KWALIFIKACJA BUD13 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 26.
Jaka powinna być wysokość nasypu, jeżeli szerokość jego podstawy dolnej będzie wynosić 14 m, a podstawy górnej 8 m przy pochyleniu skarp 1:1?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pochylenie skarp 1:1 oznacza, że na 1 m wysokości przypada 1 m "poszerzenia" w poziomie z każdej strony.
Różnica szerokości podstaw: 14 − 8 = 6 m, czyli po 3 m na stronę. Zatem wysokość nasypu wynosi 3 m.

Pełne wyjaśnienie:

Przekrój poprzeczny nasypu ma kształt trapezu: podstawa dolna (szersza) ma 14 m, a podstawa górna (węższa) 8 m. Skarpy po bokach łączą obie podstawy.

Kluczowe jest znaczenie pochylenia skarp 1:1. Taki zapis w praktyce robót ziemnych interpretuje się jako zależność: 1 m w pionie odpowiada 1 m w poziomie. Innymi słowy, jeżeli nasyp ma wysokość h, to każda skarpa "wychodzi" w poziomie o h metrów.

Skoro z każdej strony mamy poszerzenie o h, to łącznie szerokość podstawy dolnej jest większa od górnej o 2h:

14 = 8 + 2h

Obliczamy:

  • 14 − 8 = 6
  • 2h = 6
  • h = 3 m

Dlatego poprawna odpowiedź to 3 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 4 m – dawałoby różnicę podstaw 2·4 = 8 m, czyli podstawa dolna musiałaby mieć 8 + 8 = 16 m, a nie 14 m.
  • 6 m – prowadziłoby do różnicy 12 m i podstawy dolnej 20 m; to nie zgadza się z danymi.
  • 2 m – dawałoby różnicę 4 m i podstawę dolną 12 m, również sprzeczne z treścią.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z nasypami często najszybciej układa się krótkie równanie "szerokość dolna = szerokość górna + 2·(poszerzenie od skarp)", a poszerzenie wynika bezpośrednio z podanego pochylenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie 1:1 oznacza proporcję pion:poziom równą 1:1, czyli na każdy 1 m wysokości skarpa odsuwa się o 1 m w poziomie. Dzięki temu możesz powiązać różnicę szerokości podstaw nasypu bezpośrednio z jego wysokością.
Najpierw policz różnicę podstaw: 14 − 8 = 6 m. To łączny "naddatek" od dwóch skarp, więc na jedną stronę przypada 6/2 = 3 m w poziomie. Przy skarpie 1:1 ten naddatek w poziomie jest równy wysokości, więc h = 3 m.
Bo nasyp ma dwie skarpy: lewą i prawą. Różnica szerokości między podstawą dolną i górną wynika z poszerzenia po obu stronach. Jeśli różnica wynosi 6 m, to na każdą skarpę przypada po 3 m poszerzenia w poziomie.
Tak, w typowym ujęciu geometrycznym przekrój poprzeczny nasypu z dwiema skarpami i płaskim wierzchem tworzy trapez: górna podstawa to szerokość korony, dolna to szerokość u podstawy, a ramiona trapezu odpowiadają skarpom.
Po obliczeniu h podstaw je do zależności: szerokość dolna = szerokość górna + 2h (dla 1:1). Dla h = 3 m masz 8 + 2·3 = 14 m, czyli zgadza się z danymi. To szybka kontrola bez rysunku.
Najczęściej myli się kierunek proporcji (poziom:pion zamiast pion:poziom) albo traktuje 1:1 jak kąt 45° bez przełożenia na "poszerzenie = wysokość". Częsty jest też błąd: wzięcie całej różnicy podstaw jako wysokości, bez podziału na dwie strony.
Nie, jeśli wszystkie wymiary są w tych samych jednostkach (tu metry), to obliczenia są spójne. Gdyby pojawiły się różne jednostki (np. cm i m), trzeba je najpierw ujednolicić. W tym zadaniu dane są jednorodne.
Narysuj trapez: krótsza górna podstawa 8 m, dłuższa dolna 14 m. Po bokach narysuj skarpy. Zaznacz, że różnica podstaw to 6 m, a po 3 m "odstaje" z lewej i prawej. Przy skarpie 1:1 te 3 m w poziomie to wysokość.
Dla zapisu 1:n zwykle przyjmuje się, że na 1 m w pionie przypada n m w poziomie. Wtedy poszerzenie jednej skarpy to n·h, a różnica podstaw to 2·n·h. W tym zadaniu n=1, więc różnica podstaw wynosi 2h.
Ćwicz szybkie przekształcanie zależności geometrycznych: różnica podstaw, podział na dwie skarpy, interpretacja 1:1 i 1:n. Warto robić krótkie szkice i zawsze kończyć sprawdzeniem wyniku przez podstawienie do równania szerokości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pochylenie skarp 1:1 oznacza, że na 1 m wysokości przypada 1 m "poszerzenia" w poziomie z każdej strony.Różnica szerokości podstaw: 14 − 8 = 6 m, czyli po 3 m na stronę.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Trapez" – definicja i własności trapezu (podstawy i ramiona), https://pl.wikipedia.org/wiki/Trapez - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Nachylenie" – interpretacja stosunku zmiany pionowej do poziomej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nachylenie - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z geometrii płaskiej (trapez, podobieństwo, proporcje)
  • Skrypty z podstaw robót ziemnych: pojęcia nasypu, skarpy, przekroju poprzecznego
  • Zadania egzaminacyjne z obliczeń przekrojów nasypów i wykopów (arkusze próbne dla BUD.13)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego