KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 12.
Jaki chwast przedstawiono na zdjęciu?
Ilustracja przedstawia szczegółowy rysunek botaniczny mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mniszek lekarski rozpoznaje się po przyziemnej rozecie głęboko wcinanych liści oraz żółtym kwiatostanie typu koszyczek. Po przekwitnięciu tworzy charakterystyczny "dmuchawiec" z licznymi niełupkami. Perz jest trawą o wąskich liściach, a komosa i babka mają inny kształt liści i kwiatostanów.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie chwastu ze zdjęcia opiera się na cechach morfologicznych widocznych gołym okiem. Odpowiedź "Mniszek lekarski" jest poprawna, gdy na fotografii widać typowy zestaw cech: przyziemną rozetę liści, liście zwykle głęboko wcinane oraz żółty koszyczek kwiatowy osadzony na bezlistnym pędzie. U mniszka często spotyka się też etap po kwitnieniu, kiedy pojawia się kulisty owocostan ("dmuchawiec") ułatwiający rozsiewanie.

Pozostałe propozycje są błędne, bo reprezentują inne typy roślin i inne cechy diagnostyczne:

  • "Perz właściwy" to trawa. Zamiast rozety szerokich, wcinanych liści typowych dla wielu dwuliściennych, ma wąskie liście trawiaste oraz pędy z charakterystycznym kłosem (kwiatostan traw). Rozpoznanie perzu zwykle wiąże się też z obecnością rozłogów, co odróżnia go od mniszka.
  • "Komosę białą" identyfikuje się po innym pokroju: liście są zwykle bardziej trójkątne/rombowe, a kwiaty są niepozorne i zebrane w gęste, zielonkawe skupienia, bez żółtych koszyczków typowych dla astrowatych.
  • "Babkę lancetowatą" poznaje się po liściach wąskich, lancetowatych, z wyraźnymi równoległymi nerwami oraz po długich, cienkich kłosach kwiatostanowych. To zupełnie inny "zestaw cech" niż u mniszka.

W praktyce terenów zieleni warto uczyć się rozpoznawania chwastów metodą "pakietu cech": typ liści (rozetowe czy na łodydze), kształt blaszki, rodzaj kwiatostanu oraz ogólny pokrój. Taka analiza zmniejsza ryzyko pomyłek w trawnikach i na rabatach oraz ułatwia dobranie właściwego zabiegu pielęgnacyjnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mniszek lekarski to pospolita roślina z rodziny astrowatych, często traktowana jako chwast trawników. Najczęściej rośnie na łąkach, przy drogach, w parkach i na trawnikach, zwłaszcza tam, gdzie darń jest osłabiona lub przerzedzona.
Najbardziej pomocne są: przyziemna rozeta, głęboko wcinane liście oraz żółty kwiatostan typu koszyczek na bezlistnym pędzie. Po przekwitnięciu widoczny bywa kulisty owocostan ("dmuchawiec"), typowy dla mniszka.
Mniszek konkuruje z trawami o wodę i składniki pokarmowe, tworzy silną rozetę i może wypierać darń. Dodatkowo łatwo się rozsiewa (owocostany z puchem), więc bez działań pielęgnacyjnych szybko zwiększa udział w runi.
Perz to trawa: ma wąskie liście trawiaste i inny kwiatostan (kłos), a często także rozłogi. Mniszek to roślina dwuliścienna: ma rozetę szerszych, wcinanych liści i żółty koszyczek kwiatowy. To zupełnie inny pokrój.
Najczęstszy błąd to ocenianie po jednym detalu (np. sam kształt liścia) bez sprawdzenia kwiatostanu i pokroju. Myli też brak skali i tła na zdjęciu. Dobrą praktyką jest szukanie kilku cech naraz: liście + kwiatostan + ułożenie liści.
Babka lancetowata ma wąskie, lancetowate liście z wyraźnymi nerwami i kwiatostan w formie długiego kłosa. Mniszek ma zwykle liście bardziej wcinane oraz żółte koszyczki kwiatowe. Różni je też pokrój i typ kwiatostanu.
Komosa biała częściej pojawia się na glebach uprawnych, w warzywnikach i na miejscach ruderalnych niż w gęstym trawniku. W trawniku może się zdarzyć, ale jej kwiaty są niepozorne (bez żółtych koszyczków), a liście mają inny kształt niż u mniszka.
Stosuje się m.in. usuwanie mechaniczne (najlepiej z możliwie dużą częścią korzenia), zagęszczanie i regenerację darni, prawidłowe nawożenie i koszenie. W razie potrzeby używa się też selektywnych środków do zwalczania chwastów dwuliściennych w trawniku.
Najlepiej usuwać go przed wytworzeniem owocostanów z puchem, czyli zanim pojawią się "dmuchawce". W praktyce oznacza to szybkie reagowanie na kwitnienie i regularne koszenie. Przy usuwaniu ręcznym warto wykopać roślinę z korzeniem.
Ćwicz z atlasem i zestawami zdjęć: ucz się "pakietów cech" (liście, kwiatostan, pokrój). Rób własne notatki porównawcze dla podobnych gatunków i oglądaj rośliny w terenie. Na egzaminie zawsze szukaj co najmniej 2–3 cech potwierdzających wybór.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Mniszek lekarski rozpoznaje się po przyziemnej rozecie głęboko wcinanych liści oraz żółtym kwiatostanie typu koszyczek."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mniszek lekarski" – opis i cechy gatunku, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mniszek_lekarski (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Perz właściwy" – opis i cechy gatunku, https://pl.wikipedia.org/wiki/Perz_w%C5%82a%C5%9Bciwy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Babka lancetowata" – opis i cechy gatunku, https://pl.wikipedia.org/wiki/Babka_lancetowata (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Atlas chwastów (wydawnictwo ogrodnicze/rolnicze) z fotografiami i opisami cech diagnostycznych
  • Klucze do oznaczania roślin zielnych (poziom podstawowy) do rozpoznawania rozet i kwiatostanów
  • Materiały szkolne z botaniki i ochrony roślin dla terenów zieleni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego