KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 9.
Jaki wzór chemiczny posiada metanol, stosowany powszechnie podczas eksploatacji gazu ziemnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metanol to najprostszy alkohol jednowodorotlenowy: ma jeden atom węgla i grupę –OH, więc jego wzór to CH3OH. Wzór C2H5OH dotyczy etanolu, CH3COOH to kwas octowy, a zapis HCO3OH nie odpowiada metanolowi.

Pełne wyjaśnienie:

Metanol (alkohol metylowy) należy do alkoholi jednowodorotlenowych. Kluczową cechą alkoholu jest obecność grupy hydroksylowej –OH przyłączonej do łańcucha węglowego. W metanolu łańcuch węglowy ma dokładnie jeden atom węgla, dlatego część węglowodorowa to CH3, a po dołączeniu –OH otrzymujemy wzór CH3OH.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • HCO3OH – ten zapis nie jest standardowym wzorem metanolu. Metanol nie zawiera układu odpowiadającego "CO3" (fragmentu węglanowego). Poprawny zapis metanolu musi wskazywać grupę CH3 oraz –OH.
  • C2H5OH – to wzór etanolu. Różni się od metanolu liczbą atomów węgla: etanol ma dwa atomy węgla (C2), a metanol tylko jeden (C).
  • CH3COOH – to kwas octowy (etanowy), czyli przedstawiciel kwasów karboksylowych. Zamiast grupy –OH typowej dla alkoholi, kluczowa jest tu grupa –COOH, co zmienia własności chemiczne i zastosowanie substancji.

W kontekście eksploatacji gazu ziemnego istotne jest, aby umieć jednoznacznie identyfikować substancje po wzorze i nazwie, bo pomyłka (np. metanol vs etanol) może oznaczać użycie innej substancji niż założona w procedurze technologicznej. Na egzaminie warto najpierw rozpoznać klasę związku (alkohol/kwas), a następnie policzyć liczbę atomów węgla w wzorze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metanol (alkohol metylowy) to najprostszy alkohol jednowodorotlenowy. Ma jeden atom węgla i jedną grupę hydroksylową –OH, dlatego jego wzór zapisuje się jako CH3OH. Jest to związek organiczny z grupy alkoholi, a nie kwasów.
Poprawny wzór metanolu to CH3OH. Warto zapamiętać, że "met-" oznacza 1 atom węgla, a końcówka "-ol" wskazuje alkohol, czyli obecność grupy –OH.
C2H5OH ma dwa atomy węgla (C2), więc jest to etanol. Metanol ma tylko jeden atom węgla, dlatego jego wzór zaczyna się od CH3. Najprostsza kontrola to zawsze policzenie "C".
Końcówka "-ol" oznacza, że związek jest alkoholem, czyli zawiera grupę hydroksylową –OH. To podpowiedź, by we wzorze szukać fragmentu z "OH", ale trzeba jeszcze sprawdzić liczbę atomów węgla, aby rozróżnić metanol od etanolu.
Alkohol ma charakterystyczną grupę –OH dołączoną do łańcucha węglowego (np. CH3OH). Kwas karboksylowy ma grupę –COOH (np. CH3COOH). Obecność "COOH" zwykle jednoznacznie wskazuje kwas, a nie alkohol.
Metanol może pojawiać się w zadaniach i dokumentacji związanej z eksploatacją gazu m.in. jako środek używany w procesach technologicznych instalacji. Na poziomie egzaminu ważne jest poprawne rozpoznanie substancji po nazwie i wzorze, aby nie pomylić jej z innymi alkoholami lub kwasami.
Tak, oba zapisy odnoszą się do tej samej substancji, tylko w innej konwencji. CH3OH podkreśla obecność grupy –OH (czyli alkoholu), a CH4O to wzór sumaryczny. W testach najczęściej spotkasz formę CH3OH.
Najczęściej myli się metanol z etanolem, bo oba mają "OH" w zapisie. Druga typowa pomyłka to wybór kwasu octowego (CH3COOH) przez przeoczenie fragmentu "COOH". Pomaga zasada: policz atomy węgla i sprawdź, czy jest "OH" czy "COOH".
Pomocna jest reguła nazewnictwa: "met-" = 1, "et-" = 2, "prop-" = 3 (liczba atomów węgla w łańcuchu). Połącz to z "-ol" (alkohol) i otrzymasz: metanol → 1 węgiel + –OH → CH3OH.
Mogą wyglądać podobnie przez fragment "CH3…", ale różni je grupa funkcyjna. Metanol ma –OH przy węglu (CH3OH), a kwas octowy ma –COOH (CH3COOH). Wystarczy wypatrzyć "COOH", aby wskazać kwas.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Metanol to najprostszy alkohol jednowodorotlenowy: ma jeden atom węgla i grupę –OH, więc jego wzór to CH3OH."

Źródła:

  • PubChem, "Methanol", Compound Summary (molecular formula), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Methanol - accessed 2026-02-27
  • NIST Chemistry WebBook, "Methanol" (formula and identifiers), https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C67561 - accessed 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica, "Methanol" (chemical compound; formula), https://www.britannica.com/science/methanol - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej/organicznej (dział: alkohole i kwasy karboksylowe)
  • Karty charakterystyki (SDS) metanolu – sekcja identyfikacji substancji
  • Bazy danych substancji chemicznych (np. PubChem, NIST) do utrwalania nazw i wzorów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego