KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2021 (test 4)

PYTANIE NR 7.
Jaki rodzaj przekładni kierowniczej przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat przekładni kierowniczej stożkowej, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia kierownicza stożkowa wykorzystuje współpracę elementów o uzębieniu stożkowym (zmiana kierunku przeniesienia ruchu i momentu). Pozostałe opcje opisują inne rozwiązania: zębatkową (zębnik–listwa), śrubowo‑kulkową (śruba z obiegiem kulek) i ślimakowo‑rolkową (ślimak–rolka).

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność rozpoznania typu przekładni kierowniczej na podstawie rysunku. Poprawna odpowiedź brzmi: "Stożkową."

Przekładnia stożkowa jest oparta o parę kół zębatych o uzębieniu stożkowym. Jej charakterystyczną cechą jest przeniesienie ruchu między wałkami, których osie zwykle się przecinają (często pod kątem), co w układzie kierowniczym bywa wykorzystywane do zmiany kierunku przekazywania momentu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Zębatkową." – w przekładni zębatkowej kluczowy jest układ zębnik–listwa zębata. Na typowym rysunku oczekuje się widocznej długiej listwy (zębatki) współpracującej z małym kołem zębatym.
  • "Śrubowo-kulkową." – rozpoznaje się ją po śrubie i nakrętce z obiegiem kulek, które zmniejszają tarcie i zużycie. Na schematach często widać tor obiegu kulek lub charakterystyczny układ nakrętki.
  • "Ślimakowo-rolkową." – typowe są elementy ślimak–rolka (zamiast klasycznego koła ślimakowego). Na rysunku spodziewane są cechy ślimaka (gwintowana forma) oraz rolki współpracującej.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi warto nazwać to, co widać na rysunku: czy jest listwa, ślimak, czy śruba z elementami tocznymi, czy para kół stożkowych. Dopiero potem dopasować nazwę. To ogranicza mylenie rozwiązań o podobnej funkcji, ale innej budowie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia kierownicza to mechanizm, który zamienia ruch obrotowy kierownicy na ruch potrzebny do skrętu kół (zwykle ruch wahacza lub drążków). Jej typ wpływa na opory skrętu, luzy, trwałość i sposób regulacji podczas obsługi technicznej.
W praktyce spotyka się m.in. przekładnię zębatkową, ślimakową (w różnych odmianach), śrubowo-kulkową oraz rozwiązania stożkowe. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się je po charakterystycznych elementach: listwie, ślimaku, śrubie z kulkami lub kołach stożkowych.
Najczęściej widać parę kół zębatych o kształcie stożka, pracujących na osiach ustawionych pod kątem. Kluczowa jest forma uzębienia i to, że mechanizm zmienia kierunek przeniesienia ruchu. Warto porównać, czy na rysunku nie ma listwy lub ślimaka.
Przekładnia zębatkowa działa na zasadzie zębnika i listwy zębatej, czyli elementu liniowego. Przekładnia stożkowa opiera się na dwóch kołach zębatych o uzębieniu stożkowym. Różnią się budową, kierunkiem pracy elementów oraz typowymi objawami zużycia i sposobem regulacji.
To rozwiązanie, w którym między śrubą a nakrętką pracują kulki w obiegu, co zmniejsza tarcie. Dzięki temu układ może pracować lżej i trwalej. Na schematach rozpoznaje się ją po obecności śruby i elementów tocznych, a nie po klasycznych kołach zębatych.
Stosuje się ją tam, gdzie potrzebne jest duże przełożenie i kompaktowa budowa przekładni. W odmianie ślimakowo-rolkowej elementem współpracującym ze ślimakiem jest rolka, co może ograniczać tarcie w porównaniu z niektórymi rozwiązaniami ślimakowymi. Na rysunku szuka się kształtu ślimaka.
Typowe objawy to nadmierny luz na kierownicy, stuki podczas skrętu, nierównomierny opór skręcania i pogorszenie precyzji prowadzenia. W diagnostyce ważne jest odróżnienie luzów w przekładni od luzów w drążkach, przegubach i zwrotnicach, bo naprawa dotyczy wtedy innych elementów.
Najczęstszy błąd to wybór nazwy "na skojarzenie" (np. każda przekładnia z zębami = zębatkowa). Drugi błąd to pomijanie elementu kluczowego: listwy, ślimaka lub obiegu kulek. Pomaga metoda: najpierw nazwać widoczne części, dopiero potem dopasować typ.
Tak, bo przekładnia jest tylko jednym z elementów układu kierowniczego. Układ obejmuje też m.in. kolumnę, drążki, przeguby oraz zwrotnice. W pytaniach testowych często sprawdza się precyzyjne rozróżnianie nazw, żeby nie mylić rodzaju przekładni z nazwą całego układu.
Najlepiej uczyć się na zestawach rysunków i zdjęć: porównuj po 2–3 typy obok siebie i zapisuj cechy rozpoznawcze (listwa, ślimak, kulki, koła stożkowe). W pracowni warto obejrzeć przekładnię w realnej maszynie i połączyć nazwę z elementami, które da się dotknąć i wskazać.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekładnia kierownicza stożkowa wykorzystuje współpracę elementów o uzębieniu stożkowym (zmiana kierunku przeniesienia ruchu i momentu)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Blimakowa (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Brubowo-toczna (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i napraw (DTR) maszyn/ciągników używanych w pracowni szkolnej
  • Podręczniki do nauki budowy pojazdów i maszyn (działy: układ kierowniczy, przekładnie)
  • Atlas/album rysunków technicznych mechanizmów (rozpoznawanie elementów i przekrojów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego