KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 40.
Jaki mechanizm przedstawiono na zdjęciu?
Ilustracja przedstawia mechanizm pompy zębatej o zazębieniu zewnętrznym, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym ma dwa koła zębate zazębiające się ze sobą "na zewnątrz" (każde koło ma uzębienie na obwodzie), pracujące w korpusie pompy. W pompie o zazębieniu wewnętrznym jedno koło współpracuje z pierścieniem zębatym, a przekładnie (satelitarna, cierna) służą do przenoszenia momentu, nie do wymuszania przepływu cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym jest pompą wyporową, w której dwa koła zębate o uzębieniu zewnętrznym obracają się w szczelnym korpusie. Podczas obrotu przestrzenie między zębami a ścianką korpusu "zabierają" ciecz ze strony ssawnej i przenoszą ją na stronę tłoczną. Charakterystyczne jest to, że koła zazębiają się bezpośrednio ze sobą, a uzębienie obu kół znajduje się na ich zewnętrznych obwodach.

Odpowiedź "Pompy zębatej o zazębieniu zewnętrznym." jest poprawna, jeśli na zdjęciu widać typowy układ dwóch kół zębatych w korpusie, bez pierścienia zębatego (wieńca) otaczającego koło.

  • "Pompy zębatej o zazębieniu wewnętrznym." jest błędne, ponieważ w tej konstrukcji jedno koło współpracuje z wewnętrznym wieńcem zębatym (pierścieniem). Często występuje też element rozdzielający strefę ssania i tłoczenia. Układ zazębienia nie jest wtedy "koło–koło" z uzębieniem zewnętrznym obu elementów.
  • "Przekładni satelitarnej." jest błędne, bo przekładnia planetarna (satelitarna) składa się z koła centralnego, satelitów i zwykle koła pierścieniowego oraz nośnika. Jej celem jest zmiana przełożenia i przenoszenie momentu, a nie wymuszanie przepływu cieczy w szczelnym korpusie pompy.
  • "Przekładni ciernej." jest błędne, ponieważ przekładnia cierna przenosi napęd poprzez tarcie (rolki/tarcze), bez zazębienia zębów. Jeżeli na zdjęciu widać koła zębate, to nie jest to przekładnia cierna.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy element jest częścią układu hydraulicznego (korpus, komory, kanały ssawny/tłoczny), czy typowym elementem układu napędowego (wały, łożyskowanie, brak szczelnego korpusu roboczego). Dopiero potem rozróżniaj typ zazębienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pompa wyporowa, w której dwa koła zębate z uzębieniem na obwodzie obracają się w korpusie i przenoszą ciecz w przestrzeniach między zębami a ścianką korpusu. Koła zazębiają się bezpośrednio ze sobą, a przepływ powstaje dzięki zmianie objętości komór roboczych.
Szukaj dwóch kół zębatych, które mają zęby na zewnętrznych krawędziach i stykają się ze sobą w środku (zazębienie koło–koło). Typowo widać też korpus pompy i miejsca pod uszczelnienia/łożyskowanie wałków, bo element pracuje w obudowie hydraulicznej.
W zazębieniu zewnętrznym pracują dwa koła z uzębieniem zewnętrznym, które zazębiają się ze sobą. W zazębieniu wewnętrznym jedno koło współpracuje z pierścieniem (wieńcem) z uzębieniem wewnętrznym, a geometria przepływu i podział stref ssania/tłoczenia są inne.
Pompa zębata wykorzystuje ruch kół do wymuszania przepływu cieczy w szczelnym korpusie (to element układu hydraulicznego). Przekładnia zębata służy do przenoszenia momentu i zmiany prędkości, zwykle bez konieczności tworzenia komór ssawnych i tłocznych.
Na pierwszy rzut oka oba rozwiązania zawierają koła zębate, więc mogą się kojarzyć. Jednak przekładnia satelitarna ma charakterystyczny układ: koło centralne, satelity i często koło pierścieniowe oraz nośnik. W pompie zębatej kluczowy jest korpus i komory robocze służące do transportu cieczy.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "przekładnia", bo widać koła zębate, bez sprawdzenia, czy element jest częścią układu hydraulicznego. Drugi błąd to mylenie zazębienia zewnętrznego z wewnętrznym, gdy nie zwraca się uwagi na obecność pierścienia z uzębieniem wewnętrznym.
Na pompę wskazuje zwarty, szczelny korpus z przestrzeniami roboczymi, króćce/porty lub kanały ssawne i tłoczne (czasem widoczne jako otwory), oraz rozwiązania uszczelniające wał. W przekładni częściej widać elementy typowo napędowe bez układu portów dla cieczy.
Stosuje się je w wielu układach hydrauliki siłowej maszyn i urządzeń, gdy potrzebna jest prosta, wytrzymała i stosunkowo tania pompa do oleju hydraulicznego. Spotyka się je m.in. w zasilaniu rozdzielaczy, układach smarowania i podstawowych agregatach hydraulicznych.
Zalety: prosta budowa, odporność na warunki pracy, łatwy serwis, dobra dostępność. Wady: w porównaniu do innych pomp może mieć większe pulsacje przepływu i hałas oraz ograniczenia co do sprawności przy bardzo wysokich wymaganiach. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie typu, nie parametry.
Ćwicz identyfikację po cechach charakterystycznych: kształt korpusu, obecność kół zębatych/rolek, układ osi, elementy uszczelnień i typowe "porty" dla cieczy. Porównuj pary podobnych rozwiązań (pompa vs przekładnia, zazębienie zewnętrzne vs wewnętrzne) i ucz się, co je odróżnia w praktyce.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym ma dwa koła zębate zazębiające się ze sobą "na zewnątrz" (każde koło ma uzębienie na obwodzie), pracujące w korpusie pompy.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej (dział: pompy wyporowe, pompy zębate)
  • Instrukcje serwisowe (DTR) do układów hydraulicznych maszyn, rozdział: pompy i ich identyfikacja
  • Katalogi producentów pomp hydraulicznych z przekrojami i opisem typów zazębienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego