KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 1.
Jaki rodzaj pasowania opisuje zapis H7/g6?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
H7/g6 to pasowanie w systemie otworu bazowego H, gdzie litera wałka g należy do grupy a–h. Dla tych wałków pole tolerancji leży poniżej zera, więc przy otworze H (odchyłka dolna 0) zawsze występuje dodatni luz. Dlatego jest to pasowanie luźne.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis H7/g6 opisuje pasowanie otwór–wałek w systemie ISO. Litera przy otworze (H) oznacza, że jest to system otworu bazowego: odchyłka dolna otworu wynosi 0, a całe pole tolerancji otworu leży "powyżej zera".

O rodzaju pasowania w dużej mierze decyduje pozycja tolerancji wałka. Litera g dla wałka należy do grupy a–h, która tworzy z otworem bazowym H pasowania luźne. Oznacza to, że pole tolerancji wałka jest przesunięte w stronę wartości ujemnych (wałek jest "z założenia mniejszy"), więc luz występuje zawsze – niezależnie od tego, czy wymiary rzeczywiste trafią w górną czy dolną granicę tolerancji.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Pasowanie luźne". Takie pasowanie stosuje się m.in. tam, gdzie wymagana jest łatwa możliwość montażu/demontażu i swobodny ruch bez ryzyka zakleszczenia (np. wybrane połączenia wałka w tulei lub prowadnicy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Pasowanie stałe" sugeruje brak luzu i trwałe połączenie. Taki efekt uzyskuje się typowo przy literach wałka z grupy wtłaczanej (np. p, s), a nie przy g.
  • "Pasowanie przesuwne" bywa potocznie mylone z luźnym, ale w klasyfikacji ISO wyróżnia się też pasowania przejściowe, w których może wystąpić luz lub wcisk (często kojarzone z literami j–n). Litera g nie należy do tej grupy.
  • "Pasowanie napięciowe" oznacza wcisk (zawsze ujemny luz). Dla H7/g6 wcisk nie jest charakterystyczny, ponieważ wałek ma pozycję tolerancji po stronie "mniejszej" względem otworu bazowego H.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj podział liter wałka dla otworu bazowego H: a–h → luźne, j–n → przejściowe, p–z → wtłaczane. To pozwala szybko sklasyfikować pasowanie bez liczenia odchyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis tolerancji otworu i wałka w systemie ISO. H7 oznacza otwór bazowy (dolna odchyłka 0) o klasie dokładności 7, a g6 oznacza wałek w położeniu tolerancji "g" i klasie 6. Razem definiują rodzaj pasowania i typowy luz/wcisk.
H7/g6 to pasowanie luźne. Wynika to z tego, że litera wałka g należy do grupy a–h, która przy otworze bazowym H daje zawsze dodatni luz. Takie pasowanie ułatwia montaż i zapewnia swobodny ruch elementów.
W systemie otworu bazowego H pole tolerancji otworu zaczyna się od zera. Pozycje wałka a–h są przesunięte "w dół" (wałek jest nominalnie mniejszy), więc nawet przy skrajnych wymiarach zwykle pozostaje dodatni luz. To właśnie definiuje pasowanie luźne.
W pasowaniu luźnym luz występuje zawsze, więc montaż/demontaż jest łatwy i możliwy ręcznie. W pasowaniu przejściowym zależnie od rzeczywistych wymiarów może pojawić się mały luz albo lekki wcisk, co utrudnia przewidywanie sposobu montażu i wymaga kontroli wymiarów.
Stosuje się je, gdy potrzebny jest pewny, niewielki luz oraz możliwość łatwego montażu i demontażu, a jednocześnie nie można dopuścić do zakleszczenia. Typowe przykłady to połączenia wałka z tuleją, prowadnicą lub elementem współpracującym w ruchu ślizgowym.
Tak, H7/h6 zalicza się do pasowań luźnych, ponieważ litera wałka h nadal należy do grupy a–h. Różnica polega na tym, że zwykle jest to pasowanie z mniejszym luzem (wałek jest bliżej wymiaru nominalnego), więc prowadzenie jest "ciaśniejsze".
Pozycja wałka p należy do grupy pasowań wtłaczanych (wciskowych). Oznacza to, że wałek jest nominalnie "większy" względem otworu bazowego H, więc powstaje wcisk wymagający montażu z użyciem siły (np. prasy) lub metod termicznych. To przeciwieństwo połączeń przesuwnych.
W uproszczonym podziale używanym na egzaminach często przyjmuje się, że pasowania wtłaczane (zawsze wcisk) odpowiadają literom wałka z zakresu p–z. Przykładowo p daje lekki wcisk, a s i dalsze litery – coraz większy wcisk, wymagający bardziej "twardego" montażu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie litery g z literami dającymi wcisk (np. p, s), traktowanie słowa "przesuwne" jako kategorii zamiast opisu funkcji, oraz zapominanie, że w systemie otworu bazowego H to litera wałka zwykle przesądza o luzie lub wcisku.
Pomaga prosta reguła pamięci: a–h → zawsze luz (luźne), j–n → granicznie (przejściowe), p–z → zawsze wcisk (wtłaczane). Następnie ćwicz na krótkich zestawach: dopasuj rodzaj pasowania do oznaczeń i uzasadnij jednym zdaniem.
info

Statystycznie 26% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "H7/g6 to pasowanie w systemie otworu bazowego H, gdzie litera wałka g należy do grupy a–h."

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts

Materiały:

  • Tablice pasowań i tolerancji wg ISO 286 (opracowania do rysunku technicznego maszynowego)
  • Podręczniki do konstrukcji maszyn: rozdziały o pasowaniach i tolerancjach
  • Zadania treningowe: klasyfikacja pasowań na podstawie oznaczeń H7/g6, H7/h6, H7/k6, H7/p6

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego