KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 16.
Jaki zużyty element narzędzia wiercącego przedstawiony na rysunku należy wpisać do raportu wiertniczego?
Ilustracja przedstawia fragment narzędzia wiertniczego, najprawdopodobniej głowicę wiertniczą z widocznymi gryzami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do raportu wiertniczego wpisuje się rodzaj faktycznie zaobserwowanego uszkodzenia elementu roboczego. "Pęknięty gryz" oznacza, że element jest nadal obecny, lecz ma wyraźne pęknięcie. Pozostałe opcje dotyczą innego stanu: całkowitej utraty elementu, ubytków zębów albo charakterystycznych spękań od temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji robót (np. raporcie wiertniczym) należy opisywać stan narzędzia tak, aby jednoznacznie wynikało, co się stało z elementem roboczym i jaki jest skutek dla dalszej pracy. Określenie "pęknięty gryz" stosuje się wtedy, gdy gryz (element skrawający/kruszący) jest widoczny i zachowany jako część narzędzia, ale ma pęknięcie (rozwarstwienie, rysę, odłamanie rozpoczynające się od pęknięcia), które dyskwalifikuje go z dalszej bezpiecznej eksploatacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim ujęciu:

  • "Utracony gryz" opisuje sytuację, w której element został zgubiony/urwany i nie ma go na narzędziu. To inna kategoria niż pęknięcie – w raporcie ma inne znaczenie (np. ryzyko pozostawienia części w otworze).
  • "Utracone zęby" dotyczy narzędzi, w których kryterium zużycia opisuje się przez braki w uzębieniu. Jeżeli na rysunku identyfikowany jest "gryz", to opis przez "zęby" wprowadza inną konstrukcję i inny mechanizm uszkodzenia.
  • "Spękanie termiczne" odnosi się do uszkodzeń powstających wskutek oddziaływań cieplnych (zwykle sieć drobnych pęknięć/krakelura). Nie każde pęknięcie jest termiczne; aby tak sklasyfikować wadę, trzeba rozpoznać charakterystyczny obraz spękań, a nie jedną szczelinę.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie na pytanie, czy element jest obecny (wtedy: pęknięty/uszkodzony), czy go brakuje (wtedy: utracony). Dopiero potem wybieraj bardziej szczegółową przyczynę (np. termiczną), jeśli jest jednoznaczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gryz to element roboczy narzędzia wiercącego odpowiedzialny za kruszenie lub skrawanie ośrodka (np. skały). To on przenosi obciążenia na dno otworu i bezpośrednio wykonuje urabianie. Jego stan wpływa na postęp wiercenia, zużycie energii i ryzyko awarii.
Pęknięty oznacza, że element jest nadal na miejscu, ale ma widoczną szczelinę, odłamanie lub rysę wskazującą na pęknięcie. Utracony oznacza brak elementu (puste gniazdo, wyrwany fragment). W raporcie to ważne, bo utrata może oznaczać pozostawienie części w otworze.
Precyzyjny opis pozwala ocenić bezpieczeństwo dalszych robót, zaplanować wymianę lub regenerację, a także analizować przyczyny awarii. Różnica między pęknięciem a utratą elementu ma konsekwencje technologiczne (ryzyko zakleszczeń, spadek wydajności, możliwość pozostawienia części w otworze).
"Utracone zęby" stosuje się, gdy narzędzie ma konstrukcję uzębioną i rzeczywiście brakuje części zębów lub są one wyłamane. To opis typowy dla narzędzi, gdzie uzębienie jest elementem roboczym. Nie powinno się go mieszać z opisem "gryzu", jeśli dokumentacja rozróżnia te elementy.
Spękanie termiczne to zwykle sieć wielu drobnych pęknięć powstających wskutek zmian temperatury i naprężeń cieplnych. Pojedyncze pęknięcie może mieć inne przyczyny (udar, przeciążenie, wada materiału). W praktyce do klasyfikacji "termiczne" potrzebne są typowe cechy obrazu uszkodzeń, a nie sama obecność rysy.
Najczęstsze błędy to: zamiana "pęknięty" na "utracony" (brak rozróżnienia: element obecny vs brak), używanie słów z innej klasyfikacji (zęby zamiast gryz), dopisywanie przyczyny bez podstaw (np. "termiczne" bez cech), oraz zbyt ogólny opis, który nie pomaga w decyzji serwisowej.
Poza nazwą uszkodzenia warto dopisać: lokalizację (który element), stopień/rozmiar uszkodzenia, czy narzędzie nadaje się do dalszej pracy, oraz okoliczności (np. nagła zmiana oporów, spadek postępu). Jeśli w zakładzie są kody zużycia, należy użyć kodu zgodnego z instrukcją.
Może to być sygnał, gdy pęknięcia pojawiają się często lub nagle po zmianie technologii, np. wzroście obciążeń, zmianie prędkości obrotowej, pogorszeniu chłodzenia/płuczki, uderzeniach w twarde przewarstwienia. Wtedy sama wymiana elementu nie wystarczy – trzeba przeanalizować parametry i warunki otworowe.
Ucz się na zdjęciach i schematach typowych uszkodzeń: pęknięcia, wykruszenia, ubytki, przegrzania, deformacje. Ćwicz na zasadzie dwóch kroków: (1) czy element jest obecny czy go brakuje, (2) jaki jest dominujący typ wady. Zapamiętaj słownictwo używane w Twoich materiałach i wzorach raportów.
Takie pytania zwykle opierają się na obrazie uszkodzenia, więc bez rysunku są trudne. Na egzaminie zawsze porównaj odpowiedzi z tym, co widać: "utracony" = brak elementu, "pęknięty" = element jest, ale ma pęknięcie. Gdy widzisz tylko jedną wyraźną szczelinę, ostrożnie podchodź do "termicznego spękania".
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Do raportu wiertniczego wpisuje się rodzaj faktycznie zaobserwowanego uszkodzenia elementu roboczego."

Materiały:

  • Instrukcje producentów narzędzi wiercących (sekcje: uszkodzenia, kryteria zużycia)
  • Materiały dydaktyczne z budowy i eksploatacji narzędzi wiertniczych
  • Wzory raportów wiertniczych stosowane w jednostce szkoleniowej/przedsiębiorstwie (aktualna wersja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego