzędzia.
Wygodny trik: najpierw 0,2·6 = 1,2, potem 1,2·600 = 12·60 = 720. Rozbijanie mnożenia na proste kroki ogranicza pomyłki i ułatwia kontrolę wyniku. Na końcu dopisz jednostkę mm/min.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Posuw minutowy oblicza się ze wzoru vf = fz · z · n."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Feed rate – opis pojęcia posuwu i zależności dla obróbki, https://en.wikipedia.org/wiki/Feed_rate (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (parametry skrawania, frezowanie)
  • Karty katalogowe producentów narzędzi skrawających (tabele zalecanych fz i zależności obliczeniowe)
  • Zadania rachunkowe z doboru parametrów frezowania dla różnych narzędzi i materiałów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego