W pomiarze długości taśmą (w przód i w kierunku powrotnym) często stosuje się szpilki do zliczania kolejnych, pełnych odłożeń taśmy. Jeżeli wykonawca zgubi jedną szpilkę, to najczęściej oznacza to, że błędnie policzył liczbę pełnych odłożeń.
Taki błąd ma charakter omyłki (np. w zliczaniu, zapisie, przestawieniu wartości). Omyłki powodują zwykle dużą, skokową rozbieżność wyniku i nie wynikają z fizycznych właściwości instrumentu ani z warunków terenowych w sposób przewidywalny. Dlatego poprawna odpowiedź to "Gruby."
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Systematyczny." dotyczy błędu o stałym znaku lub przewidywalnej zależności (np. stała poprawka długości taśmy, wpływ temperatury, stały błąd odczytu). Zgubienie szpilki nie tworzy regularnego, powtarzalnego odchylenia – to jednorazowa pomyłka.
- "Przypadkowy." odnosi się do małych, nieuniknionych wahań obserwacji wokół wartości prawdziwej (np. drobne różnice w naciągu, odczycie, ustawieniu). Utrata szpilki zwykle daje błąd znacznie większy niż typowe fluktuacje przypadkowe.
- "Losowy." w praktyce bywa używany jako synonim "przypadkowy", więc również nie opisuje omyłki w zliczaniu. W zadaniu kluczowe jest rozpoznanie, że przyczyna leży w pomyłce rachunkowo-ewidencyjnej, a nie w naturalnym rozrzucie obserwacji.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się zgubienie, pomylenie, przestawienie, błędny zapis, złe zliczenie, najczęściej chodzi o błąd gruby i konieczność kontroli/powtórzenia pomiaru, a nie o uśrednianie wyników.
