KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 44.
Jaki sprzęt przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia dwa sączki ze szkła spiekanego, które są używane w laboratoriach, szczególnie w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sączki ze szkła spiekanego (lejki/tygielki Schotta) rozpoznaje się po wtopionej porowatej płytce tworzącej biały dysk oraz po oznaczeniu porowatości typu P-x. W przeciwieństwie do bibuły lub membran filtr jest integralną częścią naczynia i jest wielorazowy.

Pełne wyjaśnienie:

Sączki ze szkła spiekanego to standardowy sprzęt do filtracji w laboratorium farmaceutycznym. Ich cechą kluczową jest porowata płytka ze spiekanego szkła wtopiona na stałe w korpus naczynia. Na rysunkach zwykle widać ją jako jasny/biały dysk filtracyjny, a dodatkowo często pojawia się oznaczenie porowatości (np. P-3), które informuje o wielkości porów i pomaga dobrać sączek do rodzaju cząstek.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Sączki ze szkła spiekanego"?

  • Filtr nie jest wymiennym wkładem (jak bibuła czy membrana), tylko elementem zintegrowanym ze szkłem.
  • Występują różne formy: lejek Schotta (z dłuższą nóżką, często do pracy pod próżnią) oraz tygiel Schotta (kształt cylindra bez długiej nóżki). Oba mają tę samą ideę filtra: wtopiony dysk spiekany.
  • W kontekście praktycznym są wielorazowe: po filtracji są myte, suszone i w razie potrzeby sterylizowane.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Sączki membranowe z nitrocelulozy to cienkie, zwykle jednorazowe membrany wkładane do specjalnych uchwytów. Nie tworzą wtopionego dysku w szkle i nie mają postaci "naczynia z filtrem".
  • Lejki szklane z sączkiem bibułowym wymagają umieszczenia bibuły filtracyjnej w zwykłym lejku. Na rysunku nie ma wymiennej bibuły, tylko stały element filtrujący.
  • Lejki szklane z podwójną warstwą gazy to rozwiązanie improwizowane do filtracji zgrubnej. Gaza nie daje charakterystycznego, równego dysku i nie jest integralną częścią szkła.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli widzisz biały dysk wtopiony w szkło oraz symbol porowatości P-x, myśl o sączkach ze szkła spiekanego (Schotta). Porowatość dobiera się do wielkości cząstek: od grubych osadów (większe pory) po bardzo drobne zanieczyszczenia (mniejsze pory).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sączek ze szkła spiekanego to element filtracyjny, w którym porowata płytka (dysk) jest wtopiona na stałe w szkło. Służy do filtracji roztworów, klarowania cieczy i oddzielania osadów. W praktyce może pracować grawitacyjnie lub pod próżnią, a sprzęt jest zwykle wielorazowy.
Najłatwiej rozpoznać je po jasnym/białym dysku – to wtopiona porowata płytka ze szkła spiekanego. Często na ściance jest też oznaczenie porowatości typu P-x. Lejek ma zwykle dłuższą nóżkę (do podłączenia), a tygiel jest bardziej cylindryczny i bez długiej nóżki.
Bo "wkładem" filtrującym jest sama porowata struktura szkła wtopiona w naczynie. Nie wkłada się bibuły ani gazy, więc nie ma etapu doboru i układania papieru. Zwykle zwiększa to powtarzalność filtracji i zmniejsza ryzyko obejścia filtra bokiem, ale wymaga dokładnego mycia po użyciu.
Symbol P-x informuje o wielkości porów w spiekanym szkle i tym samym o zdolności zatrzymywania cząstek. Im "wyższe" P, tym pory są mniejsze i filtracja jest dokładniejsza, ale zwykle wolniejsza. Na egzaminie ważne jest skojarzenie, że P-x dotyczy porowatości szkła spiekanego.
Dobór opiera się na relacji wielkość cząstek vs. wielkość porów: dla osadów grubych wybiera się większe pory (szybciej i bez zatykania), a dla drobnych – mniejsze pory (dokładniejsze oczyszczanie przesączu). Błędem jest wybór zbyt małych porów do dużej ilości osadu, bo filtr szybko się zatka.
Sączek ze szkła spiekanego jest częścią naczynia (wtopiony dysk) i zwykle jest wielorazowy. Membrana nitrocelulozowa to cienki arkusz umieszczany w uchwycie filtracyjnym i często jest jednorazowa. Różnią się też obsługą: membrany wymagają oprawki, a szkło spiekane myje się i ponownie wykorzystuje.
Filtrację pod zmniejszonym ciśnieniem stosuje się, gdy trzeba przyspieszyć proces, np. przy gęstszych zawiesinach lub większej objętości cieczy. Lejek z nóżką umożliwia połączenie z kolbą i wytworzenie podciśnienia. W praktyce trzeba kontrolować szczelność połączeń i unikać zasysania osadu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie z lejkiem do bibuły (bo też jest szklany), mylenie z membraną (bo kojarzy się z dokładną filtracją) oraz ignorowanie cechy kluczowej, czyli wtopionego dysku. Warto szukać na ilustracji białej płytki i oznaczenia P-x.
Po filtracji usuwa się osad i dokładnie myje sprzęt, tak aby nie zatkać porów. W praktyce ważne jest dokładne płukanie i suszenie; w zależności od zastosowania możliwa jest też sterylizacja. Kluczowe jest, by nie pozostawiać resztek krystalicznych w porach, bo pogarsza to przepływ.
Ucz się "po cechach rozpoznawczych": bibuła = wkład wymienny w zwykłym lejku, membrana = cienki krążek w oprawce, szkło spiekane = wtopiony dysk i oznaczenia porowatości. Dobrą metodą jest porównywanie zdjęć kilku typów filtracji i łączenie ich z typowymi zastosowaniami w sporządzaniu roztworów.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sączki ze szkła spiekanego (lejki/tygielki Schotta) rozpoznaje się po wtopionej porowatej płytce tworzącej biały dysk oraz po oznaczeniu porowatości typu P-x.

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Sintered glass – opis materiału i zastosowań w filtracji. https://en.wikipedia.org/wiki/Sintered_glass (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): Filtration – podstawy procesu filtracji i cel operacji rozdzielania faz. https://en.wikipedia.org/wiki/Filtration (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/Skrypty z technologii postaci leku – dział "Operacje jednostkowe: filtracja"
  • Instrukcje i katalogi szkła laboratoryjnego (opis porowatości i zastosowań sączków ze szkła spiekanego)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni analizy/technologii farmaceutycznej dotyczące filtracji próżniowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego